ਉष੍ਣੋਦਕੈਸ਼੍ਚ ਸਂਤਾਪੈਰ੍ਵੈਦ੍ਯਰੂਪੇਣ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਅਨ੍ਯੇ ਭੁਂਜਂਤਿ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਭੋਗਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋਗਤਾਨ੍
ਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨਾਲ, ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਮਹਤਾ ਰੋਗਰੂਪੇਣ ਤਮੇਨਂ ਪਰਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨਿਤ੍ਯਕਾਲਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਾਪਿਭਿਰ੍ਯਥਾ । ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਮਹੀਦੇਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਨਿਜਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਜੇਕਰ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਨਿੱਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ—
ਤਥਾਯਾਤਾਨ੍ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤਾਨੁਪਾਯੈਰ੍ਦਾਰੁਣੈਃ ਕਿਲ । ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਨਕਾਲਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਪਰ੍ਵਣਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਪਿਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਹਦਿਵਸੇ ਵੈਸ਼ਾਖਾਦਿषੁ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਸਾਖ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ—
ਮਾਸੇषੁ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇषੁ ਦਾਨਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਕਾਮ੍ਯਕਾਲਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਫਲਦਾਯਕਮ੍
ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਾਦਿਕਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਮਨਾਫਲਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਕਾਮਂ ਕਥਿਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਾਂਗੈਰੇਵ ਸਂਗਤਮ੍
ਜੋ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਨੋਰਥ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯ ਦਾਨਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਭਾਵਨਾਪਰਿਭਾਵਿਤਃ । ਤਾਦृਕ੍ਫਲਂ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਮਾਨੁषਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਤ੍
ਉਸ ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਭ੍ਯੁਦਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਦਿषੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮੌਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਯੁਦ੍ਵਾਹਕਰ੍ਮਸੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਰਾਹ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ, ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ, ਵਿਆਹ ਆਦਿ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਧ੍ਵਜਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸੁ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਮਹੀਦੇਵ ਦਾਨਮਭ੍ਯੁਦਯਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਮੰਦਰ, ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਨ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਕਰਂ ਭੋਗਯਸ਼ਃਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ । ਅਂਤ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੰਸ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸੁਖ-ਸਮਾਨ, ਨਾਮ ਤੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਕਾਮਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਰਯਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤਃ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਨਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਸ਼ਾਂ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੇ।
ਮृਤੇ ਚ ਮਯਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਯਾਬਾਂਧਵਸੋਦਰਾਃ । ਕਥਮੇਤੇ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਂ ਵਿਨਾ ਸੁਹृਦੋ ਮਮ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਵਹੁਟੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਣਗੇ? ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਣਗੇ?
ਅਹਂ ਵਿਤ੍ਤਵਿਹੀਨੋ ਵਾ ਕਥਂ ਜੀਵਨ੍ਪੁਨਸ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਾਮੀਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਕਿਂਚਨ
ਜਾਂ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂਗਾ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧੋ ਭਾਗ੍ਯਾਦੇਵ ਕੁਮਾਯਯਾ । ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦਂਤਿ ਚ ਤਤਃ ਸੁਤਾਃ
ਉਮੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡਿਤਾਃ ਕਿਚਿਂਨ੍ਮੋਹੇਨਾਕੁਲਚੇਤਸਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਚ ਵਾ ਦਾਨਂ ਕਥਂਚਿਤ੍ਕਲ੍ਪਯਂਤਿ ਤੇ
ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਭਟਕੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿਨ੍ਗਤੇ ਕਾਲੇ ਮਹਾਦੁਃਖਗਤੇ ਸਤਿ । ਵਿਸ੍ਮਰਂਤਿ ਤਦਾ ਦਾਨਂ ਲੋਭਾਦ੍ਵਾ ਨ ਦਦਤ੍ਯਪਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਮृਤੋऽਯਂ ਚ ਪਿਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਯੋऽਸੌ ਮृਤੋ ਮਹੀਦੇਵ ਮਮ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਡੋਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤृष੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤੋ ਬਹੁਦੁਃਖੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ । ਪਚ੍ਯਤੇ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਚਿਰਕਾਲਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੱਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਧਨਂ ਚ ਵਾ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤ, ਪੌਤਰੇ, ਵਹੁਟੀ ਜਾਂ ਧਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਪਾਨਮਨ੍ਨਂ ਚ ਤਾਂਬੂਲਮੁਦਕਂ ਕਾਂਚਨਂ ਤਥਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪ ਹੀ ਪਾਣੀ, ਰੋਟੀ, ਪਾਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਸਨਂ ਗਾਂ ਚ ਭੂਮਿਂ ਚ ਚ੍ਛਤ੍ਰਪਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਫਲਾਨਿ ਭੂਮਿਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਕੱਪੜੇ, ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਛਤਰੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡੇ, ਫਲ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦਾਤਵ੍ਯਾਨਿ ਮਹੀਦੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਇਯਂ ਗਂਗਾ ਭਾਤਿ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਰੇਵਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਤਾਪੀ ਨਦੀ ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀ ਤਥਾ
ਇਹ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੇਵਾ, ਯਮੁਨਾ, ਤਾਪੀ ਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਸਰਯੂ ਚ ਵਰਾ ਵੇਣੀ ਪੂਰ੍ਣਾ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ । ਕਾਵੇਰੀ ਕਪਿਲਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤਾਰਿਣੀ
ਸਰਯੂ, ਵਧੀਆ ਵੇਣੀ, ਪੂਰਨਾ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ, ਵਿਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਤਾਰਣੀ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਤੁਂਗਭਦ੍ਰਾ ਚ ਗਂਡਕੀ । ਪਾਪਾਨਾਂ ਭੀਤਿਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਦੀ ਭੀਮਰਥੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਗੋਦਾਵਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਤੇ ਗੰਡਕੀ ਵੀ। ਭੀਮਰਥੀ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਿਕਾ ਕृष੍ਣਗਂਗਾ ਚ ਅਨ੍ਯਾ ਯਾਃ ਸਰਿਤਾਂਵਰਾਃ । ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇषੁ ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਦੇਵਿਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਣ੍ਯੇ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਵਨਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਮਹਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਖੋ: 'ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੀਰਥ ਹੈ।'
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਵਿष੍ਣੁਃਸ ਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਯਨ੍ਨਾਮ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਾਧਕਃ
ਹਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਦੇਵੀਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।