ਜਗਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀ ਨਿਤ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰਨਪਗਾਮਿਨੀ । ਮਾਤਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪਤ੍ਨੀ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਨੋਰਮਾ
ਜਗਤ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਜਗਦਾਧਾਰਭੂਤਾ ਸ਼੍ਰੀਰੁਕਾਰੇਣਾਤ੍ਰ ਚੋਚ੍ਯਤੇ । ਮਕਾਰੇਣ ਤਯੋਰ੍ਦਾਸਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਸ਼੍ਰੀ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, 'ਰੁ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; 'ਮ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼੍ਰਮੋ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਸ਼੍ਚੇਤਨਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ । ਨ ਜਡੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਏਕਰੂਪ ਸ੍ਵਰੂਪਭਾਕ੍
ਜਾਣਨ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਗੁਣ, ਚੇਤਨਤਾ ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਨਾ ਮੂਰਖ, ਨਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਰੂਪ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਣੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚਿਦਾਨਂਦਾਤ੍ਮਕਸ੍ਤਥਾ । ਅਹਮਰ੍ਥੋऽਵ੍ਯਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੀ ਭਿਨ੍ਨਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਃ
ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਸਦੀਵੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਚੇਤਨਤਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਖੇਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਤਨ ਹੈ।
ਅਦਾਹ੍ਯੋਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯਕ੍ਲੈਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਸ਼ੋष੍ਯੋਕ੍ਸ਼ਰ ਏਵ ਚ । ਏਵਮਾਦਿਗੁਣੋਪੇਤਸ਼੍ਸ਼ੇषਭੂਤਃ ਪਰਸ੍ਯ ਵੈ
ਜਲਾਇਆ, ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਸੁੱਕਾਇਆ ਜਾਂ ਘੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੱਤ ਹੈ।
ਮਕਾਰੇਣੋਚ੍ਯਤੇ ਜੀਵਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪਰਵਾਨ੍ਸਦਾ । ਦਾਸਭੂਤੋ ਹਰੇਰੇਵ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਕਦਾਚਨ
‘ਮ’ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਜੀਵ, ਖੇਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਦਾਸਤ੍ਵਮੇਵਾਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮੇਵਾਵਧਾਰ੍ਯਤੇ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾਨਘੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਲਈ ਸੇਵਕਤਾ ਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਵਿਵृਤਿਃ ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਯਾਰ੍ਥ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੇषੇਣ ਵੈ ਸ਼ੁਭੇ । ਪਰਸ੍ਯ ਦਾਸਭੂਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂ ਨੇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਅਰਥ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਦਹਂਕਾਰੌ ਮਨਸਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸ੍ਵੋਪਾਯਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਤ੍ਕृਤ੍ਯਂ ਤਦਪਿ ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂਕृਤਿਰ੍ਮਕਾਰਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਕਾਰਸ੍ਤਨ੍ਨਿषੇਧਕਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਨਸੈਵਾਸ੍ਯ ਅਹਂਕਾਰਵਿਮੋਚਨਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਨ' ਅੱਖਰ ਉਸ ਦੀ ਨਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸਾ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਯਥਾ ਨਾਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਨਮਸਾ ਸਹਿਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਦਹਂਕਾਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂਕਾਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਹਂਕਾਰਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਅਂਧੇ ਤਮਸਿ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਅੰਧੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਮਨਸਾ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯਤੇ । ਭਗਵਤ੍ਪਰਤਂਤ੍ਰੋऽਸੌ ਤਦਾਯਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜੀਵਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਧਨਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਚੇਤਨਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੈਵ ਸਂਕਲ੍ਪਾਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸ੍ਵਚਰਾਚਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ; ਸਾਰਾ ਹਲਚਲ, ਜੜ ਤੇ ਚਲ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਵਿਧਿਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਤਃ । ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਤੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਨਾਲਭ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਭਰਃ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੇ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮੈਵ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਸ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਸ੍ਵਮਹਂ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਸਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਹਾਂ।
ਇਚ੍ਛਾਯਾ ਵਿਨਿਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵਾਤ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਹਿ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਨਸਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਹਂਤਾ ਮਮਤੋਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੇष੍ਵਹਂ ਮਤਿਰ੍ਮੂਲਂ ਸਂਸृਤੌ ਕਰ੍ਮਬਂਧਨੇ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਦਹਂਕਾਰੌ ਮਨਸਾ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਅਥ ਨਾਰਾਯਣਪਦਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਿਰਜੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਨਾਰਾ ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸਂਘਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਗਤਿਰਸੌ ਪੁਮਾਨ੍
ਹੁਣ, ਹੇ ਗਿਰਿਜਾ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੈਂ ਨਾਰਾਯਣ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: 'ਨਾਰਾ' ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਤ ਏਵ ਚਾਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਚਿਦਚਿਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍
ਉਹੀ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਪਦਾਰਥ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੋऽਸੌ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਰਾਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸਰ੍ਵਪੁਂਸਾਂ ਸਮੂਹਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਾਰਾ' ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਗਤਿਰਾਲਂਬਨਂ ਤੇषਾਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਰਾਜ੍ਜਾਤਾਨਿ ਤਤ੍ਵਾਨਿ ਨਾਰਾਣੀਤਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਆਸਰਾ ਉਹ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੱਤ 'ਨਰਾ' ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ 'ਨਾਰਾਣੀ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚਾਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਸ੍ਮृਤਃ । ਕਲ੍ਪਾਂਤੇਪਿ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਗ੍ਰਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਉਹੀ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਸਂਸृਜ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਚਰਾਚਰਂ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਨਾਰ ਇਤ੍ਯਭਿ ਧੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਗਤ ਮੁੜ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ 'ਨਾਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵਾਸਂ ਗਤਿਰ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਰੋ ਨਰਾਣਾਂ ਸਂਘਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸਾਵਯਨਂ ਗਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਵਾਸ ਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉਹ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਾਰਾ' ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਰਸਤਾ ਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸੌ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਰਾਯਣ ਇਤੀਰਿਤਃ । ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਲੋਕਾ ਮਹਾਬ੍ਧੌ ਪृਥੁਫੇਨਵਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਾਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਝੱਗ ਵਾਂਗ।
ਪੁਨਰ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯੋ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਪਦੇ ਨਿਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤੈਕਭੋਗਵਾਨ੍
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੜ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਤੇ ਇੱਕੋ ਸੁਖ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੈ।
ਈਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਂਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਮ੍
ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਯਣ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੱਤ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ।
ਯਚ੍ਚ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇऽਪਿ ਵਾ । ਅਂਤਰ੍ਬਂਹਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ—ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਾਰਾਯਣ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਪਹਤਪਾਪ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਸ੍ਥਿਤਃ । ਦਿਵ੍ਯਏਕਸ੍ਸਦਾ ਨਿਤ੍ਯੋ ਹਰਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਚ੍ਯੁਤਃ
ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ, ਸਦਾ-ਸਦਾ ਹਰੀ, ਨਾਰਾਯਣ, ਅਚਲ ਹੈ।