ਧਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਦृष੍ਟੋ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਨੈਵ ਕਦਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਲੋਭੋ ਮਾਤਾਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਲੋਭਃ ਸ੍ਵਜਨਬਾਂਧਵਾਃ
ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ। ਲਾਲਚ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਭਰਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਣ ਗਏ।
ਪਾਲਿਤੋ ਲੋਭ ਏਵੈਕਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃਖੀ ਭਵਾਞ੍ਜਾਤੋ ਦਾਰਿਦ੍ਰੇਣਾਤਿ ਪੀਡਿਤਃ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਲਿਆ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਮਹਾਤृष੍ਣਾ ਹृਦਯੇ ਤੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਯਦਾਯਦਾ ਗृਹੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵृਦ੍ਧਿਮਾਯਾਤਿ ਤੇ ਸਦਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਵਧਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਚਾਹ ਵਧ ਜਾਂਦੀ।
ਤृष੍ਣਯਾ ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਤ੍ਵਂ ਵਹ੍ਨਿਰੂਪਯਾ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਲੋਭਂ ਚਿਂਤਯਸੇऽਧਿਕਮ੍
ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਗਦਿਆਂ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਲਾਲਚ ਵਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਦਿਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਾਮੋਹੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪਿਤੋ ਹਿ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼ਤਃ ਕੋਟਿਃ ਕਦਾਵਾਰ੍ਬੁਦਮੇਵ ਚ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ: 'ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ, ਕਰੋੜ ਜਾਂ ਦਸ ਕਰੋੜ ਹੋਣਗੇ?'
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਦਾ ਖਰ੍ਵੋ ਨਿਖਰ੍ਵਸ਼੍ਚਾਥ ਮੇ ਗृਹੇ । ਏਵਂ ਸਹਸ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕੋਟਿਰਰ੍ਬੁਦਮੇਵ ਚ
'ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਰਬ ਜਾਂ ਨਿਖਰਬ ਆਉਣਗੇ? ਇੰਝ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ, ਕਰੋੜ ਜਾਂ ਦਸ ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਸ ਲਾਈ ਰਹਿੰਦਾ।'
ਖਰ੍ਵੋ ਨਿਖਰ੍ਵਃ ਸਂਜਾਤਸ੍ਤृष੍ਣਾ ਨੈਵ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਤਿ । ਏਵਂ ਕਾਲਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਮਾਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਖਰਬ ਜਾਂ ਨਿਖਰਬ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤੇਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੰਝ ਹੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚਾਹ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ।
ਨੈਵ ਦਤ੍ਤਂ ਹੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤਂ ਨੈਵ ਕਦਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਭੂਮਿਮਧ੍ਯੇ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨਜਾਨਤੇ
ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦਾਨ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜੋ ਧਨ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗੱਡਿਆ, ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਅਨ੍ਯਮੇਵਮੁਪਾਯਂ ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਗਮਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਕੁਰੁषੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਿਪ੍ਰ ਲੋਕਾਨ੍ਪृਚ੍ਛਸਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਹੋਰ ਧਨ ਜੋੜਨ ਲਈ ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਦਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਚਲਾਕ ਹੈਂ।
ਖਨਿਤ੍ਰਮਂਜਨਂ ਵਾਦਂ ਧਾਤੁਵਾਦਮਤਃਪਰਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਮਾਨੋ ਭ੍ਰਮਸ੍ਯੇਕਸ੍ਤृष੍ਣਯਾ ਪਰਿਮੋਹਿਤਃ
ਤੂੰ ਖੁਦਾਈ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਫਿਰਦਾ, ਲਾਲਚ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਿਂਤਯਸੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਸਿਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਦਾਯਕਾਨ੍ । ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚਿਂਤਾਮਣਿਂ ਚ ਪृਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ ਸਦਾ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੁੱਗ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
ਤृष੍ਣਾਨਲੇਨਦਗ੍ਧੋਸਿ ਸੁਖਂ ਨੈਵ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਸਿ । ਤृष੍ਣਾਨਲਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੋਸਿ ਹਾਹਾਭੂਤੋऽਪ੍ਰਚੇਤਨਃ
ਤੂੰ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਸੁੱਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਏਵਂਭੂਤੋਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਗਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਾਲਵਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਦਾਰਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪृਚ੍ਛਮਾਨੇषੁ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੌਲਤ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਨ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ।
ਕਥਿਤਂ ਨੈਵ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਯਮਮ੍ । ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਂਮ ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਤਵ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਹ ਧਨ ਨਾ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿਛਲੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਰ੍ਧਨੋਸਿ ਦਰਿਦ੍ਰਵਾਨ੍ । ਸਂਸਾਰੇ ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਕ੍ਤਿਮਂਤਃ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਇਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਗਰੀਬ ਤੇ ਮੁਫ਼ਲਿਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਜ੍ਞਾਨਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਰਤਾਃ ਸਦਾ । ਸਂਭਵਂਤਿ ਗृਹੇ ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮਨਂਤਕਮ੍ । ਸਭੁਂਕ੍ਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਵੈ ਯਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਾਨ੍
ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਚ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਰੇ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਦਾਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਵਂਤਿ ਨ । ਸੁਜਨ੍ਮ ਚ ਕੁਲੇ ਵਿਪ੍ਰ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਏਕੋਨਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਉਨਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕ ਗਿਆ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ - ਸੂਤਸੂਤਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਜੀਵਜੀਵ ਸ਼ਤਂਸਮਾਃ । ਯਦ੍ਵਯਂ ਪੁਣ੍ਯਸਮਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਾ ਜਗਤੋ ਹਿਤਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਹੇ ਸੂਤ, ਸੂਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੂੰ ਸੋ ਸਾਲ ਜੀਉਂ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਦ ਭੂਯੋऽਪਿ ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਪਿਬਾਮਸ੍ਤਾਵਕਂ ਵਚਃ । ਪਾਯਂਪਾਯਂ ਨ ਤृਪ੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਸੂਤ ਤਦੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਪੀਣੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੀ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਸੂਤ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਉੱਤਮ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਸਂਵਾਦਮਾਦਿਲੋਕਸ੍ਯ ਜਗਤਾਂ ਜਗਦੀਸ਼ਿਤੁਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਇੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ।
षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿਚੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰੇਣ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਏਵਂ ਨਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੱਲ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਯਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਗृਹ੍ਯ ਉਦ੍ਧृਤਾਦੌ ਵਸੁਂਧਰਾ । ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਧਾਰਿਤਾ ਮਹੀ
ਖੱਬੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੰਦ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਾਂਭਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਸੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਦ੍ਵਿਭੁਮ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ- ਏਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਾਸਾ ਵੈ षष੍ਟਿਰ੍ਦਿਨਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੇ ਵਿਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਦਿਨ।
ਏषਾਂ ਕਿਮੁਤ੍ਤਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਤਵ ਕੇਸ਼ਵ । ਪਵਿਤ੍ਰਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁਲਾਸਂਸ੍ਥੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਕਿਹੜਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਰਵੌ ਮਾਸਃ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਵਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੇषਸ੍ਥੇ ਮਾਧਵੋ ਮਾਸੋ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪਠ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੋऽਪਿ ਮਾਸਾਨਾਂ ਪਾਵਨਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਏਵਂ ਮਾਸਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਾਸਰਾਃ ਕੇਪਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹੀਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ – ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਯੁਗਾਦਯੋ ਯੁਗਾਂਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਲ੍ਪਾਦਯੋऽਪਿ ਚ । ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਧਿਕਂ ਮਾਸਮੇਤੇਭ੍ਯੋ ਵਦ ਪਾਵਨਮ੍
ਜੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅਖੀਰ, ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਮਹੀਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਮਯ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨੇਕਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮੇ ਵਦ । ਵਰਾਹ ਉਵਾਚ- ਵਿਧਿਨਾਵਿਧਿਨਾਚੈਵ ਯੇ ਯਜਂਤਿ ਨਰਾਧਮਾਃ
ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮਹੀਨਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—