ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਤਥਾ ਹਿ ਵਂਸ਼ਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਸਾਧਵਃ ਸਤ੍ਯਪਂਡਿਤਾਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਭਲੀਏ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਂਤਾ ਮੇ ਨ ਧਨਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ । ਯੇਨਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ- ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਕੁਲਮ੍ । ਸੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਭਾਗ ਪਿਤਾਮਾਤਾ ਪ੍ਰਜੀਵਤਃ
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਿਉ-ਮਾਂ ਸਦਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਰਃ ਕਾਂਤ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਗੁਣੈਸ੍ਤੁ ਕਿਮ੍ । ਏਕਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਵਂਸ਼ਮਨ੍ਯੇ ਸਂਤਾਪਕਾਰਕਾਃ
ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ; ਬਿਨਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਨ੍ਯੇ ਸਂਬਂਧਭਾਗਿਨਃ । ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕੁਲਮ੍
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਖਿਆ ਸੀ—ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਭੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੁਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪਾਤਕੈਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਖਾਨਾਂ ਨਿਚਯਂ ਕਾਂਤ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਚੰਗਾ ਗਰਭ ਭੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਤ੍ਯੇਨ ਤਪਸਾ ਨਿਤ੍ਯਵਰ੍ਤਨੈਃ । ਦਾਨੇਨ ਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼ੌਚੇਨ ਵਲ੍ਲਭ
ਪਿਆਰੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸਚਾਈ, ਤਪੱਸਿਆ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਸਾਧਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਮਾਫੀ ਦੇਣ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ—
ਅਹਿਂਸਯਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾऽਸ੍ਤੇਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਏਤੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰਂਗੈਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਮੇਵਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ
ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨਾਲ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣੋ ਜਾਯਤੇ ਧਰ੍ਮ ਅਂਗੈਰ੍ਗਰ੍ਭੋ ਯਥੋਦਰੇ । ਧਰ੍ਮਂ ਸृਜਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਪੁਣ੍ਯ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਯਂਯਂ ਚਿਂਤਯਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਂਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ, ਸੁਚੱਜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਚਾਹੇ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮੋਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰਮਹਂ ਵਿਂਦ੍ਯਾਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਗੁਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਵਦ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਧਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਃ ਪਿਤੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪੁਰਾਨਘੇ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਹ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਮਮੈਤਦ੍ਵਿਦਿਤਂ ਕਾਂਤੇ ਭਵਤੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੀ । ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ਯ ਤੇ ਪੁਰਾ
ਪਿਆਰੀਏ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਚਯਵਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ- ਵਸਿष੍ਠਂ ਗਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਯਾ ਵਾਕ੍ਯੇ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਤਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਮਤਮੇਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਸੌ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਵਸਿष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਵੇਤ੍ਤਾਰਂ ਦੀਪ੍ਯਂਤਂ ਤਪਤਾਂ ਵਰਮ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਤਪੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤੇਜੋਜ੍ਵਾਲਾਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੈ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸੂਰਜ ਹੋਵੇ।
ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਿਂਹਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਂ ਦਂਡਵਤ੍ਤਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੁਰਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਉਪਵਿਸ਼ਾਸਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸੁਖੇਨ ਸੁਮਹਾਮਤੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ।'
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਸ ਯੋਗੀਂਦ੍ਰ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਗृਹੇ ਪੁਰੁष ਤੇ ਵਤ੍ਸ ਦਾਰਭृਤ੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਜਦ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੁੜ ਉਸ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਠੀਕ ਹੈ?'
ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਸ੍ਤਿ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਸੁ ਚਾਗ੍ਨਿषੁ । ਨਿਰਾਮਯੋऽਸਿ ਚਾਂਗੇषੁ ਧਰ੍ਮਂ ਪਾਲਯਸੇ ਸਦਾ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਤੇ ਅੱਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮਹੀਸੁਰਮ੍ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਮਂ ਸੁਪ੍ਰਿਯਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚਾਹੀਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?'
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਸਂਭਾष੍ਯ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿਰਰਾਮ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ । ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਵਸਿष੍ਠਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਤਪਤਾਂ ਵਰਮ੍ । ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਚ੍ਛੇਦਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਤਪੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਭਗਵਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।'
ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਕੇਨ ਭਾਵੇਨ ਪੁਤ੍ਰਸੌਖ੍ਯਂ ਕਥਂ ਨਹਿ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਤਾਤ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਾਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਗਰੀਬੀ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੁੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਖ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ? ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਕਿਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਮੋਹੇਨ ਸਂਮੁਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਬੋਧਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਤਯਾਹਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤਾਤ ਤਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਕੇ ਆਈ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਨਾਸ਼ਕਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਤਾ ਭਵ ਸ੍ਵਤ੍ਵਂ ਮਮਸਂਸਾਰਬਂਧਨਾਤ੍
ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿਓ। ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ- ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਅਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਜਨਬਾਂਧਵਾਃ । ਪਂਚਭੇਦਾਸ੍ਤੁ ਸਂਬਂਧਾਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਭਵਂਤਿ ਤੇ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁੱਤ, ਮਿੱਤਰ, ਭਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਤੇ-ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਤੇ ਸੁਮਨਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ऋਣਸਂਬਂਧਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਕੁਪੁਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਸਾਰੇ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨਾਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਪੁੱਤ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।