ਸ਼ੁਭਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਂਦਾਮਿ ਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨਹਂ ਲਭੇ । ਏਵਂ ਚਿਂਤਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਉਹ ਰਾਤ ਦਿਨ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ, 'ਕਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲੇ? ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ?'
ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ ਚਿਂਤਾਮਧ੍ਯੇ ਮਹਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਯਾਤਿ ਮਹਾਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡ੍ਯਤੇ
ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਂਤਾਮੋਹੌ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਅਨੁਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਬਂਧਃ ਕੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਹ ਫੜ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ।
ਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਿਤਾਮਾਤਾ ਸੁਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਵਸਂਬਂਧਾ ਭਵਂਤ੍ਯੇਤੇ ਕਲਤ੍ਰਾਦਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਿਉ, ਮਾਂ, ਧੀਆਂ — ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ।
ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਸਂਬਂਧਃ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਭਦ੍ਰੇ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ । ਯੇਨ ਜਾਯਂਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਧਨਪੁਤ੍ਰਾਦਿ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਦੇਵਸ਼ਰਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਨਾਤਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ — ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ — ਬਣਦੇ ਹਨ।'
ਸੁਮਨੋਵਾਚ-। ਭਰ੍ਤਃ ਪਂਚਵਿਧਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਯਂਤੇ ਤਾਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਕਂ ਚੈਕਮृਣਸਂਬਂਧਿਨਂ ਪਰਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਤੀ ਜੀ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਇਕ ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਦੂਜਾ ਜੋ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।'
ਰਿਪੁਂ ਲਭ੍ਯਮੁਦਾਸੀਨਮਿਤਿ ਕਾਂਤ ਭਵਂਤਿ ਤੇ । ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇषਾਮੀਸ਼ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
'ਦੁਸ਼ਮਣ, ਇਕ ਨਿਰਲੇਪ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਇਹ ਉਹ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਤੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਹੇ ਮਾਲਕ।'
ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਿਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ । ਸ੍ਵੇਨਸ੍ਵੇਨ ਹਿ ਜਾਯਂਤੇ ਸਂਬਂਧੇਨ ਮਹੀਤਲੇ
ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਪਿਉ, ਮਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ — ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਭਾਵੇਨ ਯਸ੍ਯ ਯੇਨ ਹृਤਂ ਭੁਵਿ । ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਵਾਮੀ ਭਵੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਰੂਪਵਾਨ੍ਭੁਵਿ
ਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਚੁੱਕ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਹ੍ਯਪਹृਤਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਣਂ ਦੁਃਖਂ ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਣਂ ਗਤਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਾਨਤ ਚੁੱਕੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਸਹਿ ਕੇ ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਵਾਮੀ ਸੁਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਨ੍ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਕਸ੍ਯ ਚ । ਗੁਣਵਾਨ੍ਰੂਪਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਃ
ਅਮਾਨਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । ਪ੍ਰਿਯਵਾਙ੍ਮਧੁਰੋਵਾਗ੍ਮੀ ਬਹੁਸ੍ਨੇਹਂ ਵਿਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਲਈ ਭਗਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੀਯਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਿਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਚਾਤੁਲਾਮ੍ । ਯਥਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰਣਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਦੁਃਖਮੇਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਦਾਰੁਣਂ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਸੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਗੁਣਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਲ੍ਪਾਯੁषਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਚੋਪਗਚ੍ਛਤਿ । ਦੁਃਖਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਹृਤ੍ਯੈਵਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ, ਇੰਝ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਹ ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਪ੍ਰਲਾਪਂ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਤਦਾ ਹਾਸ੍ਯਂ ਕਰੋਤ੍ਯੇष ਕਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹਿ ਕਸ੍ਯ ਚ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ' ਆਖ ਕੇ ਰੋਲਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਸੇ ਜੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਅਨੇਨਾਪਹृਤਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਮਦੀਯਂ ਪਾਪਚਾਰਿਣਾ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪਹਾਰਣੇਨਾਪਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਗਤਾਃ ਕਿਲ
ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਮਾਨਤ ਚੁੱਕ ਲਈ ਸੀ; ਮੇਰਾ ਮਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾ ਚੈਵ ਅਸਹ੍ਯੇਨ ਚ ਵੈ ਪੁਰਾ । ਤਦਾ ਦੁਃਖਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਵਾਦ੍ਰਵ੍ਯਮੁਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਸਹਿਣ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੈਸਾਖ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਸਤੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਏਕੋਨਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 5.89 ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਸਂਬੋਧਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਦਿਨੀਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਤਥਾ ਹਿ ਵਂਸ਼ਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਸਾਧਵਃ ਸਤ੍ਯਪਂਡਿਤਾਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਭਲੀਏ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਂਤਾ ਮੇ ਨ ਧਨਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ । ਯੇਨਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ- ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਕੁਲਮ੍ । ਸੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਭਾਗ ਪਿਤਾਮਾਤਾ ਪ੍ਰਜੀਵਤਃ
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਿਉ-ਮਾਂ ਸਦਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਰਃ ਕਾਂਤ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਗੁਣੈਸ੍ਤੁ ਕਿਮ੍ । ਏਕਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਵਂਸ਼ਮਨ੍ਯੇ ਸਂਤਾਪਕਾਰਕਾਃ
ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ; ਬਿਨਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਨ੍ਯੇ ਸਂਬਂਧਭਾਗਿਨਃ । ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕੁਲਮ੍
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਖਿਆ ਸੀ—ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਭੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੁਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪਾਤਕੈਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਖਾਨਾਂ ਨਿਚਯਂ ਕਾਂਤ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਚੰਗਾ ਗਰਭ ਭੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਤ੍ਯੇਨ ਤਪਸਾ ਨਿਤ੍ਯਵਰ੍ਤਨੈਃ । ਦਾਨੇਨ ਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼ੌਚੇਨ ਵਲ੍ਲਭ
ਪਿਆਰੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸਚਾਈ, ਤਪੱਸਿਆ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਸਾਧਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਮਾਫੀ ਦੇਣ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ—
ਅਹਿਂਸਯਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾऽਸ੍ਤੇਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਏਤੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰਂਗੈਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਮੇਵਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ
ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨਾਲ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣੋ ਜਾਯਤੇ ਧਰ੍ਮ ਅਂਗੈਰ੍ਗਰ੍ਭੋ ਯਥੋਦਰੇ । ਧਰ੍ਮਂ ਸृਜਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਪੁਣ੍ਯ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਯਂਯਂ ਚਿਂਤਯਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਂਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ, ਸੁਚੱਜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਚਾਹੇ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।