ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਮਾਘੇ ਮਕਰਗੇ ਰਵੌ । ਤਤੋऽਪਿ ਸ਼ਤਸਂਖ੍ਯਾਤਂ ਵੈਸ਼ਾਖੇਮੇषਗੇ ਰਵੌ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਿਨੋ ਨਰਾ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਾਸਿ ਯੇ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪੂਜਯਂਤਿ ਮਧੁਦ੍ਵਿषਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਧੁ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਯਜ੍ਞਦਾਨਮੁਪੋषਣਮ੍ । ਹਵਿष੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਯਜ, ਦਾਨ, ਉਪਵਾਸ, ਹਵਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃ ਕਲਿਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ਨੇਤਦ੍ਗੋਪ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਕਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਯਤ੍
ਫਿਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਮਖਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਕਲੌ ਨੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਏष ਮਾਧਵਮਾਸਸ੍ਯ ਹਯਮੇਧ ਸਮੋ ਵਿਧਿਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗਾ ਪੁੰਨਯੋਗ ਯਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ । ਨ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਂਤਿ ਕਲੌ ਪਾਪਾ ਜਨਾ ਦੁਰਿਤਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗਤ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਣਗੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵੈਰ੍ਨਰੈਃ ਪਾਪੈਰ੍ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵੇ । ਅਤਸ੍ਤੁ ਵਿਰਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਚਾਰੋ ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਉਥੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪਂਚਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਪਚਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕ ਗਿਆ।
ਸਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ । ਸੂਤਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਸ ਭੂਪਤਿਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਮਨਸਾ ਹਰਿਮ੍
ਸਤੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਂਬਰੀष ਉਵਾਚ- ਕਥਮੇਤਦ੍ਵਿਮੁਹ੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਵੈ ਮੁਨੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਫਲਂ ਚੈਵਾਤਿਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਮੂਸਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੰਨਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੁਲੱਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ?
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਨਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਯਨ੍ਮਹਤ੍ । ਫਲਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਤ੍ਸ੍ਵ ਵਿਧਿਭਾषਿਤਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗਤਯਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਹੀਸ਼੍ਵਰੈਰਪਿ । ਮੁਹ੍ਯਂਤੇ ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋऽਚਿਂਤ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿ ਹਰੇਃ ਕृਤੌ
ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਸੁੱਖਮ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਅਚਿੰਤਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਦਯੋ ਰਾਜਨ੍ਧਰ੍ਮਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਬਾਹੁਜਾਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਯਾਤਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਗਤਿਸ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਆਦਿਕ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸੁੱਖਮ ਹੈ।
ਅਜਾਮਿਲੋऽਪਿ ਭੂਪਾਲ ਦਾਸੀਪਤਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਪਰਿਤ੍ਯਾਗੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਪਪਥਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਜਨ, ਅਜਾਮਿਲ ਵੀ, ਜੋ ਦਾਸਣ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਃ ਸੁਤਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਚ । ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਨਾਮਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ਪਦਂ ਲੇਭੇ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰਨ ਲੱਗਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ 'ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਨਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਦੁਲੱਭ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।
ਅਨਿਚ੍ਛਯਾਪਿ ਦਹਤਿ ਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਹੁਤਵਹੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਦਹਤਿ ਗੋਵਿਂਦ ਨਾਮਵ੍ਯਾਜਾਦਪੀਰਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਅਣਜਾਣੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਜੇ ਕਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੀਨਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਪੌਤ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਤृਜਾਯਾਭਿਗਾਮਿਨਃ । ਗੋਲਕਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਪਂਡੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕੁਂਡਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਥਾ
ਕਾਨੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੌਤਰ, ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਗੋਲਕ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਕੁੰਡਾ ਆਪ ਵੀ—
ਤੇ ਪਂਚਾਪਿ ਚ ਭੂਪਾਲ ਪਾਂਡਵਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀਰਤਾਃ । ਤੇषਾਂ ਚ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਤ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਧਰ੍ਮਗਤਿਸ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਪੰਜੇ, ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਜੋ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸੁੱਖਮ ਰਸਤੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਭੂਤਭਾਵਨਾਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਭੂਤਾ ਨਿਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਰ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਕਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਪ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੂਟਸ੍ਥਂ ਯਦਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕੇਨਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾ ਭੂਪ ਸ਼ੁਭੇਨ ਪਰਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ।
ਫਲਂ ਦਦਾਤਿ ਸੁਮਹਤ੍ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਚ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋ ਧਰ੍ਮੋऽਤਿਗਹਨੋ ਮੀਯਤੇ ਨ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਖਮ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਨੈਤਸ੍ਯ ਫਲਦਾਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਭੂਪਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਾਪਾਂਤਰੈਰਪਿ
ਫਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਲਕੜੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਰਾਜਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਗਾ ਕਰਮ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਓਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਫਲ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਗਤ੍ਯ ਕੁਤਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਂ ਫਲਂ ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਕृਤਸ੍ਯ ਨੇਹ ਨਾਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਰਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਫਿਰ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤਥਾਪਿ ਬਹੁਭਿਃ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰਿਤਂ ਯਾਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਯਾਸਾਧਿਕ੍ਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਮਿਹਨਤ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਾਰਣਂ ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯਾਸਮਹਾਯਾਸੌ ਯਦ੍ਯਲ੍ਪਤ੍ਵ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਯੋਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ, ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮਿਹਨਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਕੰਮ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡਾ—ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਸੁਣ।
ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯੁਃ ਸਂਤਤਂ ਕਰ੍षਕਾਦਯਃ । ਮਂਤ੍ਰੋਚ੍ਚਾਰਂ ਚ ਸਿਂਹਾਦੇਰਾਯਾਸਂ ਬਹੁਲਂ ਤ੍ਵਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਤੀ ਆਦਿ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਪ ਤਪ ਜਾਂ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਂਚਗਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਹਿ ਵ੍ਰਤਾਂਗਤ੍ਵੇਨ ਨੋ ਭਵੇਤ੍ । ਇਤਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਦਲ੍ਪਤਾ
ਪੰਜ ਗਉਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਦਾਰਥ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਵਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗ਼ੈਰ-ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਲਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਜ੍ਯੇਤ ਵ੍ਰਤਾਂਤਰਾਤ੍ । ਇਦਮਲ੍ਪਂ ਮਹਚ੍ਚੈਤਦਿਤਿ ਨੈਵ ਨਿਯਾਮਕਮ੍
ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਡਾ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ।
ਫਲਂ ਯਚ੍ਚੋਦਿਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤਦੇਵ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਨ੍ਨृਪ । ਯਥਾਲ੍ਪਨਾਸ਼ੋ ਮਹਤਾ ਮਹਨ੍ਨਾਸ਼ਸ੍ਤਥਾਲ੍ਪਤਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਲ੍ਪਵਿਸ੍ਫੁਲਿਂਗੇਨ ਤृਣਰਾਸ਼ਿਃ ਪ੍ਰਦਹ੍ਯਤੇ
ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵੀ ਘਾਹ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।