ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵੈष੍ਣਵੀਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਾਵਨੀ ਪਰਮਾ ਮਤਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਂ ਜਗਤਿ ਧਰ੍ਮਤ ਏਵ ਲਭ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਗਤਿਰ੍ਨਿਗਮਤੋ ਨृਪਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ । ਨੂਨਂ ਤਯੋਰਪਿ ਗਤਿਰ੍ਭੁਵਿ ਭੂਮਿਦੇਵਾਸ੍ਤੈਰਰ੍ਚਿਤੈਰਿਹ ਜਗਤ੍ਪਤਿਰਰ੍ਚਿਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਸਾਰੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੇਦ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਯਜ੍ਞਯੋਗੈਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਰਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਸਮਰ੍ਚਨੇਨ । ਤਥਾ ਵਿਭੁਸ੍ਤੁष੍ਯਤਿ ਦੇਵਦੇਵੋ ਯਥਾ ਮਹੀ ਦੈਵਤਤੋषਣੇਨ
ਯਜਨ, ਤਪ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇਤਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਦਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰੇਵ ਤੁष੍ਯੇਤ ਤੋषਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੈਵਤਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ—ਉਹ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਰਕੇऽਪਿ ਚਿਰਂ ਮਗ੍ਨਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਯੇ ਕੁਲਦ੍ਵਯੇ । ਤਦੈਵ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਦਾਰ੍ਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤੋ ਹਰਿਮ੍
ਜੋ ਪੂਰਵਜ ਦੋਵੇਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਨਰਕ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤੇषਾਂ ਜੀਵਿਤੇਨੇਹ ਪਸ਼ੁਵਚ੍ਚੇष੍ਟਿਤੇਨ ਕਿਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਨ ਪ੍ਰਵਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਜਗਨ੍ਮਯੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੂਪਕੈਵਲ੍ਯਂ ਕੇਵਲਂ ਮਲਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਧਿਆਨ।
ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਵਾਯੁਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਮਂਧਕਾਰਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਥਾਂ ਤੇ, ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਅਸਰ ਰਹਿਤ, ਚਮਕਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ—
ਤਦ੍ਵਦ੍ਦੋषਵਿਹੀਨਾਤ੍ਮਾ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਨਿਰਾਸ਼ੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਵੀਰੋਨਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਰਿਪੁਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼, ਅਡੋਲ, ਬਹਾਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਉਸਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ੋਕਹਰ੍षੌ ਵਿषਾਦਸ਼੍ਚ ਨ ਲੋਭੋ ਮਤ੍ਸਰੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਸਂਭ੍ਰਮਾਲਾਪਮੋਹੈਸ਼੍ਚ ਸੁਖਦੁਃਖੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ, ਉਦਾਸੀ, ਲਾਲਚ, ਈਰਖਾ, ਭੁਲੇਖੇ, ਘਬਰਾਹਟ, ਭਟਕਣ, ਗਲਤਫ਼ਹਮੀ, ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਦਾ ਸ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨੀ ਕੈਵਲ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਦੀਪਸ੍ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ੋषਯੇਤ੍ । ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਧਾਰੇਣ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਵਾਯੁਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਦੁੰਦਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਕਜ੍ਜਲਂ ਵਮਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੈਲਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਕृष੍ਣਾ ਸਂਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰੇਖਾ ਦੀਪਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਮਹਾਮਤੇ
ਫਿਰ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੇਲ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ; ਦੀਵੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਾਲੀ ਲਕੀਰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ।
ਸ੍ਵਯਮਾਕृष੍ਯ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਤੇਜਸਾ ਨਿਰ੍ਮਲੋਭਵੇਤ੍ । ਕਾਯੇ ਚਾਂਤਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਰ੍ਮਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ੋषਯੇਤ੍
ਜਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੇਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਮ ਦਾ ਤੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਿषਯਾਨ੍ਕਜ੍ਜਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਜ੍ਵਾਲਾਵਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਜਲ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਵਾਲਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਦਿਭਿਃ ਸਂਜ੍ਞੈਰ੍ਵਾਯੁਭਿਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਨਿਃਸ੍ਪृਹੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲੇਤ੍
ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਲੋਭ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ । ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਰੂਪੋऽਯਂ ਮਯਾ ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ । ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਰੂਪੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਰਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਪਰਾਯਣਾਃ । ਯਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮੁਗ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਹਸ੍ਤਪਾਦਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਰਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਸਰ੍ਵਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਂਗਮਂ ਪੁਨਃ
ਹਾਂ, ਹੱਥ ਪੈਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸਾਮੁਖਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਘ੍ਰਾਤਿ ਭਕ੍ਸ਼ਤਿ ਭੂਪਤੇ । ਅਕਰ੍ਣਃ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਨੱਕ ਮੂੰਹ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸੂੰਘਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਕੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਅਰੂਪੋ ਰੂਪਸਂਬਦ੍ਧਃ ਪਂਚਵਰ੍ਗਵਸ਼ਂ ਗਤਃ । ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸਚਰਾਚਰੈਃ
ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੰਜ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ-ਅਡੋਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹ੍ਵੋ ਵਦਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਗਂ ਤਥਾ । ਅਤ੍ਵਚਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮੇਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਵਿਂਦਤਿ
ਜਿਹਵਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ; ਚਮੜੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਨਂਦੋ ਵਿਵਿਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ ਏਕਰੂਪੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਗੁਣੋ ਨਿਰ੍ਮਲੋऽਨਘਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਵੱਖਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਰੂਪ, ਨਿਰਾਧਾਰ; ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿਰਮਮ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਸਗੁਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਅਵਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦਃ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨ ਚੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸ ਵੈ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਵਿਭੁਃ
ਅਣ-ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤੇ ਸਰਵ-ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਮਯਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਨਨ੍ਯਧੀਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਮਮृਤੋਪਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਕਾਰਂ ਤੁ ਸਾਕਾਰਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ। ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਸਰ੍ਵਮਤੁਲਂ ਵਾਸਿਤਂ ਯਸ੍ਯ ਵਾਸਨਾਤ੍ । ਸ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਨृਪਨਂਦਨ
ਸਾਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਵਰ੍षਮਾਣਸ੍ਯ ਮੇਘਸ੍ਯ ਯਦ੍ਭਾਸਾ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਃਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸ਼ੋਭਤੇ ਸ਼ਂਖੋ ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਃ । ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੰਗੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਕਉਮੋਦਕੀ ਗਦਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ।