ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਕਰੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਨਭਸ੍ਯੁਤ੍ਪਤਿਤਃ ਕਪਿਃ । ਤਾਵਦ੍ਯਯੌ ਨੇਤ੍ਰਪਥਾਦੁਪਰਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਵੇਗਵਾਨ੍
ਹਨੂਮਾਨ ਅੱਗੇ ਆਇਆ, ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਂਪਕਸ੍ਤਂ ਹਨੂਮਂਤਂ ਯੁਯੁਧੇ ਨਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਬਾਹੁਯੁਦ੍ਧੇਨ ਮਹਤਾ ਤਾਡਿਤਃ ਕਪਿਪੁਂਗਵਃ
ਚੰਪਕ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਲੋਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੀ ਹੱਥਾ-ਪਾਈ ਵਿਚ ਕਪੀਰਾਜ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗੀ।
ਚੁਕੋਪ ਮਾਨਸੇ ਵੀਰੋ ਗਰ੍ਵਪਰ੍ਵਤਦਾਰੁਣਃ । ਪਦਾ ਧृਤ੍ਵਾ ਚਂਪਕਂ ਤਂ ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਭੂਤਲੇ
ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗੂ ਸਖ਼ਤ ਸੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਪਕ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਡਿਤੋऽਸੌ ਕਪੀਂਦ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੁਤ੍ਥਾਯ ਵੇਗਵਾਨ੍ । ਹਨੂਮਂਤਂ ਤੁ ਲਾਂਗੂਲੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਬਭ੍ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਕਪੀਰਾਜ ਵਲੋਂ ਵੱਜ ਕੇ, ਚੰਪਕ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਕਪੀਂਦ੍ਰਸ੍ਤਦ੍ਬਲਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਸਨ੍ਪਾਦੇऽਗ੍ਰਹੀਤ੍ਪੁਨਃ । ਭ੍ਰਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਗਜੋਪਸ੍ਥੇ ਹ੍ਯਪਾਤਯਤ੍
ਕਪੀਰਾਜ ਨੇ ਉਹ ਤਾਕਤ ਵੇਖੀ, ਹੱਸਿਆ, ਫੇਰ ਚੰਪਕ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਪਪਾਤ ਭੂਮੌ ਸੁਬਲੋ ਰਾਜਸੂਨੁਃ ਸ ਚਂਪਕਃ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਵੀਰਭੂषਾਢ੍ਯਮਲਂਕੁਰ੍ਵਨ੍ਰਣਾਂਗਣਮ੍
ਮਹਾਂ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚੰਪਕ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਸਜਾ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਹਾਹੇਤਿ ਵੈ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਚਂਪਕਾਨੁਗਾਃ । ਪੁष੍ਕਲਂ ਮੋਚਯਾਮਾਸ ਬਦ੍ਧਂ ਚਂਪਕਪਾਸ਼ਤਃ
ਉਦੋਂ ਚੰਪਕ ਦੇ ਸਾਥੀ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਕਰ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਪਕ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨ ਉਵਾਚ। ਜਗਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਨਮ੍ । ਕਥਂ ਸਮਕਰੋਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਵਾਤਸਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਾਨਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਯਥਾ ਮੇ ਮਨਸਃ ਸੌਖ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਤਥਾ ਕੁਰੁष੍ਵ ਸ਼ੇषਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਾਮृਤਮ੍ । ਪਿਬਤਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰੇਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਯਾ ਸਂਸृਤਿਕृਂ ਤਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਮਿਲੇ, ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਪਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਮਿਥਿਲਾਯਾਂ ਮਹਾਪੁਰ੍ਯਾਂ ਜਨਕੋ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੇਣਾਰਾਧਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਕ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਕਰ੍षਤੋ ਭੂਮਿਂ ਸੀਤਯਾ ਦੀਰ੍ਘਮੁਖ੍ਯਯਾ । ਸੀਰਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਨਿਰਗਾਤ੍ਕੁਮਾਰੀ ਹ੍ਯਤਿਸੁਂਦਰੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੰਮੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਖੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੀਰਧਵਜ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਹਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਤਦਾਤ੍ਯਂਤਂ ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੀਰਕੇਤੁਰ੍ਮਹੀਪਤਿਃ । ਸੀਤਾ ਨਾਮਾਕਰੋਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮੋਹਿਨ੍ਯਾ ਜਗਤਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀਰਕੇਤੂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੋਹਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਸੈਕਦੋਦ੍ਯਾਨਵਿਪਿਨੇ ਖੇਲਂਤੀ ਸੁਮਨੋਹਰਾ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ੍ਵਮਨਃਕਾਂਤਂ ਸ਼ੁਕਸ਼ੁਕ੍ਯੋਰ੍ਯੁਗਂ ਵਦਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਦੋ ਤੋਤਿਆਂ—ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ—ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ।
ਅਤ੍ਯਂਤਂ ਹਰ੍षਮਾਪਨ੍ਨਮਤ੍ਯਂਤਂ ਕਾਮਲੋਲੁਪਮ੍ । ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਭਾषਮਾਣਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸ਼ੁਭਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਮਮਾਣਂ ਤਦਾ ਯੁਗ੍ਮਂ ਨਭਸਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਵੇਗਤਃ । ਸਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਨਗੋਪਸ੍ਥੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚਕਾਰ ਤਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਰ੍ਭੂਮੌ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਨੋਹਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਸੀਤੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੇਲਿਕਾ
ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ ਤਯਾ ਸਹ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯੇਕਯੁਗ੍ਦਸ਼ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤੇ ਧੀਮਾਨ੍ਕਰ੍षਨ੍ਭੂਮਿਪਤੀਨ੍ਬਲੀ
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਧਨ੍ਯਾ ਸਾ ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਧਨ੍ਯੋऽਸੌ ਰਾਮਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਯੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮਾਪਨ੍ਨੌ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਰਂਸ੍ਯਤੋ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਣਗੇ।
ਇਤਿ ਸਂਭਾष੍ਯਮਾਣਂ ਤੁ ਸ਼ੁਕਯੁਗ੍ਮਂ ਤੁ ਮੈਥਿਲੀ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਦਂ ਦੇਵਤਾਯੁਗ੍ਮਂ ਵਾਣੀਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਜੋੜਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਵੇਖ ਕੇ।
ਮਦੀਯਾਸ੍ਤੁ ਕਥਾ ਰਮ੍ਯਾਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੁਕਯੋਰ੍ਯੁਗਮ੍ । ਏਤਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਗਤਾਰ੍ਥਕਮ੍
ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤੋਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਾਂਗੀ।'
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਾ ਸ੍ਵੀਯਾਃ ਸਖੀਃ ਪ੍ਰਤਿਜਗਾਦ ਹ । ਗृਹ੍ਣਂਤੁ ਸ਼ਨਕੈਰੇਤਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗ੍ਮਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਇੰਝ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਤੋਤਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੜ ਲਵੋ।'
ਸਖ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਗਿਰਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗਂ ਵਰਮ੍ । ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸੁਰਿਦਂ ਸ੍ਵਸਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਤੋਤਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ ਕੋਲ ਲਿਆ ਆਈਆਂ।
ਬਹੁਧਾ ਵਿਵਿਧਾਞ੍ਛਬ੍ਦਾਨ੍ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਦਿਦਂ ਵਚਃ
ਉਹ ਤੋਤਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ:
ਸੀਤੋਵਾਚ। ਮਾ ਭੈषਾਤਾਂ ਯੁਵਾਂ ਰਮ੍ਯੌ ਕੌ ਵਾਂ ਕੁਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤੌ । ਕੋ ਰਾਮਃ ਕਾ ਚ ਸਾ ਸੀਤਾ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਤੁ ਕੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸੋਹਣੇ ਦੋਵੇਂ ਡਰੋ ਨਾ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ ਹੋ? ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੀਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ?'
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮਤ੍ਤੋ ਵਾਂ ਵ੍ਯੇਤੁ ਯਦ੍ਭਯਮ੍ । ਇਤਿ ਪृष੍ਟਂ ਤਯਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗਂ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ਂਸਤ
'ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।' ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਤੋਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗ੍ਮਮੁਵਾਚ। ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਸ੍ਤੇ ਸੁਮਹਾਨृषਿਰ੍ਧਰ੍ਮਵਿਦੁਤ੍ਤਮਃ । ਆਵਾਂ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਨੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੁਮਨੋਹਰੇ
ਤੋਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਉੱਥੇ ਵਲਮੀਕਿ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ।'
ਸਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ਗਾਪਯਾਮਾਸ ਭਾਵਿ ਰਾਮਾਯਣਂ ਮੁਨਿਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਤਤ੍ਪਦਸ੍ਮਾਰੀ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮਾਯਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਦਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਵਿ ਰਾਮਾਯਣਂ ਮਹਤ੍ । ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਗੀਯਮਾਨਮਾਯਾਤਂ ਪਰਿਪਾਠਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲਾ ਰਾਮਾਯਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਾਵਾਂ ਤੇऽਭਿਧਾਸ੍ਯਾਵੋ ਯੋ ਰਾਮੋ ਯਾ ਚ ਜਾਨਕੀ । ਯਦ੍ਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯਾ ਰਾਮੇਣ ਕ੍ਰੀਡਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਆਓ ਅਸੀਂ ਸੁਣੀਏ ਤੇ ਦੱਸੀਏ ਕਿ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਾਨਕੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ।
ऋष੍ਯਸ਼ृਂਗਕृਤੇष੍ਟ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਤ੍ਵਂਗਤੋ ਹਰਿਃ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਗੀਤਸਤ੍ਕਥਃ
ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਯਜਨਾ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦੇਵੀ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।