ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋऽਮਾਤ੍ਯਵਰ੍ਯੇਣ ਸੁਮਤ੍ਯਾਖ੍ਯੇਨ ਸਂਯੁਤਃ । ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਰਥੇਨ ਹਯਸ਼ੋਭਿਨਾ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਨਾਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਵਾਜੀਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਮਲਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਰਤ੍ਨਾਤਟਾਖ੍ਯਂ ਚ ਜਨੈਰ੍ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟੈਃ ਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਤੁਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਵਾਜੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਮਲ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਤਨਟਟ ਨਾਮੀ ਥਾਂ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ ਸੇਵਕਾਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਰਘੁਨਾਥ ਹਯੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪੁਰੋਂਤਿਕੇ ਹਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਯੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ, ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦਾ ਗਜਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਤ੍ਯਾ ਚਂਦ੍ਰਵਰ੍ਣਸਮਾਨਯਾ । ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮਯੁਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਥਾਨਾਂ ਕਾਂਚਨਤ੍ਵਿषਾਮ੍
ਫਿਰ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸੱਤਰ ਹਾਥੀਆਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ—
ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਮਹਾਰਥਾਨ੍
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸੁਕੋਸ਼ਂ ਧਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਰਾਜਾ ਤਂ ਜਗਾਦ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਕੋਸ਼, ਸਾਰਾ ਧਨ ਤੇ ਰਾਜ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਰਾਜਾਪਿ ਤਂ ਸ੍ਵੀਯਪਦੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਰਂ । ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਦृਢਂ ਸਂਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ ਮਹਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਸਾਕਂ ਤਨਯੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ । ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਬਹੁਧਨ੍ਵਿਭਿਰ੍ਵृਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੰਬ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੌਂਪ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਾਭਿਧਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਵਾਹਂ ਦਦੁਰ੍ਵਸੁਮਹਾਧਨਮ੍
'ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ' ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਗਏ।
ਰਾਜਾਨਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਸੇਨਯਾ ਸਹਿਤੋऽਗਚ੍ਛਦ੍ਵਾਜਿਨਃ ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤਦਾ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਘੋੜਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਂਸ੍ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ । ਸ੍ਫਾਟਿਕੈਃ ਕਾਨਕੈ ਰੌਪ੍ਯੈ ਰਾਜਿਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਰਾਜਿਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਲਨਿਰ੍ਝਰਸਂਹ੍ਰਾਦਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਕਭੂਤਲਮ੍ । ਗੈਰਿਕਾਦਿਕਸਦ੍ਧਾਤੁ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਂਗਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਜਲਧਾਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਗੇਰੂ ਆਦਿਕ ਚਟਕਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਲਾਖ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਂਗਨਾਃ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸਂਕ੍ਰੀਡਂਤ੍ਯਕੁਤੋਭਯਾਃ । ਗਂਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋ ਨਾਗਾ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਂਤਿ ਲੀਲਯਾ
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾਤਰਂਗਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਸ਼ੀਤਵਾਯੁਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਵੀਣਾਰਣਦ੍ਧਂਸਸ਼ੁਕਕ੍ਵਣਸੁਂਦਰਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਤੇ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਵੀਣਾ, ਹੰਸ ਤੇ ਤੋਤੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰ੍ਵਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ ਸੁਮਤਿਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮੁਦ੍ਭੂਤ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖੀ।
ਕੋऽਯਂ ਮਹਾਗਿਰਿਵਰੋ ਵਿਸ੍ਮਾਪਯਤਿ ਮੇ ਮਨਃ । ਮਹਾਰਜਤਸਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਰਾਜਤਿ ਮੇऽਦ੍ਭੁਤਃ
ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਟਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਕਿਂ ਦੇਵਤਾਵਾਸੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕ੍ਰੀਡਨਸ੍ਥਲਮ੍ । ਯਦੇਤਨ੍ਮਨਸਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸਮੁਚ੍ਚਯੈਃ
ਕੀ ਇਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਜਗਾਦ ਸੁਮਤਿਸ੍ਤਦਾ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਗੁਣਾਗਾਰ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਪਦਾਬ੍ਜਧੀਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬੋਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਨੀਲੋऽਯਂ ਪਰ੍ਵਤੋ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰਤੋ ਭਾਤਿ ਭੂਮਿਪ । ਮਨੋਹਰੈਰ੍ਮਹਾਸ਼ृਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਗ੍ਰੈਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਨਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨੋ ਪਾਪਾਃ ਪਰਦਾਰਰਤਾ ਨਰਾਃ । ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗੁਣਗਣਾਨ੍ਯੇ ਵੈ ਨ ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਨਰਾਧਮਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਨਿਕੰਮੇ ਲੋਕ ਇਹ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮੁਤ੍ਥਂ ਯੇ ਧਰ੍ਮਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸੁਸਾਧਿਤਮ੍ । ਨ ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥ ਹੇਤੁਵਾਦਵਿਚਾਰਣਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਤਰਕ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਨਿਆਂ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ।
ਨੀਲੀਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤਾਰੋ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਵਿਕ੍ਰਯਕਾਰਕਾਃ । ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਘृਤਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸੁਰਾਪਕਃ
ਜੋ ਨੀਲ ਜਾਂ ਲਾਖ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਘੀ ਆਦਿਕ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਰੂਪੇਣ ਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਸ਼ੀਲਿਨੇ । ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਲੋਭਾਤ੍ਪਿਤਾ ਪਾਪੇਨ ਮੋਹਿਤਃ
ਜੋ ਪਿਉ ਪਾਪ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਸਲੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨੀਂ ਦੂषਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵਤੀਂ ਨਰਃ । ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਤ੍ਤਿ ਮਧੁਰਂ ਬਂਧੁਭ੍ਯੋ ਨ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਆਪ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਭੋਜਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥੇ ਚ ਪਾਕਭੇਦਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਕृਸਰਂ ਪਾਯਸਂ ਵਾਪਿ ਨਾਰ੍ਥਿਨਂ ਦਾਪਯੇਤ੍ਕੁਧੀਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਖੀਰ ਜਾਂ ਦਲੀਏ ਵਰਗਾ ਖਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਤਿਥੀਨਵਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸੂਰ੍ਯਤਾਪਾਦਿਤਾਪਿਤਾਨ੍ । ਅਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਭੁਜੋ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਾਃ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਨੇ ਤਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹੱਥ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦੇ ਹਨ—
ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ਰਘੁਨਾਥ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਅਸੌ ਪੁਣ੍ਯੋ ਗਿਰਿਵਰਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਰਘੁਨਾਥ, ਜੋ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਚੋਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਪਵਿਤ੍ਰਯਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮਨੋਹਰਃ । ਅਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਕੁਟੈਰਰ੍ਚਿਤਾਂਘ੍ਰਿਕਃ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਯਵਦ੍ਭਿਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਹਃ ਪੁਣ੍ਯਦਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਯੋ ਨੇਤਿਨੇਤੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਨ ਵਿਦਂਤਿ ਯਮ੍
ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ—ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵੇਦ 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਹੀਂ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਯਤ੍ਪਾਦਰਜ ਇਂਦ੍ਰਾਦਿਦੇਵੈਰ੍ਮृਗ੍ਯਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ । ਵੇਦਾਂਤਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੂਨੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਦਂਤਿ ਯਂ ਬੁਧਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰੋਪਦ੍ਰਵ ਬਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸੋऽਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨੀਲਸ਼ੈਲੇ ਵਸਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਤਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸੁਕृਤਾਦਿਨਾ
ਇਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਸੋਹਣੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—