ਯਤ੍ਰ ਗ੍ਰਾਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨੂਨਂ ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਃ । ਵਿਲਾਪਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਸ੍ਤਂ ਗ੍ਰਾਮਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਭਰਤ, ਜੋ ਭਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਉੱਥੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਅਥੋਗ੍ਰਂ ਸ ਤਪੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਚਕਾਰ ਭਾਨੁਮਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੂਰ੍ਧ੍ਵਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤਪ ਕਰੀ, ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕੁਂਭਕਰ੍ਣੋऽਪਿ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ । ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਬੜੀ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਦੇਵਦਾਨਵਯਕ੍ਸ਼ਾਦਿ ਮੁਕੁਟੈਃ ਪਰਿਸੇਵਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼ ਆਦਿ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦਦੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸੁਮਹਦ੍ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ । ਵਪੁਸ਼੍ਚ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਮ੍ਯਂ ਦੇਵਦਾਨਵਸੇਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਤਦਾ ਸਂਤਾਪਿਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਧਨਦੋ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਵਿਮਾਨਂ ਤੁ ਤਤੋ ਨੀਤਂ ਲਂਕਾ ਚ ਨਗਰੀ ਹਠਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਕੁਬੇਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ।
ਭੁਵਨਂ ਤਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦਿਵੋ ਗਤਾਃ । ਹਤਵਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਮੂਲਕृਂਤਨਃ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤਦਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸੇਂਦ੍ਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਾਯਯੁਃ । ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਦਂਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਗਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੇ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਗ੍ਭਿਰਰ੍ਥ੍ਯਾਭਿਰਾਦृਤਾਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਕਿਂਕਰੋਮੀਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਤੋ ਨਿਵੇਦਯਾਂਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਵਿਬੁਧਾਃ ਪੁਰਃ । ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾਚ੍ਚ ਸਂਕष੍ਟਂ ਤਥਾ ਨਿਜਪਰਾਭਵਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅੱਗੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕੈਲਾਸਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ । ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਸਮਾਕੁਲਾਃ
ਇਕ ਪਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਂਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਨਮੋ ਭਵਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਨੀਲਗ੍ਰੀਵਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ: 'ਭਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਨਮਃ ਸ੍ਥੂਲਾਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯ ਬਹੁਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਮੁਖੇਨੋਕ੍ਤਾਂ ਵਾਣੀਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਃ
'ਮੋਟੇ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।' ਜਦ ਸਾਰੇ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ—
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਂਦਿਨਂ ਦੇਵਾ ਨਾਨਯੇਤਿ ਮਮਾਂਤਿਕਮ੍ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਾ ਆਹੂਤਾ ਨਂਦਿਨਾ ਚ ਤੇ
ਉਹ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹੇ।' ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਨੰਦੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਂਤਃਪੁਰੇ ਦੇਵਾ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗਤ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਸ਼ਂਕਰਂ ਲੋਕਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਗਣਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਂ ਮੋਦਸ਼ਾਲਿਭਿਃ । ਨਗ੍ਨੈਰ੍ਵਿਰੂਪੈਃ ਕੁਟਿਲੈਰ੍ਧੂਸਰੈਰ੍ਵਿਕਟੈਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਣਗਿਣਤ ਗਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨੰਗੇ, ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ, ਕੁਝ ਟੇਢੇ, ਕੁਝ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਦੇਵੈਃ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਂ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੋ।'
ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ । ਦੁष੍ਟਦੈਤ੍ਯਵਧਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਵਿਧੇਹਿ ਭੋਃ
'ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰ, ਤੂੰ ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਵ ਕਰ।'
ਸੋऽਪਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੈਨ੍ਯਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹਿਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਜਗਾਮ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਉਹ ਦਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਸੁਰੋਰਗਕਿਨ੍ਨਰਾਃ । ਜਯ ਮਾਧਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਯ ਭਕ੍ਤਜਨਾਰ੍ਤਿਹਨ੍
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਸੱਪ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ: 'ਜੈ ਹੋ ਮਾਧਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!'
ਵਿਲੋਕਯ ਮਹਾਦੇਵ ਲੋਕਯਸ੍ਵ ਸ੍ਵਸੇਵਕਾਨ੍ । ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਜਗਦੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਰ੍ਵਪੁਰੋਗਮਾਃ
'ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।' ਇਉਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਰਵਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਰਾਧਿਨਾਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰਾਰ੍ਤਿਂ ਪਰਿਚਿਂਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ । ਜਗਾਦ ਦੇਵਾਞ੍ਜਲਦੋਚ੍ਚਯਾ ਗਿਰਾ ਦੁਃਖਂ ਤੁ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਨਯਨ੍ਨਿਵ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਬਦਲੀ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਰ੍ਵੇਂਦ੍ਰ ਪੁਰੋਗਮਾਮਰਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ਵਾਚਂ ਭਵਤਾਂ ਹਿਤੇਰਤਾਮ੍ । ਜਾਨੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਕृਤਂ ਭਯਂ ਵਸ੍ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਕृਤਾਵਤਾਰਃ
'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਰਵਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਅਮਰ ਜੀਵੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਡਰ ਮਿਟਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਪੁਰੀ ਤ੍ਵਯੋਧ੍ਯਾ ਰਵਿਵਂਸ਼ਜਾਤੈਰ੍ਨृਪੈਰ੍ਮਹਾਦਾਨਮਖਾਦਿਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯੈਃ । ਪ੍ਰਪਾਲਿਤਾ ਭੂਤਲਮਂਡਨੀਯਾ ਵਿਰਾਜਤੇ ਰਾਜਤਭੂਮਿਭਾਗੈਃ
ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਂਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਜਾ ਨਿਰਪਤ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਪਾਲਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਿਕ੍ਚਕ੍ਰਜਯਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ
ਉਥੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਵਂਦ੍ਯਾਦृष੍ਯਸ਼ृਂਗਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਪੁਤ੍ਰੇष੍ਟ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਯਜ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸਾ ਤੇਨ ਭੋਃ ਸੁਰਾਃ । ਪਤ੍ਨੀषੁ ਤਿਸृषੁ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਧਾਪਿ ਭਵਤ੍ਕृਤੇ
ਫਿਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ।
ਰਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਭਰਤਾਖ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਕਰ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਰਾਵਣੋਦ੍ਧਾਰਂ ਸਮੂਲ ਬਲਵਾਹਨਮ੍
ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਭਵਂਤੋऽਪਿ ਸ੍ਵਕੈਰਂਸ਼ੈਰਵਤੀਰ੍ਯ ਚਰਂਤ੍ਵਿਹ । ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਿੱਛ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਓ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਫਿਰੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਰਾਮਾਸ਼ੁ ਨਭਸੀਰਿਤਵਾਙ੍ਮੁਨੇ । ਦੇਵਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।