ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨੇਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰਾਗਤਾ ਵਿष੍ਣੁਕਿਂਕਰਾਃ । ਤਦਾ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਰ੍ਮਪਾਸ਼ਂ ਸ੍ਯਂਦਨੇ ਤਂ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਹ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਫਾਹਾ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ।
ਤੂਰ੍ਣਮਾਰੋਹਯਾਮਾਸੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਤੇऽਪਿ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਭੋਃ ਸਂਤਃ ਕੇਨ ਵੈ ਨੀਯਤੇऽਪ੍ਯਸੌ
ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਓ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਊਚੁਸ੍ਤੇऽਸੌ ਪੁਰਾ ਰਾਜਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਬਹੁਤਰਂ ਕृਤਮ੍ । ਅਕਰੋਦ੍ਧਰਣਂ ਕਾਂਚਿਤ੍ਸੁਂਦਰੀਂ ਚਾਂਗਨਾਮਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।'
ਅਨੇਨ ਚਾਂਹਸਾ ਰਾਜਾ ਗਤੋ ਵੈ ਸ਼ਮਨਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਤਤ੍ਰਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਤੁ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵੈ ਸ਼ਮਨਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਮ੍ਰਮਯ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਤਪ੍ਤਾਯਾਂ ਲੋਹਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨृਪ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਾਮੇ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੌੜੀ ਉੱਤੇ ਲੈਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਪ੍ਤਾਯੋਭੀषਣਂ ਤਪ੍ਤਂ ਲੋਹਸ੍ਤਂਭਂ ਯਮਾਜ੍ਞਯਾ । ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਂ ਚਿਰਂ ਨृਪਃ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਿਆ।
ਸਿਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰਾਂਬੁਧਾਰਾਭਿਰਨ੍ਯੈਰ੍ਵੈ ਸ਼ਮਨਾਲਯੇ । ਤਤੋ ਨਰਕਸ਼ੇषੇ ਚ ਪਾਪਯੋਨੌ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਰ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਾਪੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ।
ਜਨ੍ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਮਨੁਭੂਤਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਤੁਲਸੀਮੂਲਕਂ ਵਾਰਿ ਪੀਤ੍ਵਾ ਯਾਤਿ ਹਰੇਰ੍ਗृਹਮ੍
ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ। ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਹਰਿ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਤਾਦੂਤਾ ਯਥਾਗਤਾਃ । ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਿष੍ਣੁਦੂਤਾ ਗਤਾ ਵੈਕੁਂਠਮਂਦਿਰਮ੍
ਹੁਣ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸੇਵਾਂ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਜਾਨੇ ਕਿਂ ਭਵੇਨ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਭੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ। ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੁਨੇ ਸੂਤ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਲੁषਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਸ਼ੇषਪਂਚਦਿਨਸ੍ਯਾਪਿ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯਾਨੁਕਂਪਯਾ
ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੂਤ ਮੁਨੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਮੈਲ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੌਨਕ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵੈ ਚੋਰ੍ਜਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਪਂਚਦਿਨਸ੍ਯ ਚ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪ੍ਰਵਰਂ ਵਿष੍ਣੁਪਂਚਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਂ ਰਾਧਯਾ ਸਹ
ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੰਜਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਧਾ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—
ਗਂਧਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧੂਪਦੀਪੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਫਲੈਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਸਦਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
—ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਵਾ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋऽਥਵਾ ਯਤਿਃ । ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਮਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪਂਚਕਮ੍
ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਘਰਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੰਜਕਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿष੍ਣੁਪਂਚਕਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੰਜਕਾ ਸਭ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਃ ਪੁਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਮੀਪਤਃ । ਪ੍ਰਦੀਪਂ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਤਃ
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਨਭਸਿ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਯਾਤਿ ਸ ਵਿष੍ਣੁਮਂਦਿਰਮ੍ । ਪਾਪੀ ਯਾਤਿ ਹਰੇਰ੍ਧਾਮ ਸਤ੍ਯਮੇਤਨ੍ਮਯੋਦਿਤਮ੍
—ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਚਾਚ੍ਯੁਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਧੁਕ੍ਸ਼ੀਰਘृਤਾਦਿਭਿਃ । ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂ ਨੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸਾਧੁਜਨਾਯ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰਿ ਉਸ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪਰਮਾਨ੍ਨਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਨਿष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਮਯਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਮਂਤ੍ਰਵਤ੍ਸਮੁਪਾਸਤੇ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਬਰ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਵਦ੍ਭੂਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਦ੍ਵ੍ਰਤੀ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਦਧਿ
ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਗੋਮੂਤਰ ਪੀਵੇ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਹੀ ਲਵੇ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਪਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲਂਘਯਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਦਿਨਮ੍ । ਪਂਚਮੇ ਤੁ ਦਿਨੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਤਤੋ ਨਕ੍ਤਂ ਸਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪਂਚਗਵ੍ਯਂ ਸੁਮਂਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਗਵਯ ਸਵਾਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋ ਯਃ ਫਲਮੂਲਂ ਚ ਭੋਜਨਮ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਵਿष੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਪ੍ਰ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਹ ਵੈ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਫਲ, ਜੜੀਆਂ ਜਾਂ ਹਵਿਸ੍ਯ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਃ ਪਂਚਕਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁਲਸੀਦਲੈਃ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਂ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦਾ ਪੰਜਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਦਸ੍ਯੁਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਦਂਡਕਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਨਿਂਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਚੋਰੀ-ਡਾਕੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਸਤ੍ਯਭਾषੀ ਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨੋ ਵੇਸ਼੍ਯਾਵਿਭ੍ਰਮ ਲੋਲੁਪਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਾਰੀ ਕ੍ਰੂਰਸ਼੍ਚ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਗਮਨੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਵੈਸ਼ਿਆਵ੍ਰਿਤੀ ਵਲ ਲੋਭੀ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਸਤੂ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ, ਕਠੋਰ ਸੀ ਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤਹਂਤਾ ਚ ਪਾਖਂਡਜਨਸਂਗਭਾਕ੍ । ਗੋਮਾਂਸਾਸ਼ੀ ਸੁਰਾਪਸ਼੍ਚ ਪਰਨਿਂਦਾਕਰਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੀ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਦੁष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਦ੍ਗृਹੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਵੱਟਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਐਸੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—