ਜਾਰਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਸਦਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤृਣਵਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਤਿਮ੍ । ਅਸੌ ਪਤਿਰ੍ਨ ਮੇ ਯੋਗ੍ਯੋ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਪਰਪੂਰੁषਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਪੁਰਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਣਕ ਸਮਝਦੀ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੀ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਜੋੜ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸਵਾਮੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸਦਾ ਤਸ੍ਮੈ ਚੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਤੁ ਦਦਾਤਿ ਵੈ । ਨੀਚਸਂਗਾਨ੍ਮਹਾਮੂਢਾ ਮਦ੍ਯਮਾਂਸਂ ਚਖਾਦ ਹ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦੀ, ਮੰਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦੀ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਮਂ ਤੁ ਨਿष੍ਠੁਰਾ । ਪਾਦਰਜ੍ਜੁਰ੍ਭਵੇਚ੍ਚਾਸੌ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਨ ਮृਤੋऽਪਿ ਚ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਡਾਂਟਦੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਬਣ ਗਈ, ਪਰ ਮਰੀ ਨਹੀਂ।
ਮृਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਂ ਭੋਗਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਵਿਚਾਰ੍ਯੇਤਿ ਹृਦਾ ਮੂਢਾ ਜਾਰੇਣੈਕੇਨ ਸਾ ਤਦਾ
ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ, 'ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵਾਂਗੀ।'
ਅਨ੍ਯਦੇਸ਼ਂ ਗਮਿष੍ਯਾਵਃ ਸਂਕੇਤਮਕਰੋਦ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਾਸਿਨਾ ਤਦ੍ਗਲਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਰਕृਤੇ ਸਾਪਿ ਸਂਕੇਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਲਂ ਗਤਾ । ਆਗਤਂ ਜਾਰਪੁਰੁषਂ ਦ੍ਵੀਪਿਨਾ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਜਦ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਜਾਰ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਗਈ, ਤਾਂ ਜਦ ਜਾਰ ਆਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਬੱਘ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾ ਰੋਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ । ਚਿਰਾਦਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਾ ਮੂਢਾ ਕਰੁਣਂ ਵਿਲਲਾਪ ਹ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰੋਈ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਕਲਿਪ੍ਰਿਯੋਵਾਚ। ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਚਾਗਤਾ ਪਰਪੂਰੁषਮ੍ । ਤਂ ਜਾਰਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਦੈਵਾਤ੍ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਮਮ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾ ਵਂਚਿਤਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਕਲਿਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪਰਪੁਰਖ ਕੋਲ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਜਾਰ ਵੀ ਬੱਘ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਤਤਃ ਕਲਿਪ੍ਰਿਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਗਤਾ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਲਪਨੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਦਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਚ ਵਿਲਲਾਪ ਸਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਕਲਿਪ੍ਰਿਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਪਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਕਲਿਪ੍ਰਿਯੋਵਾਚ। ਹਾ ਨਾਥ ਕਿਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਮਯਾ ਹਂਤਾਤਿਦਾਰੁਣਮ੍ । ਕਂ ਲੋਕਂ ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਵਦ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਮਨਾਗ੍ਗਿਰਮ੍
ਕਲਿਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹਾਏ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਇਹਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠੀ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ? ਦੱਸੋ ਸਵਾਮੀ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਬੋਲ ਕੇ।'
ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਾਂ ਤੁ ਯਥਾਕਾਮਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚਾਹਂ ਸੁਨਿਂਦਿਤਾ । ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਵਦਸਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨੇਨੋ ਯਨ੍ਮੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਡਾਂਟ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਲਾ ਕੇ ਤਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ ਸੀ, ਮਾਲਕ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਨਨਾਮ ਚਰਣੇ ਤਸ੍ਯ ਗਤਾਨ੍ਯਨਗਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸਾ ਯੋषਿਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ।
ਊਰ੍ਜੇ ਸ੍ਨਾਨਪਰਾਨ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰ ਨਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਊਰਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਰਾਧਾ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਚ ਕृਤਾਂ ਚੈਵ ਸ਼ਂਖਨਾਦੈਰ੍ਮਹੋਤ੍ਸਵੈਃ । ਗਂਧਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧੂਪਦੀਪੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਫਲੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਖ ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁਖਵਾਸੈਰ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਬ੍ਰੂਤ ਯੂਯਂ ਮੇ ਕਿਮੇਤਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ: 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋ?'
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਊਚੁਃ - ਸਰ੍ਵਮਾਸੋਤ੍ਤਮੇ ਚੋਰ੍ਜੇ ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰੌ ਸ਼ੁਭੌ । ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਯਂ ਮਾਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਊਰਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਾਧਾ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਮਾਂ ਜੀ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।'
ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪਾਪਂ ਨष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨਿਕੇਤਨਮ੍ । ਸਪਰ੍ਯ੍ਯਾਮਾਮਿषਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਚ ਹਰੇਰ੍ਦ੍ਦਿਨੇ
ਕੋਟੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਨਿਧਨਤ੍ਵਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਗਤਾ ਸਾ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਿਂਕਰਾਸ਼੍ਚਾਗਤਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਯਮਸ੍ਯ ਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਔਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਨੇਤੁਂ ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਬਬਂਧੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਰਜ੍ਜੁਭਿਃ । ਤਦਾਗਤਾ ਵਿष੍ਣੁਦੂਤਾ ਵਿਮਾਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਉਧਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮਧਾਰਿਣੋ ਵਨਮਾਲਿਨਃ । ਨਿਜਘ੍ਨੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰਧਾਰਾਭਿਰ੍ਯਮਦੂਤਾਃ ਪਲਾਯਿਤਾਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੱਜ ਗਏ।
ਰਾਜਹਂਸਯੁਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਮਾਨੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਨਿਰ੍ਮਿਤੇ । ਆਰੂਢਾ ਸਾ ਗਤਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਵੇष੍ਟਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਮਂਦਿਰਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜਹੰਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਚਿਰਂ ਭੋਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵੈ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਯਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਪ੍ਰ ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਚਿਰਕਾਲ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਿ ਪੂਜਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਪਾਪਾਦ੍ਗੋਲੋਕਾਖ੍ਯਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾ ਚ ਨਾਰੀ ਸਮਾਹਿਤਾ । ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਟੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ। ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੁਨੇ ਸੂਤ ਸਰ੍ਵਮਾਸੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਚ । ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਯਮਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੁਨੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਦੁਦ੍ਬੋਧਿਨੀ ਭਵੇਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਦਬੋਧਿਨੀ ਤੱਕ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਦਿਵਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਲਮੂਤ੍ਰਮੁਦਙ੍ਮੁਖਃ । ਭਵੇਨ੍ਮੌਨੀ ਚ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਖਾਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਥ੍ਯਂਭਸਿ ਚ ਗੋष੍ਠੇषੁ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਲ੍ਮਿਕੇ ਦ੍ਵਿਜ । ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਤ੍ਸਰ੍ਜਨਂ ਨੈਵ ਵ੍ਰਤੀ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਯੋਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਚਿਟੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਖਾਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮੇषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਮਲਮੂਤ੍ਰਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਮृਦਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਥ ਵਾਮਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯੇਤ੍ਕਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਖਾਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਸਾਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭਿਰ੍ਮृਦਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਂਖ੍ਯਯਾ । ਏਕਾ ਲਿਂਗੇ ਗੁਦੇ ਪਂਚ ਤਥਾ ਵਾਮਕਰੇ ਦਸ਼
ਸੁੱਚਤਾ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵੀਹ ਵਾਰੀ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਕ ਵਾਰੀ ਲਿੰਗ, ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਪਿੱਛਲੇ ਮੋਹਰੇ, ਤੇ ਦਸ ਵਾਰੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ।
ਉਭਯੋਰ੍ਦਸ਼ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਮੁਖਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਨਪਨਸ੍ਯ ਚ
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਸ-ਦਸ ਵਾਰੀ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।