ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਹ੍ਯਂਤਿ ਪੁਰੁषਾਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਮੁਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਾ ਯਤਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੇ ਮਨੋਰਮ੍ਯੇ ਕृष੍ਣਦੇਵ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਰਦ ਤੇ ਚੰਦ-ਮੁਖੀ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦੇਵ' ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਆਸੀਤ੍ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਯਾ । ਵੈष੍ਣਵਃ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੀ ਚ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਰਤਃ ਸਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਾਗ੍ਨਿਕਃ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਃ । ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਂ ਚਕ੍ਰੁਰਥ ਤੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੂਤਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਅਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਦੇਹੀਤਿ ਦੇਹੀਤਿ ਵਦ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਂਤਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ!' 'ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਤਦਰ੍ਥਂ ਨਰਮੇਧਾਖ੍ਯੇ ਯਜ੍ਞੇਭਵ ਸ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਨੇष੍ਯਾਮਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵੈ ਬਲਿਂ ਦਾਤੁਂ ਮਹਾਕ੍ਰਤੌ
ਉਸ ਲਈ, 'ਨਰਮੇਧ' ਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਉਹ ਦਿਖਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਯ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਸੁਖੇਨ ਯਦਿ ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਨੋ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਲਾਲਸਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਚਾਰ ਲੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਲਾਲਚ ਲਈ।
ਤਦਾ ਬਲੇਨ ਨੇष੍ਯਾਮੋ ਰਾਜਾਜ੍ਞਾਕਾਰਿਣੋ ਵਯਮ੍ । ਦੂਤਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੌ ਸ਼ੋਕਵਿਹ੍ਵਲੌ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਅਭੂਤਾਂ ਵਿਗਤਪ੍ਰਾਣਾਵਿਵ ਸਂਸ਼ਯਮਾਨਸੌ । ਕਿਂ ਧਨੇਨ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਜੀਵਨੇਨਾਪਿ ਸਦ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਵਚਃ ਸੋऽਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰਾਜਪੂਰੁषਾਨ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਐਸੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪਏ। 'ਧਨ, ਸੋਨਾ, ਜਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਘਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੀ ਵਾਹ?' ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਯਦਿ ਦੂਤਾਃ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ੋਕਤਮੋਪਹਮ੍ । ਆਗਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਯੂਯਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਮਮ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।'
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਕੋ ਭ੍ਰष੍ਟਾਂ ਰਾਜਾਜ੍ਞਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ । ਪੁਤ੍ਰਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂਤੁ ਯੂਯਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਮਾਂ ਨਯਤ ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕੌਣ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਗਾ? ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੈਨੂੰ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੂਤਾਃ ਕ੍ਰੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਬਲਾਤ੍ਕਾਰੇਣ ਤਦ੍ਗੇਹੇ ਸੁਵਰ੍ਣਾਨਿ ਚ ਤਤ੍ਯਜੁਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਾ ਨੇਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਿਲ ਤੇ ਕ੍ਰੁਧਾ । ਬਦ੍ਧਾਂਜਲਿਪੁਟੋਭੂਤ੍ਵਾ ਰੁਦਨ੍ਪ੍ਰੋਵੋਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਦ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰਂ ਮੇ ਹਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਯਤੇਤਿ ਵਚੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਨਾਯਾਤਿ ਹੇ ਜਨਾਃ
'ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਜਾਓ, ਪਰ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਖੁਲਦਾ, ਹੇ ਲੋਕੋ।'
ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਰੁਦਤੀਂ ਸਤੀਮ੍ । ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਦੂਤਾਃ ਕਨੀਯਾਂਸਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦੇਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰੋਂਦੀ, ਚੰਗੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ।'
ਤੇषਾਮਿਤਿ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਭੂਮਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਪਪਾਤ ਵਾਤ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰਂਭੇਵ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਨੀ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਭਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਮੁਦ੍ਗਰਂ ਸਾ ਸਮਾਦਾਯ ਮੌਲੌ ਚਾਤਾਡਯਦ੍ਬਲਾਤ੍ । ਕਨਿष੍ਠਂ ਮਤ੍ਸੁਤਂ ਦੂਤਾ ਨਾਪਿ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਉਹ ਨੇ ਹਥੌੜਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਲਿਆ। 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ।'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਯੇ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਃ ਸੁਤਃ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਵਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪਿਤਰੌ ਰੁਦਨ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਯਦਿ ਵਿषਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਕ੍ਰੀਯਤੇ ਸੁਤਃ । ਰਾਜਾ ਹਰਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਲਕੋ ਭਵੇਤ੍
'ਜੇ ਮਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਵੇ, ਪਿਓ ਪੁੱਤਰ ਵੇਚ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸੁਤੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪਿਤਰੌ ਸਹ । ਦੂਤੈਰ੍ਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤੈ ਰਾਜ੍ਞੋऽਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਵਾਲੀ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਥ ਤੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੌ ਪੁਤ੍ਰਵਿਚ੍ਛੇਦਕ੍ਲਿष੍ਟਮਾਨਸੌ । ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਂਧਭਾਵਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮਤੁਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਤੇ ਪਥ੍ਯਗਚ੍ਛਂਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮੁਨੇਃ ਕਿਲ । ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ਿष੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸੇਵਿਤਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਕੈਃ
ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੀ।
ਸ ਮੁਨੀ ਰਾਜਪੁਰੁषਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਾਦਰਮ੍ । ਕੇ ਯੂਯਂ ਹੋ ਕੁਤ੍ਰ ਗਤਾ ਯਥਾਕਾ ਵृਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।"
ਰਾਜਦੂਤਾ ਊਚੁਃ- ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਤਦਰ੍ਥਂ ਨਰਮੇਧਾਖ੍ਯੇ ਯਜ੍ਞੇ ਰਾਜਾ ਸੁਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਨਰਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਨਯਾਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬਲ੍ਯਰ੍ਥਮਿਮਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਦਯੋऽਭਵਤ੍
"ਅਸੀਂ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਲੀ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ।
ਪ੍ਰਾਣਾ ਮਮਾਪਿ ਗਚ੍ਛਂਤੁ ਸੁਖੀ ਭਵਤੁ ਬਾਲਕਃ । ਬਾਲਕਾਰ੍ਥੇ ਦ੍ਵਿਜਾਰ੍ਥੇ ਚ ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਰ੍ਥੇ ਯੇ ਜਨਾ ਇਹ
"ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਬੱਚਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੱਚੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—"
ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਤृਣਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ । ਵਿਮृਸ਼੍ਯੇਤਿ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਸ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਃ
"—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।"
ਯਜ੍ਞੇ ਬਲਿਂ ਸਮਾਦਾਤੁਮਿਮਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਬਾਲਕਮ੍ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਨਯਥਾਥਾਸ਼ੁ ਹ੍ਯਯਂ ਬਾਲਕ ਉਤ੍ਤਮਃ
"ਜੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਲੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਵਧੀਆ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲੈ ਜਾਓ।"
ਸਂਸਾਰੇ ਜਨ੍ਮਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਲਬ੍ਧਂ ਸੁਖਮਤ੍ਰ ਚ । ਅਨੇਨ ਬਾਲਕੇਨਾਪਿ ਮਰਿष੍ਯਤਿ ਕਥਂ ਤ੍ਵਯਮ੍
"ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਮਰੇਗਾ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
ਆਗਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਗृਹਾਦ੍ਦੂਤਾਃ ਪਿਤਰਾਵਸ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੌ । ਹਤਭਾਗ੍ਯੌ ਗਤੋ ਨੂਨਂ ਯਮਸ੍ਯੇਵ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
"ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੂਤ ਇਸ ਘਰ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।"
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੂਤਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰਥ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ । ਭੂਪਾਲਸ੍ਯ ਵਿਨਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈ ਦੀਨਨਾਥਸ੍ਯ ਭੂਸੁਰ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ, ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?"