ਗੌਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਦੀਨਾ ਚਾਯਯੌ ਸਾ ਮਮਾਂਤਿਕਮ੍ । ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਂ ਰੁਦਂਤੀ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗਤੋऽਹਂ ਵਿष੍ਣੁਸਂਨਿਧਿਮ੍ । ਕृष੍ਣੇ ਨਿਵੇਦਿਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਦੁਃਖਸਂਚਯਃ
ਉਹ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਭੂਤਲੇ । ਅਹਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਮਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤੋ ਦੈਵੈਰਾਗਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲਮ੍ । ਤਤਃ ਕृष੍ਣਃ ਸਮਾਹੂਯ ਰਾਧਾਂ ਪ੍ਰਾਣਗਰੀਯਸੀਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਬੁਲਾਇਆ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਦੇਵਿ ਗਚ੍ਛੇਹਂ ਪृਥਿਵੀਤਲਮ੍ । ਪृਥਿਵੀਭਾਰਨਾਸ਼ਾਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਂਡਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸਾ ਰਾਧਾਪ੍ਯਾਗਤਾ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਤਃ । ਭਾਦ੍ਰੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਅष੍ਟਮੀਸਂਜ੍ਞਿਕੇ ਤਿਥੌ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਧਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਈ। ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ।
ਵृषਭਾਨੋ ਰ੍ਯਜ੍ਞਭੂਮੌ ਜਾਤਾ ਸਾ ਰਾਧਿਕਾ ਦਿਵਾ । ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ੋਧਿਤਾਯਾਂ ਚ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਿਣੀ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਯਜਨ ਭੂਮੀ ਤੇ, ਰਾਧਿਕਾ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਜਨਮੀ। ਯਜਨ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖੀ।
ਰਾਜਾਨਂ ਦਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਜਮਂਦਿਰਮ੍ । ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ਮਹਿषੀਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸਾ ਚ ਤਾਂ ਪਰ੍ਯਪਾਲਯਤ੍
ਦਮਨਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਚ ਯਦ੍ਵਚਃ । ਗੋਪਨੀਯਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਂਤੇਯਾਤਿਹਰੇਰ੍ਗृਹਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਲਕੜਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ- ਸਮੁਦ੍ਰਮਥਨਂ ਸੂਤ ਪੁਰਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕृਤਂ ਗੁਰੋ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਜੀ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਚ੍ਮਿ ਸਮਾਸੇਨ ਸਿਂਧੋਰ੍ਮਥਨਕਾਰਣਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਤਪਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਈਸ਼੍ਵਰਾਂਸ਼ਜਃ
ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਾਲੇ ਤਂ ਗਜਾਰੂਢਂv ਸ਼ਚੀਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਦੇਖਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰਜਂ ਚੇਂਦ੍ਰੋ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗਜਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ।। ਦੇਵਰਾਟ੍ਪ੍ਰਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਨਂਦਨਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਨੰਦਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਹਸ੍ਤੀ ਚਾਦਾਯ ਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਪਰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੈਕਸ਼੍ਰਿਯਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਵਮਨ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ—
ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨष੍ਟਮਂਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਵਤ੍ਯਾਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲੁਕ ਗਈ, ਤਿੰਨੋ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਏ।
ਨ ਵਵਰ੍षੁਰ੍ਵਾਰਿਵਾਹਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜਲਾਸ਼ਯਾਃ
ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਯਯੁਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਾਤਾ ਦੇਵਗਣੈਃ ਸਹ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਾਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਮਰ੍ਚਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੇਰੁਤ੍ਤਰੇ ਤਟੇ
ਕ੍ਰੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ,
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍
ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਵਿष੍ਣੁਂ ਭਵੋਦਧੇਃ ਪੋਤਂ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਨੌਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਜਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਨਿਰਂਤਰਮ੍ ਵਰਦੋऽਸ੍ਮਿ ਤਦ੍ਵਦਤ ਵੋ ਦਦਾਮਿ ਚ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 'ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ- ਕृਪਾਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੇਨ ਸਂਪਦ੍ਧੀਨਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦਇਆਲੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।'
ਰਕ੍ਸ਼ ਸਰ੍ਵਾਨਿਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਯਾਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸ਼ਰਣਂ ਤਵ ।। ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ- ਇਂਦਿਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੇਨ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਸੁਰਾਃ
'ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਾਂ।' ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰਾ ਲੁਕ ਗਈ ਹੈ।'
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਗਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।