ਤੇषਾਂ ਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਿਤ੍ਯੇਵ ਪਰਾਮृष੍ਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗੀ।'
ਤਤ੍ਰੈਵ ਵ੍ਰਤਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੈਵਾਤ੍ਸਾ ਪਂਚਤਾਂ ਯਾਤਾ ਸਰ੍ਪਘਾਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਉਥੇ, ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ; ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਈ, ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤੋ ਯਮਾਜ੍ਞਯਾ ਦੂਤਾਃ ਪਾਸ਼ਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਯਃ । ਆਗਤਾਸ੍ਤਾਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਬਬਂਧੁਰਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰਤਃ
ਫਿਰ, ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦੂਤ ਪਾਸ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ।
ਯਦਾ ਨੇਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਯਮਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਦਾਗਤਾ ਵਿष੍ਣੁਦੂਤਾਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਵਿਮਾਨਂ ਚ ਰਾਜਹਂਸਯੁਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਛੇਦਨਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰਾਭਿਃ ਪਾਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਰਾਜ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚਕਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪਾਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਥੇ ਚਾਰੋਪਯਾਮਾਸੁਸ੍ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਗਤਕਿਲ੍ਬਿषਾਮ੍ । ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਤੇ ਚ ਗੋਲੋਕਾਖ੍ਯਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਗੋਲੋਕ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਹੈ, ਉਥੇ ਲੈ ਗਏ।
ਕृष੍ਣੇਨ ਰਾਧਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵ੍ਰਤਪ੍ਰਸਾਦਤਃ । ਰਾਧਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਂ ਤਾਤ ਯੋ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚ ਮੂਢਧੀਃ
ਉਥੇ, ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ; ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਨਰਕਾਨ੍ਨਿष੍ਕृਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਕੋਟਿਕਲ੍ਪਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਯਾ ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਵ੍ਰਤਮੇਤਚ੍ਛੁਭਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ; ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ—
ਰਾਧਾਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਂਤੇ ਯਮਪੁਰੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਤਂਤਿ ਨਰਕੇ ਚਿਰਮ੍
ਰਾਧਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਵ੍ਰਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਨ੍ਮਚਾਸਾਦ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਧਵਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਏਕਦਾ ਪृਥਿਵੀ ਵਤ੍ਸ ਦੁष੍ਟਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਵੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕੋਈ ਔਰਤ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਰੋਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।
ਗੌਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਦੀਨਾ ਚਾਯਯੌ ਸਾ ਮਮਾਂਤਿਕਮ੍ । ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਂ ਰੁਦਂਤੀ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗਤੋऽਹਂ ਵਿष੍ਣੁਸਂਨਿਧਿਮ੍ । ਕृष੍ਣੇ ਨਿਵੇਦਿਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਦੁਃਖਸਂਚਯਃ
ਉਹ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਭੂਤਲੇ । ਅਹਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਮਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤੋ ਦੈਵੈਰਾਗਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲਮ੍ । ਤਤਃ ਕृष੍ਣਃ ਸਮਾਹੂਯ ਰਾਧਾਂ ਪ੍ਰਾਣਗਰੀਯਸੀਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਬੁਲਾਇਆ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਦੇਵਿ ਗਚ੍ਛੇਹਂ ਪृਥਿਵੀਤਲਮ੍ । ਪृਥਿਵੀਭਾਰਨਾਸ਼ਾਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਂਡਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸਾ ਰਾਧਾਪ੍ਯਾਗਤਾ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਤਃ । ਭਾਦ੍ਰੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਅष੍ਟਮੀਸਂਜ੍ਞਿਕੇ ਤਿਥੌ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਧਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਈ। ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ।
ਵृषਭਾਨੋ ਰ੍ਯਜ੍ਞਭੂਮੌ ਜਾਤਾ ਸਾ ਰਾਧਿਕਾ ਦਿਵਾ । ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ੋਧਿਤਾਯਾਂ ਚ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਿਣੀ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਯਜਨ ਭੂਮੀ ਤੇ, ਰਾਧਿਕਾ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਜਨਮੀ। ਯਜਨ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖੀ।
ਰਾਜਾਨਂ ਦਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਜਮਂਦਿਰਮ੍ । ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ਮਹਿषੀਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸਾ ਚ ਤਾਂ ਪਰ੍ਯਪਾਲਯਤ੍
ਦਮਨਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਚ ਯਦ੍ਵਚਃ । ਗੋਪਨੀਯਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਂਤੇਯਾਤਿਹਰੇਰ੍ਗृਹਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਲਕੜਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ- ਸਮੁਦ੍ਰਮਥਨਂ ਸੂਤ ਪੁਰਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕृਤਂ ਗੁਰੋ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਜੀ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਚ੍ਮਿ ਸਮਾਸੇਨ ਸਿਂਧੋਰ੍ਮਥਨਕਾਰਣਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਤਪਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਈਸ਼੍ਵਰਾਂਸ਼ਜਃ
ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਾਲੇ ਤਂ ਗਜਾਰੂਢਂv ਸ਼ਚੀਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਦੇਖਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰਜਂ ਚੇਂਦ੍ਰੋ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗਜਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ।। ਦੇਵਰਾਟ੍ਪ੍ਰਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਨਂਦਨਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਨੰਦਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਹਸ੍ਤੀ ਚਾਦਾਯ ਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਪਰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੈਕਸ਼੍ਰਿਯਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਵਮਨ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ—
ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨष੍ਟਮਂਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਵਤ੍ਯਾਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲੁਕ ਗਈ, ਤਿੰਨੋ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਏ।
ਨ ਵਵਰ੍षੁਰ੍ਵਾਰਿਵਾਹਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜਲਾਸ਼ਯਾਃ
ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਏ।