ਪਿਂਗਾਕ੍ਸ਼ਾ ਰਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਦੇਹ ਨਖਾਧਰਾਃ । ਵਾਮਨਾ ਦੀਰ੍ਘਚਰਣਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਨਾਸਾਸ਼੍ਚ ਦਂਤੁਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਸਨ, ਵਾਲ ਲਾਲ, ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਨਖ ਉਭਰੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਕਦ ਦੇ, ਪੈਰ ਲੰਬੇ, ਨੱਕ ਚਪਟੀ ਤੇ ਦੰਦ ਵੱਡੇ ਸਨ।
ਨੀਯਤਾਂ ਨੀਯਤਾਮੇष ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਪੁਰੀਂ ਸਂਯਮਨੀਮੇਵਮੂਚਿਰੇ ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਲੈ ਜਾਓ ਸਮਯਮਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ—ਇਹ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ ਸਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਤਨਾ ਦੇਹੇ ਮਾਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਮਹਾਰੁषਾ । ਨਿਬਧ੍ਯ ਦਾਰੁਣੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਜਘ੍ਨੁਰ੍ਲੋਹਸ੍ਯ ਮੁਦ੍ਗਰੈਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਯਾਤਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕਠੋਰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ।
ਤੈਰਹਂ ਨੀਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਮਾਰ੍ਗੇ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਤਵਾਲੁਕੇ । ਅਰੁਦਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਸ੍ਤਾਡਿਤੋऽਹਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤੈਃ
ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤਪਦੇ ਰੇਤ ਵਾਲੀ ਰਾਹ ਤੇ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਗਏ। ਮੈਂ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਚੀਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਰਦੇ।
ਪ੍ਰੋਚੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯੇਤਿ ਚ ਮਾਂ ਬਹੁ । ਯਮਦੂਤਾ ਊਚੁਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਲੁਪ੍ਤੋ ਗੁਰੁਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍
ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡਾਂਟਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ: ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆਖਦੇ—"ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ।"
ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਯਮਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਦਾਰੁਣਂ ਮੁਖਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦਾਰੁਣਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤ੍ਵਯਾ
"ਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਭੋਗਣਾ ਪਵੇਗਾ।"
ਤੇਨੈਵ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਪਾਪਿਨ੍ਨਪਮृਤ੍ਯੁਂ ਗਤੋ ਭਵਾਨ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਬਹੁਯੋਜਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
"ਇਸੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਕਈ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ।
ਪੁਰੀਂ ਸਂਯਮਨੀਂ ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਯਂ ਯਮਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਧਰ੍ਮਰਾਜਾਨਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਂ ਪੁਰਃ
ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਯਮਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਯਮ ਖੁਦ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ।
ਆਨੀਤੋऽਯਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪਾਪ ਇਤਿ ਮਾਂ ਤੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਂ ਧਰ੍ਮਰਾਜੋऽਥ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ੍ਵਸਭਾਸਦਃ
"ਇਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਹੈ"—ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਭੋ ਸਭ੍ਯਾ ਮਾਮਕੀਂ ਵਾਚਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ਸੁਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਯਦਾਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧਿਕਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਯਮ ਆਖਦਾ ਹੈ—"ਹੇ ਸਭਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ—"
ਤਦਾ ਮਾਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ- ਅਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਸਂਯਮਨੀਪਤਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ—"ਤੂੰ ਸਮਯਮਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।"
ਯਥਾਪਰਾਧਮਾਧਤ੍ਸ੍ਵ ਦਂਡਂ ਚਂਡਕਰਾਤ੍ਮਜ । ਪਿਤ੍ਰੋਰਪੋषਕੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਮਰ੍ਥੋ ਗੁਰੁਧ੍ਰੁਕ੍ਤੁ ਯਃ । ਏਤੌ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨੌ ਨਿਪਾਤ੍ਯੌ ਨਿਰਯੇषੁ ਤੇ
"ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ, ਹੇ ਚੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ।"
ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਯੁਤਂ ਭਵੇਤ੍ । ਏਤਯੋਰ੍ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਦਯਾ ਜਾਤੁ ਕਕੁਪ੍ਪਤੇ
"ਹਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਭੋਗਣ। ਹੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਕਦੇ ਦਇਆ ਨਾ ਕਰ।"
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਗੁਰੁਦ੍ਰੁਹਿ ਮਾਨਵੇ । ਨ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸਭ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਰੋਰਪੋषਕੇ
ਯਮ ਆਖਦਾ ਹੈ—"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਜਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਸਭਾ।"
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋऽਯਂ ਗੁਰੁਦ੍ਰੋਹੀ ਤਦ੍ਦ੍ਰੋਹਾਦਪਮृਤ੍ਯੁਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਾਸਨਾਦ੍ਭृਤ੍ਯੈਰਾਨੀਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਕ੍ਸ਼ਮਃ
"ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਘਾਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਭਰਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ।"
ਭੋ ਭृਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਘੋਰੇ ਰੌਰਵੇ ਵਤ੍ਸਰਾਯੁਤੇ । ਪਾਤ੍ਯਤਾਂ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਃਸਾਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਯਤਾਮ੍
"ਹੇ ਭਰਤੀਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੁੱਟੋ; ਫਿਰ, ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ।"
ਤਾਵਂਤਮੇਵ ਕਾਲਂ ਵੈ ਪਾਪੋऽਯਂ ਗੁਰੁਲੋਪਕਃ । ਨਰਕੇष੍ਵਿਤਿ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਥਾਕਾਲਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
"ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਹਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੇ।"
ਮੁਕੁਂਦ ਉਵਾਚ- ਵੇਦਾਯਨ ਗੁਰੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਭृਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਯਮਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਨੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਰੌਰਵੇ ਘੋਰੇ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਧ੍ਵਾ ਨ੍ਯਪਾਤਯਨ੍
ਮੁਕੁੰਦ ਆਖਦਾ ਹੈ—"ਵੇਦਾਯਨ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਤੀ, ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ, ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।"
ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਥਾਂ ਗੁਰ੍ਵੀ ਲਬ੍ਧਵਾਨਤਿਦਾਰੁਣਾਮ੍ । ਯਥਾਕੋऽਪਿ ਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਤਾਤ ਨੀਤੋ ਮੇ ਯੁਗਵਤ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਹ ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਠਿਨ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਇਤਨਾ ਵੱਡਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਦੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਤਨ੍ਨੀਤਂ ਦੁਃਖਂ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਾ । ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਮੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇऽਹਂ ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਤੀਹ ਦਿਨ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ; ਇਕਤੀਵੇਂ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਪਤਿਤੇष੍ਵਸ੍ਥਿਖਂਡੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤਮੋਤ੍ਤਮੇ । ਗੁਰੁਲੋਪੋਦ੍ਭਵਂ ਪਾਪਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨष੍ਟਂ ਮਮਾਭਵਤ
ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਣ-ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਮਿਟ ਗਿਆ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਲਬ੍ਧਾ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਰ੍ਮਯਾ । ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਯਾਵਦਿਂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ।
ਯਮਸ੍ਯ ਨਗਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਨਿਵਸਂਤਿ ਵੈ । ਪਾਪਿਨਾਂ ਭਯਦਾਯਿਨ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਤਾ ਮਨੋਹਰਾਃ
ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਤਾਵਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਂਹਾਸ੍ਯਾ ਗਜਕੋਲਾਸ੍ਯਾ ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੋਨ੍ਨਤੋਦਰੀਃ । ਬਿਡਾਲਾਸ੍ਯਾਃ ਪਿਂਗਕੇਸ਼੍ਯੋ ਭਾਮਿਨ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਪਤ੍ਕਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਸੂਰਾਂ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ, ਉਭਰੀਆਂ ਪੇਟਾਂ, ਪੀਲੇ ਵਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਨਿਃਪਾਪੋਹਂ ਯਦਾਭਵਮ੍ । ਤਦਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰਜਾ ਦृष੍ਟਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾ ਯਮਾਲਯੇ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨ੍ਯੋ ਵਿਨਯਾਚਾਰਸਂਚਿਤਾਃ । ਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਧਾਰਿਣ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯਾਂਬਰਵਿਭੂषਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਤਾਤ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਅਨੁਜਾਨੀਹਿ ਮਾਂ ਗਂਤੁਮਮਰੇਸ਼ਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ ਸਨ੍ਯਾਸੀ ਸ੍ਵਸ਼ਿष੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਵਚਸ੍ਤਦਾ । ਭੂਯਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮੁਕੁਂਦਂ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਨृਪ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਾ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਰਾਜਾ।
ਵੇਦਾਯਨ ਉਵਾਚ- ਬਾਲ੍ਯਾਵਧਿ ਗੁਰੁਸ੍ਨੇਹਂ ਮਤ੍ਤੋऽਧੀਤਂ ਤ੍ਵਯਾਖਿਲਮ੍ । ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਮੇਤਸ਼੍ਚ ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਸਪਦਕ੍ਰਮਃ
ਵੇਦਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਵੇਦ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ।
ਵਿਹਿਤਾ ਮਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਭਾਵੇਨ ਭਵਤੋਤ੍ਤਮਾ । ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਤਿ ਸਤਾਂ ਸਾਧੋ ਗੁਣਾਃ ਸ਼ਮਦਮਾਦਯਃ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੰਜਮ ਆਦਿ ਹਨ।