ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ- ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇऽਮਾਤ੍ਯ ਵਦ ਸਾਰਂ ਮਮਾਂਤਿਕੇ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਤਦ੍ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਯੋਗ੍ਯੋ ਭਵੇਦਸੌ
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸਦੇ ਕੀ ਪੁੰਨ ਹਨ, ਮੰਤਰੀ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰ ਦੱਸੋ। ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਓਥੇ ਭੇਜਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਭਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਕਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਾਂਜਲਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤ ਉਵਾਚ- ਹਰਣਾਰ੍ਥਂ ਹਰੇਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਗਤੋऽਸੌ ਪਾਪਿਨਾਂ ਵਰਃ । ਪ੍ਰੋਜ੍ਝਿਤਃ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮੋ ਰਾਜਨ੍ਪਾਦਯੋਰ੍ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਹਰੇਃ
ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਗਿਆ, ਹੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈ।
ਬਭੂਵ ਲਿਪ੍ਤਾ ਸਾ ਭੂਮਿਰ੍ਬਿਲਚ੍ਛਿਦ੍ਰ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਪਾਤਕਂ ਮਹਤ੍ । ਵੈਕੁਂਠਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗ੍ਯੋऽਸੌ ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਵ ਦਂਡਤਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈ, ਬਿਲਾਂ ਤੇ ਚੀਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪੀਠਂ ਕਨਕਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਚੋਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯੋਯਮੇਨਸਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਨਾਮ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯਮ ਉਵਾਚ- ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਮਂਦਿਰਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਦ੍ਧਿ ਰੇਣੁਭਿਃ
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ ਨਮਾਇਆ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮੰਦਰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਗਚ੍ਛ ਭੋ ਸਾਧੋ ਹਰੇਰ੍ਮਂਦਿਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਹਰੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾ।
ਨਾਨਾਭੋਗਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਨਿਵਾਰਣਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜੋऽਸੌ ਸ੍ਯਂਦਨੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਨਿਰ੍ਮਿਤੇ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਥ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਰਾਜਹਂਸਯੁਤੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਤਮਾਰੋਪ੍ਯ ਗਤੈਨਸਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਸੁਖਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਚਕ੍ਰਿਣਃ
ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਵੈਕੁਂਠੇ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਸੁਖਂ ਚਿਰਮ੍ । ਲੇਪਨਂ ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਹਰਿਮਂਦਿਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਲੇਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇषਾਂ ਕਿਂ ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਜਾਨੇऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਠੇਦ੍ਯੋ ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਕੋਟੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ- ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਕਿਂ ਵਾ ਦੋषਂ ਕਿਂ ਤਦਕੁਰ੍ਵਤਃ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਹੇ ਸੂਤ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ; ਉਸ ਵਰਤ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਪੁਰੈਕਦਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਮ੍ । ਜੈਮਿਨਿਃ ਪृष੍ਟਵਾਨੇਤਦਾਰੇਭੇ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਮੁਨੀ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਤਿਲਤੈਲਂ ਮੈਥੁਨਂ ਯਃ ਸ਼ੁਭਦੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਬਹੁਜਨ੍ਮਕृਤੈਃਪਾਪੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਹਰੇਰ੍ਗृਹਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਮੈਥੁਨਂ ਯੋ ਵੈ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਨ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਪ੍ਰਤਿਜਨ੍ਮਨਿ ਸਂਮੂਢਃ ਸ਼ੂਕਰਸ਼੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਅਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰੈਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵੈ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਪਤ੍ਰੇਪਤ੍ਰੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਮੁਨਿਪੁष੍ਪੈਰ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕृਪਯਾ ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਮੁਨੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਕਂ ਵੈ ਯੋऽਸ਼੍ਨਾਤਿ ਚ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਸ਼ਾਕੇਨੈਕੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਨਰੋऽਸ਼੍ਨਾਤਿ ਚੋਰ੍ਜੇ ਯੋ ਵੈ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯੇ । ਪ੍ਰਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਹਰੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵृਜਿਨਂ ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਜਮ੍
ਉਰਜਾ ਵਿਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਪ੍ਰਿਅ ਸਾਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਕੋਟੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਸਂ ਸਰ੍ਪਿषਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋ ਹਰਯੇਪਿ ਚ । ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਧਰਿਮਂਦਿਰਮ੍
ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਘੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਵਸਤੂ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯੋ ਨਰੋ ਦਦ੍ਯਾਦੇਕਪਦ੍ਮਂ ਹਰਾਵਪਿ । ਅਂਤੇ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਦਮ (ਕੰਵਰ) ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਨਾਨਂ ਨਰੋ ਯੋ ਵੈ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਪ੍ਰਿਯੇ । ਕਰੋਤਿਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁਯਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਤਤ੍ਫਲਂਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯੋ ਨਰੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਦੀਪਂ ਨਭਸਿ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਿਪ੍ਰਹਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਾਪੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਧਰੇਰ੍ਗृਹਮ੍
ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਹਰੇਃ । ਦੀਪਂ ਨਭਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਦਾ ਹਰਿਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਗृਹੇ ਦੀਪਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸਘृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਘੀ ਵਾਲਾ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੀਪਸ੍ਯ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਮੁਚ੍ਯਤੇ ਮਯਾ । ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੇਤਿਹਾਸਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਲ ਦੀ ਦੀਵੇ ਦੀ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਓਹ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੈਕੁਂਠੋ ਨਾਮਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਯਸ੍ਯ ਸਂਗਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਪਾਤਕੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਕੁੰਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਦੀਪਂ ਪੁਰਤੋ ਹਰੇਃ । ਦਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਘृਤਪੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਦਿਤੁ ਚਾਖੁਰਾਗਤੋऽਪਿ ਪ੍ਰਦੀਪਤਃ । ਯਾਵਤ੍ਖਾਦਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਬੋਧਿਤੋऽਸੌ ਪ੍ਰਦੀਪਕਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਘੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਦੀਵੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਖਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਦੀਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ।