ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਗਤਾਮੇਵ ਹਰਿਰਾਲੋਕਹੇਤਵੇ । ਤਥੈਵਾਂਤਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯ ਪੁਰਾਣਾਵਯਵੋ ਹਰਿਃ
ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਹਰਿ, ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਨਣ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਰੇਦਿਹ ਭੂਤੇषੁ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਵਨਂ ਪਰਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦਿ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰੀਤੇਰੁਤ੍ਪਾਦੇ ਧੀਯਤੇ ਮਤਿਃ
ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਮਨ ਹਰਿ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਲੱਗ ਜਾਵੇ—
ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਮਨਿਸ਼ਂ ਪੁਂਭਿਃ ਪੁਰਾਣਂ ਕृष੍ਣਰੂਪਿਣਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਾਂਤੇਨ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇVen ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਭਗਤ ਲਈ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਮਮਲਮਮਲੀਕਰਣਂ ਪਰਮ੍ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਮਾਹृਤ੍ਯ ਹਰਿਣਾ ਵ੍ਯਾਸਰੂਪਿਣਾ
ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਾਸ ਰੂਪ ਹਰਿ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਪਰਮੋ ਭਵੇਤ੍ । ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਖੁਦ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕृਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਵੇਦਿਤਿ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਹਰਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਤਥਾਵਿਧਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਸਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਖੁਦ ਸਿੱਧਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਯੋਃ ਸਂਗਮਾਸਾਦ੍ਯ ਹਰਿਰੇਵ ਭੇਵਨ੍ਨਰਃ । ਤਥਾ ਗਂਗਾਂਬੁਸੇਕੇਨ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਕਿਲ੍ਬਿषਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ—ਹਰਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ—ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰਿ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਸ਼ਵੋ ਦ੍ਰਵਰੂਪੇਣ ਪਾਪਾਤ੍ਤਾਰਯਤੇ ਮਹੀਮ੍ । ਵੈष੍ਣਵੋ ਵਿष੍ਣੁਭਜਨਸ੍ਯਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਯਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਕੇਸ਼ਵੋ, ਪਾਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਗਂਗਾਂਬੁਸੇਕਮਮਲਮਮਲੀਕਰਣਂ ਚਰੇਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਦੇਵੀ ਗਂਗਾ ਭੁਵਿ ਚ ਗੀਯਤੇ
ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਾ ਹਿ ਸਾ ਗਂਗਾ ਲੋਕਵਿਸ੍ਤਾਰਕਾਰਿਣੀ
ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਗਂਗਾਯਾਂ ਗੋषੁ ਪਿਪ੍ਪਲੇ । ਨਾਰਾਯਣਧਿਯਾ ਪੁਂਭਿਰ੍ਭਕ੍ਤਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਹ੍ਯਹੈਤੁਕੀ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਮਨ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਗੰਗਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਾ ਹਿ ਤਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ਅਮੀ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤਤਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤ੍ਯਭਿਲਾषਿਣਾ
ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੌ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਨॄਣਾਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕਲਿਕਾਲਪਯੋਰਾਸ਼ਿਂ ਪਾਪਗ੍ਰਾਹਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯਾਮਜ੍ਜਨਾਵਰ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਬੋਧਫੇਨਿਲਂ ਪਰਮ੍ । ਮਹਾਦੁष੍ਟਜਨਵ੍ਯਾਲ ਮਹਾਭੀਮਂ ਭਯਾਨਕਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਭੰਵਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰਿਆ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਚ ਤਰਂਤ੍ਯੇਵ ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਤਰਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤੇਤ ਵੈ ਲੋਕੋ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਾਧਨੇ
ਇਹ ਔਖਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰਿ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਲਭਤੇ ਜਂਤੁਰਸਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਵਧਾਰਣੇ । ਹਰੇਰਦ੍ਭੁਤਲੀਲਸ੍ਯ ਲੀਲਾਖ੍ਯਾਨੇਨ ਸਜ੍ਜਤੇ
ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਹਰਿ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਲੀਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਥਾਲੋਕੇ ਨਾਨਾਵਿषਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਯਦਿ ਵੈ ਨॄਣਾਂ ਵਿषਯੇ ਸਜ੍ਜਤੇ ਮਨਃ
ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੇ ਯਦਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਤਦਪਿ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਹੇਲਯਾ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਭਵੇਦ੍ਧਰਿਃ
ਜੇ ਮਨ ਨਿਰਵਾਣ ਵੱਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁਣਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਇ enna nu beparwah sunan naal vi ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯੋਪਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ੋ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੂਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਹਰਿ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਣਾਪਿ ਵਾਜਪੇਯਸ਼ਤਾਦਿਨਾ । ਰਾਜਸੂਯਾਯੁਤੇਨਾਪਿ ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਜਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪਦਂ ਚੇਤਸਾ ਸੇਵ੍ਯਂ ਸਦ੍ਭਿਰਾਚਰਿਤਂ ਮੁਹੁਃ । ਭਵਾਬ੍ਧਿਤਰਣੇ ਸਾਰਮਾਸ਼੍ਰਯਧ੍ਵਂ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਪੈਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਓ।
ਰੇ ਰੇ ਵਿषਯਸਂਲੁਬ੍ਧਾਃ ਪਾਮਰਾ ਨਿष੍ਠੁਰਾ ਨਰਾਃ । ਰੌਰਵੇ ਹਿ ਕਿਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ਪਾਤਯਿष੍ਯਥ
ਹੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਮਾੜੇ ਤੇ ਸਖਤ ਮਨੁੱਖੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹੋ?
ਵਿਨਾ ਗੋਵਿਂਦਸੌਮ੍ਯਾਂਘ੍ਰਿਸੇਵਨਂ ਮਾ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਦੁਃਖਾਨਾਂ ਤਰਣਂ ਯਦਿ ਵਾਂਛਥ
ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਜਾਓ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਭਜਧ੍ਵਂ ਕृष੍ਣਚਰਣਾਵਪੁਨਰ੍ਭਵਕਾਰਣੇ । ਕੁਤ ਏਵਾਗਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਕੁਤ ਏਵ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਮੁੜ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?
ਏਤਦ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਤਿਮਾਨਾਸ਼੍ਰਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ । ਨਾਨਾਨਰਕਸਂਪਾਤਾਦੁਤ੍ਥਿਤੋ ਯਦਿ ਪੂਰੁषਃ
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਥਾਵਰਾਦਿ ਤਨੁਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਯਦਿ ਭਾਗ੍ਯਵਸ਼ਾਤ੍ਪੁਨਃ । ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਤਤ੍ਰ ਗਰ੍ਭਵਾਸੋਤਿਦੁਃਖਦਃ
ਸਥਾਵਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਚਲ ਜੀਵ ਦੀ ਦੇਹ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਜ੍ਜਂਤੁਰ੍ਯਦਿ ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਭੁਵਿ । ਬਾਲ੍ਯਾਦਿਬਹੁਦੋषੇਣ ਪੀਡਿਤੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਫਿਰ, ਜੇ ਜੀਵ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਆਦਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਪੁਨਰ੍ਯੌਵਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਤੇ । ਰੋਗੇਣ ਗੁਰੁਣਾ ਵਾਪਿ ਅਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਥਾ
ਮੁੜ ਜਵਾਨੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਗਰੀਬੀ, ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਆਦਿ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇਨ ਲਭੇਤ੍ਪੀਡਾਮਨਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯਾਮਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਮਨਸਸ਼੍ਚਲਨਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧੇਸ੍ਤਤੋ ਮਰਣਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਵਧਾਪੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅਣਕਹੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਕੇ ਰੋਗ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਮਾਦਧਿਕਂ ਦੁਃਖਂ ਸਂਸਾਰੇਪ੍ਯਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਵਸ਼ਾਜ੍ਜਂਤੁਰ੍ਯਮਲੋਕੇ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜੀਵ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।