ਨ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਨृਤਂ ਹਿਨਸ੍ਤੀਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਤਥਾਪਿ ਚ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਂਗੋ ਹ੍ਯੇष ਦਾਰੁਣਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਝੂਠ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰਾਤ੍ਰੋਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਤਥਾ । ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਨृਤਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤਿਨਾ ਧਰ੍ਮਲਿਪ੍ਸੁਨਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਯਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਝੂਠ ਬੋਲ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸਾਸ-ਸਮ੍ਹਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਪਦ੍ਗਤੇਨਾਪਿ ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਤੇਯਮਨ੍ਯਤਃ । ਸ੍ਤੇਯਾਦਭ੍ਯਧਿਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।
ਹਿਂਸਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਯਾਚ੍ਞਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਿਕਾ । ਯਦੇਤਦ੍ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਬਹਿਸ਼੍ਚਰਾਃ ੨੭ ਦ੍ਰਵਿਣ। ਸ ਤਸ੍ਯ ਹਰਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਹਰਤੇ ਧਨਮ੍ । ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਭਿਨ੍ਨਵृਤ੍ਤੋ ਵ੍ਰਤਚ੍ਯੁਤਃ
ਹਿੰਸਾ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਮੰਗਣਾ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੌਲਤ 'ਦ੍ਰਵਿ' ਜੀਵਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਾੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਯੋ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਪਨ੍ਨਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰਤਂਦ੍ਰਿਤਃ । ਅਕਸ੍ਮਾਦੇਵ ਹਿਂਸਾਂ ਤੁ ਯਦਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਭਿਕਖੂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਸਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ—
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਤੁ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਸ੍ਕਂਦੇਤੇਂਦ੍ਰਿਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਤਿਰ੍ਯਦਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰਯਾਸ਼ਚਿਤ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਯਾਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ਯਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਿਗ ਜਾਵੇ—
ਤੇਨ ਧਾਰਯਿਤਵ੍ਯਾ ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ । ਦਿਵਾਸ੍ਕਂਦੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਬੁਧਾਃ
ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾ ਵਾਰੀ ਸਾਸ-ਸਮ੍ਹਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਡਿਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯਾਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੌ ਵਾਰੀ ਸਾਸ-ਸਮ੍ਹਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਨ੍ਨੇ ਮਧੁਮਾਂਸੇ ਚ ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤਥੈਵ ਚ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਲਵਣੇ ਚੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਇੱਕਲਾ ਖਾਣਾ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਲੂਣ ਖਾਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ ਪ੍ਰਯਾਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ।
ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਯੋਂਤਰਾਤ੍ਮਾ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸ਼ਰ, ਅਟੱਲ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣੋ।
ਏष ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਕੇਵਲਃ ਪਰਮਂ ਸ਼ਿਵਃ । ਤਦੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮਦ੍ਵੈਤਂ ਤਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਇਹ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਉਹੀ ਅਕਸ਼ਰ, ਅਦਵੈਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹੀਯਤੇ ਦੇਵੇ ਸ੍ਵਧਾਮ੍ਨਿ ਜ੍ਞਾਨਸਂਜ੍ਞਿਤੇ । ਆਤ੍ਮਯੋਗਾਤ੍ਪਰੇ ਤਤ੍ਵੇ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਮਹਾਦੇਵਾਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਮੇਵਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਵੇਤਿ ਯਃ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਯੇ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਭਿਨ੍ਨਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ । ਨ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤਂ ਦੇਵਂ ਵृਥਾ ਤੇषਾਂ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਮੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਸ ਦੇਵਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵੋ ਨੈਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਇਕੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਟੱਲ ਤੱਤ, ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ—ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤੇਤ ਨਿਯਤਂ ਯਤਿਃ ਸਂਯਤਮਾਨਸਃ । ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਰਤਃ ਸ਼ਾਂਤੋ ਮਹਾਦੇਵਪਰਾਯਣਃ
ਇਸ ਲਈ, ਯਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ।
ਏष ਵਃ ਕਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਤੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਃ ਸ਼ੁਭਃ । ਪਿਤਾਮਹੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਵਿਭੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਮੀਰਿਤਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਰਨ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਨਾਪੁਤ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯਯੋਗਿਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦੇਵਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤਿਧਰ੍ਮ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਇਸ ਉੱਚੇ ਦੇਵ, ਯਤੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਇਤਿ ਯਤਿਨਿਯਮਾਨਾਮੇਤਦੁਕ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸੁਰਵਰਪਰਿਤੋषੇ ਯਦ੍ਭਵੇਦੇਕਹੇਤੁਃ । ਨ ਭਵਤਿ ਪੁਨਰੇषਾਮੁਦ੍ਭਵੋ ਵਾ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਹਿਤਮਨਸੋ ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਚਰਂਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਅਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦਾ ਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਸੇਨਾਮਿਤਤੇਜਸਾ । ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਾਸ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਅਾਸ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ,
ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਜਗਾਮ ਚ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਧਾਨਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਰਹਸ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਿਅਾਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ, ਵਿਦਵਾਨੋ।
ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਕਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਨਿਬਂਧਨਾਃ । ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਕਲਾਂਸ਼ਾਂਸ਼ ਸਮਾਨਾ ਨ ਹਿ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਧਰਮ ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨੋ, ਇਹ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ।
ਪੁਂਸਾਮੇਕੇਹ ਵੈ ਸਾਧ੍ਯਾ ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਃ ਕਲੌ ਯੁਗੇ । ਯੁਗਾਂਤਰੇਣ ਧਰ੍ਮਾ ਹਿ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯਾ ਨਰੇਣ ਹਿ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਹੀ ਸਾਫਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਚਰਨਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲੌ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਯਜਤੇ ਯਃ ਸ ਧਰ੍ਮ੍ਮਭਾਕ੍ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਪੁਰੁਹੂਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ: ਦਾਮੋਦਰ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪੁਰਹੁਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਜਿਤਮੇਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਕਲਿਕਾਲੋਰਗਾਦਂਸ਼ਾਤ੍ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍ਕਾਲਕੂਟਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਵਿਸ਼, ਪਾਪ ਅਤੇ ਕਾਲਕੂਟ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਸੁਧਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਉਲ੍ਲਂਘ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਿਂ ਜਪੈਃ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਗृਹੀਤਂ ਯਦਿ ਮਾਨੁषੈਃ
ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਜਪ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਕਿਂ ਸ੍ਨਾਨੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਾਂਬੁ ਮਸ੍ਤਕੇ ਯੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ । ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੇਨ ਹਰੇਃ ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਯੇਨ ਧृਤਂ ਹृਦਿ
ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਯਗ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਕਿਂ ਦਾਨੇਨ ਹਰੇਃ ਕਰ੍ਮ ਸਭਾਯਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍ । ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਗਣਾਨ੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਯੇਤ੍ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਮ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—