ਕਪਾਟੋਤ੍ਪਾਟਨਾਰ੍ਥੀ ਤੁ ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾऽਭਵਤ੍ । ਲੋਹਯਂਤ੍ਰਾਵਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ ਨੋਦ੍ਧਾਟਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਆਰੁਰੋਹ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗृਹਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਕ੍ਰੂਰਃ ਕृਪਣਂ ਪਾਣਿਨਾਦਧਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਗਰੀਬ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਅਟ੍ਟਾਲਿਕਾਂ ਸ ਪਾਪਿष੍ਠੋ ਨਾਪਿਤਸ੍ਤਸ੍ਕਰਕ੍ਰਿਯਃ । ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਤੌ ਦਂਪਤੀਰਤਿਵਿਹ੍ਵਲੌ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਨਾਈ, ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰਲੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਜਗਾਮ ਚ ਤਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਹੇਮਭੂषਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾ ਏਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭੂषਣਂ ਬਹੁ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਏ ਹੋਏ ਕਈ ਗਹਿਣੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਹਰ੍ਤੁਂ ਤਦਂਗਤੋ ਹਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਸਾਰ ਸ ਨਾਪਿਤਃ । ਤਸ੍ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਜਜਾਗਾਰ ਭਯਾਤੁਰਃ
ਉਹ ਨਾਈ ਗਹਿਣੇ ਲੈਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ, ਪਰ ਚੋਰ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਨ ਕਿਂਚਿਦੂਚੇ ਸਂਮੀਲ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਯਦਾ ਸ ਤਸ੍ਕਰਃ ਪਾਪੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦੇਹਭੂषਣਮ੍
ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਾੜਾ ਚੋਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਗਿਆ—
ਚਲਿਤਃ ਸ ਤਦਾ ਤੇਨ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਮਾਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਹਿ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਗਤ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸਹਮਾਨੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਚੋਰ ਜਦ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਤੇਨਾਪਿ ਨृਪ ਚੌਰੇਣ ਕृਪਾਣੇਨ ਹਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਿਦੀਰ੍ਣੋਦਰਮਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਤਮਾਤਰਿਤੀਰਯਨ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਸ ਚੋਰ ਨੇ ਛੁਰੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਫਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਦਂਤਃ ਕਿਂਕਿਮੇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਯਯੁਰ੍ਜਨਾਃ । ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਨਿਃਸृਤਾਂਤ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰਾਲਿਪ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ, ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ, 'ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ਼੍ਚ ਮੁਕੁਂਦੇਦਂ ਕਰ੍ਮ ਕੇਨੇਦृਸ਼ਂ ਕृਤਮ੍ । ਸੋऽਪਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਸ੍ਵਬਾਂਧਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?' ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਮੁਕੁਂਦ ਉਵਾਚ-। ਮਮੈਵ ਪਰਿਪਾਕੋऽਯਂ ਪੂਰ੍ਵੋਪਾਰ੍ਜਿਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸੁਖਦੁਃਖਸ੍ਯ ਦਾਤਾ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।'
ਧਰ੍ਮੋऽਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਤਾਵੇਵ ਤੇषਾਂ ਮੂਲਂ ਪੁਰਾਕृਤੌ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਭੂਯਸ੍ਯਾਪੀਡਯਾ ਗਾਢਪੀਡਿਤਃ
'ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਦੋਵੇਂ, ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਤਤ੍ਯਾਜ ਭੂਪਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸੁਹृਦਾਂ ਤਦਾ । ਵਿਲਲਾਪ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤੀ ਨृਪ
ਤਦ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਸੀ, ਰੋਈ।
ਨਿਧਾਯ ਤਚ੍ਛਿਰਃ ਸ੍ਵਾਂਕੇ ਕੁਂਡਲਾਭ੍ਯਾਮਲਂਕृਤਮ੍ । ਮਾਤੋਵਾਚ- ਹਾ ਹਤਾਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਦਸ਼ਾਮਂਤ੍ਯਾਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹਾਏ, ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਆਖਰੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।'
ਦਿਨਸ਼੍ਰੀਰਿਵ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਚਲਲਂਬਿਨਾ । ਯਦਂਗਂ ਚਂਦਨਾਲੇਪਯੋਗ੍ਯਂ ਤਵ ਮਹਾਮਤੇ
'ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸੋਭਾ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਜੋ ਚੰਦਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ, ਹੁਣ—'
ਮਾਂ ਮਜ੍ਜਯਾਰ੍ਤਿਸ਼ੋਕਾਬ੍ਧੌ ਤਦਿਦਂ ਧੂਲਿਧੂਸਰਮ੍
'—ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਤੇ ਗਮੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਤਾਂਬੂਲਚਰ੍ਵਣੇਭ੍ਯਾਸੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਹਿਤਸ੍ਤ੍ਵਸੌ । ਸ ਏਵ ਰੁਧਿਰੋਦ੍ਗਾਰ ਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਤਵ ਯੇ ਲੋਚਨੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਿਗ੍ਯਤੁਃ ਕਮਲਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਤਾਂਬੂਲ ਚਬਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈ ਸੀ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਖੂਨ ਤੇ ਕਫ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ—
ਤ ਏਵ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਜਾਤੇ ਤਿਮਿਰੌਘਾ ਵृਤੇ ਇਵ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹੀ ਅੱਖਾਂ ਹੁਣ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਟੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਠ, ਉਠ ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਪੜ੍ਹਾ।
ਯਥਾਵਦ੍ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਂਤੇ ਪੂਜਯਾਤਿਥਿਮਾਗਤਮ੍ । ਦ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਾਹ੍ਵਯਂਤਿ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਤਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ।
ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦਦਸ੍ਵੈਭ੍ਯੋ ਗृਹੀਤਵ੍ਯਂ ਗृਹਾਣ ਤਤ੍ । ਹਾਹਾ ਦੇਹਿ ਪ੍ਰਤਿਵਚਃ ਪਤਾਮਿ ਤਵ ਪਾਦਯੋਃ
ਜੋ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ; ਜੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੈ। ਹਾਏ, ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਨੋਚੇਦਹਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਵ ਸਮੀਪਤਃ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਛਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੂਸ੍ਤਦਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਵਾਂਕੇ ਵਿਧਾਯ ਵ੍ਯਲਪਚ੍ਚ ਸਾ । ਭਾਰ੍ਯੋਵਾਚ- ਨਾਮਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪਾਥੋਧੇ ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਮੁੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਰੁष੍ਟੋऽਸਿ ਚੇਤ੍ਸਮਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਕੁਤੋ ਵਦ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧੋ ਮੌਨਮੀਦृਕ੍ਕृਤਂ ਪੁਰਾ । ਕੇਨਾਪਿ ਲਘੁਨਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਹ੍ਯਪਮਾਨਃ ਕृਤਸ੍ਤਵ
ਜੇ ਤੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ। ਸਾਧੂ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਨਾ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ?
ਸ਼ੁਕੋऽਯਂ ਪਂਜਰਸ੍ਥਸ੍ਤੇ ਨਾਨ੍ਨਮਤ੍ਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ । ਭੋਜਯੈਨਂ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਕਲਵਾਚਂ ਚ ਸਾਰਿਕਾਮ੍
ਤੇਰਾ ਪੰਜਰੇ ਵਾਲਾ ਤੋਤਾ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਾਵਲ ਖਵਾਓ, ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੀ।
ਰਾਮਰਾਮ ਹਰੇਕृष੍ਣ ਵਿष੍ਣੋ ਨਾਮਾਵਲੀਮਿਤਿ । ਪਾਠਯੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਿਪੁਣੌ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਸਾਰਿਕਾਸ਼ੁਕੌ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ—ਸਾਰੀਕਾ ਤੇ ਤੋਤਾ—ਨੂੰ 'ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ' ਦੇ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਸੁਣਾਓ। ਉਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਓ, ਇਹ ਦੋਨੋ ਚਤੁਰ ਹਨ।
ਅਪਰਾਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਕਿਂ ਤੇ ਯਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ । ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮੇ ਧਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਸਾਧੁਰਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਉਲਟਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਜੋ ਧਨ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ।
ਅਰ੍ਪਿਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥ ਨਿਜਤੇਜੋ ਮਮੋਦਰੇ । ਸੂਤਿਕਾਲਮਹਂ ਤਸ੍ਯ ਨੋਪੇਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਵਾਮਨੁਵ੍ਰਜੇ
ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ—ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ—ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਵਿਲਪ੍ਯ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਦਾ । ਨ ਰੁਰੋਦ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਂਤੁਮਨਾ ਸਤੀ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਰੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਯ ਗੁਰੁਰ੍ਵੇਦਾਯਨਾਭਿਧਃ । ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਪृਥ੍ਵੀਂ ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮ ਯਯੌ ਨृਪ
ਫਿਰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੇਦਾਯਨ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ।
ਮੁਕੁਂਦਃ ਕ੍ਵ ਗਤੋ ਮਾਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ । ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਤੇਨ ਪृष੍ਟੇਤ੍ਯਾਚष੍ਟ ਚੇਟਿਕਾ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੁਕੁੰਦ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ।' ਇਸ 'ਤੇ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।