ਗੋਵਿਂਦਾਰਾਧਨੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥਾ ਵੈ ਸੌਖ੍ਯਮਿਂਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਸ੍ਤਥਾ ਨृਪ
ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੇਂਦੁਗ੍ਰਹਣੇ ਦਾਨਾਤ੍ਸੁਵਰ੍ਣਪਲਵਿਂਸ਼ਤੇਃ । ਯਤ੍ਫਲਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤੈਤਸ੍ਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਦਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀਹ ਤੋਲਿਆਂ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਲਸ੍ਯ ਸੁਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਤ ਇਹਾਪ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸਖ੍ਯੁਰ੍ਭਕ੍ਤਿਲਾਭਂ ਚ ਲਭ੍ਯਤੇ ਭਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਤਾ ਇਵ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਿਮਾਨੇਨ ਸੁਰਾਲਯਮ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਧੀਆ ਰਥ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਪਵਰਮਹਿਮਾ ਤੇ ਵਰ੍ਣਿਤੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਜਨਸੇਵ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਸ੍ਥਿਤਾਯਾਃ । ਕਿਮਪਰਮਤਿਪੁਣ੍ਯਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਤ੍ਵਦਗ੍ਰੇ ਕਥਯ ਨ ਹਿ ਵਿਧੇਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਸ੍ਵੇ ਵਿਲਂਬਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ? ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ। ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਖ੍ਯਾਨਂਨਾਮ ਅष੍ਟਾਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਂਵਾਂ ਦੋ ਸੌ ਅਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸੌਭਰੇ ਕਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ । ਵਰ੍ਣਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਬਯੇ ਸ਼ਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਗਤਸ੍ਯ ਚ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਸਾਊਭਰੀ ਜੀ, ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੀ?
ਅਤਸ੍ਤੁ ਮਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਜਾਯਤੇ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ । ਸ਼ਿਵਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਤਾਯ ਮੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਬੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸੌਭਰਿਰੁਵਾਚ- ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਸ਼ਿਬੀਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਵਰ੍ਣਿਤਮ੍ । ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਮੇਵਾਪृਚ੍ਛਦਾਦਰਾਤ੍
ਸਾਊਭਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਧਰਮ ਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼ਿਬਿਰੁਵਾਚ- ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਗਜ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਂਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਤਟਸ੍ਥਾਯਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾ ਮਯਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਜਬ ਲੱਗੀ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਯਦਿ ਮੁਨੇ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਤਿ ਪਵਿਤ੍ਰਕਮ੍ । ਚਰਿਤਂ ਮਮ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਿਪਾਸੋਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਚੋऽਮृਤਮ੍
ਜੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀ ਜੀ, ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਚਨਾਂ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਅਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਰਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਨਾਪਿਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਚ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨਾਈ ਅਤੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਨਾਪਿਤੋ ਰਾਜਨ੍ਨਪਮृਤ੍ਯੁਂ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕੋਸ਼ਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਗਤੌ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਨਾਈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਕੋਸਲਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਚਂਦ੍ਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਤੀਰੇ ਪੁਰੀ ਸਾ ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ । ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਨਾਪਿਤਃ ਪਾਪਸ਼੍ਚਂਡਕੋਨਾਮ ਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਚੰੜਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਾਪੀ ਨਾਈ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਚੌਰ੍ਯੇਣ ਪਰਵਿਤ੍ਤਾਨਾਮਪਹਰ੍ਤਾ ਸ ਪਾਪਕृਤ੍ । ਘਾਤਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਸ਼ਾਦ੍ਯੈਃ ਪਾਂਥਾਨਾਮਵਲੁਂਠਕਃ
ਉਹ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ; ਹਥਿਆਰ, ਰੱਸੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦਾ ਸੀ।
ਦ੍ਯੂਤਮਦ੍ਯਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਲਂਪਟੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਭਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਲਯਂ ਭਿਤ੍ਤਿਮਿष੍ਟਿਕਾ ਗ੍ਰਾਵ ਵਿਕ੍ਰਯੀ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੂਏ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਸੀ; ਮੰਦਰ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋੜ ਕੇ, ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਤਸ੍ਯੋਦ੍ਵਸਿਤਾਭ੍ਯਾਸੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਸਤਿ ਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮੁਕੁਂਦੋ ਨਾਮਤੋ ਨृਪ
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਕੁੰਦ ਸੀ, ਜੋ ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਸ ਏਕਦਾ ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਤਰੁਣੀਮਾਤ੍ਮਯੋषਿਤਮ੍ । ਸੁष੍ਵਾਪ ਸੁਰਤਾਯਾਸ ਸ਼੍ਲਥਾਂਗੋ ਨਿਸ਼ਿ ਨਿਰ੍ਭਯਮ੍
ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ ਚਂਡਕੋ ਨਿਸ਼ੀਥੇऽਥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾਲਯਮ੍ । ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਯ ਸਮਾਹਰ੍ਤੁਂ ਹਰ੍ਮ੍ਯੇ ਭੂषਾਦਿ ਵਸ੍ਤੁ ਯਤ੍
ਫਿਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਵੇਲੇ, ਚੰਡਕਾ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ, ਉਹ ਲੈ ਸਕੇ।
ਉਪਕਾਰ੍ਯਾ ਬਹਿਸ੍ਥਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵੋऽਗਮਦ੍ਗृਹਮ੍ । ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗृਹਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਬਾਹਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਪਾਟੋਤ੍ਪਾਟਨਾਰ੍ਥੀ ਤੁ ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾऽਭਵਤ੍ । ਲੋਹਯਂਤ੍ਰਾਵਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ ਨੋਦ੍ਧਾਟਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਆਰੁਰੋਹ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗृਹਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਕ੍ਰੂਰਃ ਕृਪਣਂ ਪਾਣਿਨਾਦਧਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਗਰੀਬ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਅਟ੍ਟਾਲਿਕਾਂ ਸ ਪਾਪਿष੍ਠੋ ਨਾਪਿਤਸ੍ਤਸ੍ਕਰਕ੍ਰਿਯਃ । ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਤੌ ਦਂਪਤੀਰਤਿਵਿਹ੍ਵਲੌ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਨਾਈ, ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰਲੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਜਗਾਮ ਚ ਤਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਹੇਮਭੂषਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾ ਏਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭੂषਣਂ ਬਹੁ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਏ ਹੋਏ ਕਈ ਗਹਿਣੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਹਰ੍ਤੁਂ ਤਦਂਗਤੋ ਹਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਸਾਰ ਸ ਨਾਪਿਤਃ । ਤਸ੍ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਜਜਾਗਾਰ ਭਯਾਤੁਰਃ
ਉਹ ਨਾਈ ਗਹਿਣੇ ਲੈਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ, ਪਰ ਚੋਰ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਨ ਕਿਂਚਿਦੂਚੇ ਸਂਮੀਲ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਯਦਾ ਸ ਤਸ੍ਕਰਃ ਪਾਪੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦੇਹਭੂषਣਮ੍
ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਾੜਾ ਚੋਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਗਿਆ—
ਚਲਿਤਃ ਸ ਤਦਾ ਤੇਨ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਮਾਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਹਿ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਗਤ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸਹਮਾਨੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਚੋਰ ਜਦ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਤੇਨਾਪਿ ਨृਪ ਚੌਰੇਣ ਕृਪਾਣੇਨ ਹਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਿਦੀਰ੍ਣੋਦਰਮਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਤਮਾਤਰਿਤੀਰਯਨ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਸ ਚੋਰ ਨੇ ਛੁਰੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਫਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਦਂਤਃ ਕਿਂਕਿਮੇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਯਯੁਰ੍ਜਨਾਃ । ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਨਿਃਸृਤਾਂਤ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰਾਲਿਪ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ, ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ, 'ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ਼੍ਚ ਮੁਕੁਂਦੇਦਂ ਕਰ੍ਮ ਕੇਨੇਦृਸ਼ਂ ਕृਤਮ੍ । ਸੋऽਪਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਸ੍ਵਬਾਂਧਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?' ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।