ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਰਥ੍ਯੋਪਸਰ੍ਪਣੇ । ਓष੍ਠਾਵਲੋਮਕੌ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਸੋ ਵਿਪਰਿਧਾਯ ਚ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖਾਣ, ਪੀਣ, ਸੌਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਗਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ, ਹੋਠ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਛੂਹਣ, ਜਾਂ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਰੇਤੋਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਾਮੁਤ੍ਸਰ੍ਗੇऽਨृਤਭਾषਣੇ । ष੍ਠੀਵਿਤ੍ਵਾऽਧ੍ਯਯਨਾਰਂਭੇ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਗਮੇ ਤਥਾ
ਬੀਜ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਗੂ ਮੂੜਨ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ, ਥੂਕਣ, ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ, ਖੰਘਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਚਤ੍ਵਰਂ ਵਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸਂਧ੍ਯਯੋਰੁਭਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਦਾਚਾਂਤੋऽਪ੍ਯਾਚਮੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਚੌਕ ਚੌਰਾਹੇ ਜਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵਾਂ ਸੰਧੀਆਂ ਸਮੇਂ, ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰੇ।
ਚਂਡਾਲਮ੍ਲੇਚ੍ਛਸਂਭਾषੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੂਦ੍ਰੋਚ੍ਛਿष੍ਟਭਾषਣੇ । ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਪੁਰੁषਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੋਜ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਤਥਾਵਿਧਮ੍
ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਣ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਔਰਤ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਣ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਆਚਾਮੇਦਸ਼੍ਰੁਪਾਤੇ ਵਾ ਲੋਹਿਤਸ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ । ਭੋਜਨੇ ਸਂਧ੍ਯਯੋਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਯੋਃ
ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ (ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ) ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ-ਪਖਾਣਾ ਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਗਤੋ ਵਾਚਮੇਤ੍ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕृਤ੍ਸਕृਦਥਾਨ੍ਯਤਃ । ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਗਵਾਮਥਾਲਂਭੇ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤਮੇਵ ਵਾ
ਸੌਣ ਤੋਂ ਉਠਣ, ਗੱਲ ਕਰਨ, ਛੀਂਕਣ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਥਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਨੀਲਦ੍ਯਂ ਵਾ ਪਰਿਧਾਯ ਚ । ਉਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਜ੍ਜਲਂ ਵਾਰ੍ਤਂ ਤृਣਂ ਵਾ ਭੂਮਿਮੇਵ ਚ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਭਿੱਜਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣ, ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਵਾਸਸਃ ਸ੍ਖਲਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਅਨੁष੍ਣਾਭਿਰਕੇਸ਼ਾਭਿਰਦੁष੍ਟਾਭਿਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਤਃ
ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੈਰ ਫਿਸਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਮ ਨਹੀਂ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਚੇऽਪ੍ਸੁ ਸਰ੍ਵਦਾ ਚਾਮੇਦਾਸੀਨਃ ਪ੍ਰਾਗੁਦਙ੍ਮੁਖਃ । ਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਯ ਕਂਠਂ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਸ਼ਿਖੋऽਪਿ ਵਾ
ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਗਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਜਾਂ ਖੁੱਲੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ੌਚਂ ਮਾਰ੍ਗਤੋ ਨ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸੋਪਾਨਤ੍ਕੋਪਾਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਨੋष੍ਣੀषੀ ਚਾਚਮੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਚਪਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜਾਂ ਪੱਗ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਚਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਚੈਵ ਵਰ੍षਧਾਰਾਭਿਰ੍ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨੁਦ੍ਧृਤੋਦਕੈਃ । ਨੈਕਹਸ੍ਤਾਰ੍ਪਿਤਜਲੈਰ੍ਵਿਨਾ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਧਾਗਾ ਬਿਨਾਂ ਆਚਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਪਾਦੁਕਾਸਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਜਾਨੁਰਥਾਪਿ ਵਾ । ਨ ਜਲ੍ਪਨ੍ਨ ਹਸਨ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਸ਼ਯਾਨਸ੍ਤਲ੍ਪ ਏਵ ਚ
ਚਪਲ ਜਾਂ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਘੁੱਟ ਬਾਹਰ ਕਰਕੇ, ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਹੱਸਦੇ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵੇਖਦੇ ਜਾਂ ਪਲੰਗ ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਆਚਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਵਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਭਿਃ ਫੇਨਾਦ੍ਯੈਰੁਪੇਤਾਭਿਰਥਾਪਿ ਵਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼ੁਚਿਕਰੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨਕ੍ਸ਼ਾਰਾਭਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਝੱਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਗਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੂਹੇ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਚੈਵਾਂਗੁਲਿਭਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਮਾਨਸਃ । ਨ ਵਰ੍ਣਰਸਦੁष੍ਟਾਭਿਰ੍ਨ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਰੋਦਕੈਃ
ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਦਰੰਗ, ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ, ਗੰਦੇ ਜਾਂ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਪਾਣਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਭਿਰ੍ਵਾ ਨ ਬਹਿਰ੍ਗਂਧ ਏਵ ਵਾ । ਹृਦ੍ਗਾਭਿਃ ਪੂਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕਂਠ੍ਯਾਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੀ ਵਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਗਲ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਸ਼ਿਤਾਭਿਸ੍ਤਥਾ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੂਦ੍ਰੌ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤੋਂऽਤਤਃ । ਅਂਗੁष੍ਠਮੂਲਾਂਤਰਤੋ ਰੇਖਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤਰਾਂਗੁष੍ਠਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯੈਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਕਨਿष੍ਠਾਮੂਲਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗੁਲ੍ਯਗ੍ਰਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਦੈਵਂ ਤਦੇਵਾਰ੍षਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਮੂਲੇਨ ਦੈਵਮਾਰ੍षਂ ਸ੍ਯਾਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਮਧ੍ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਦੈਵ ਤੇ ਆਰਸ਼ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਵੀ ਦੈਵ ਤੇ ਆਰਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਅਗਨਿ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਸੌਮਿਕਂ ਤੀਰ੍ਥਮੇਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣੈਵ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋ ਨਿਤ੍ਯਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਇਹੀ ਪਾਣੀ ਸੋਮ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰੇ।
ਹੋਮਯੇਦ੍ਵਾਥ ਦੈਵੇਨ ਨ ਤੁ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਤ੍ਰਿਃਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦਪਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਪ੍ਰਯਤਸ੍ਤਤਃ
ਹੋਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦੈਵ ਪਾਣੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਮृਜ੍ਯਾਂਗੁष੍ਠਮੂਲੇਨ ਮੁਖਂ ਵੈ ਸਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ । ਅਂਗੁष੍ਠਾਨਾਮਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਨੇਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਤਤਃ
ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਚਿਹਰਾ ਛੂਹੋ; ਫਿਰ ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਛੂਹੋ।
ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਂਗੁष੍ਠਯੋਗੇਨ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਨਾਸਾਪੁਟਦ੍ਵਯਮ੍ । ਕਨਿष੍ਠਾਂਗੁष੍ਠਯੋਗੇਨ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸਮੁਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਤर्जਨੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰੇ ਛੂਹੋ; ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਛੂਹੋ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਥਯੋਗੇਨ ਹृਦਯਂ ਤੁ ਤਨਵਾ । ਸ੍ਪृਸ਼ੇਦ੍ਵੈ ਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਦ੍ਵਦਂਗੁष੍ਠੇਨਾਂਸਕਦ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜਤਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂਹੇ।
ਤ੍ਰਿਃਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਯਦਂਭਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਂਤੀਤ੍ਯਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼, ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਗਂਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਰ੍ਲੋਚਨਯੋਃ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸਤ੍ਯਦਸ੍ਰੌ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਨਾਸਾਪੁਟਦ੍ਵਯਮ੍ । ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਚਾਨਿਲਾਨਲੌ
ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੋਵੇਂ ਨੱਕ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੇ ਹृਦਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ । ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਕਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਪੁਰੁषੋ ਭਵੇਤ੍
ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਪ੍ਰੁषੋਂਗੇ ਲਗਂਤਿ ਯਾਃ । ਦਂਤਵਦ੍ਦਂਤਲਗ੍ਨੇषੁ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਨਮੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਜੇਕਰ ਦੰਦ ਜਾਂ ਜੀਭ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੀਭ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤਿ ਬਿਂਦਵਃ ਪਾਦੌ ਯ ਆਚਾਮਯਤਃ ਪਰਾਨ੍ । ਭੂਮਿਪਾਂਸ਼ੁਸਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨ ਤੈਰਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਬੂੰਦਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮਧੁਪਰ੍ਕੇ ਚ ਸੋਮੇ ਚ ਤਾਂਬੂਲਸ੍ਯ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਫਲਮੂਲੇ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਦਂਡੇਨ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੈ ਮਨੁਃ
ਮਧੁਪਾਰਕ, ਸੋਮ, ਤਾਂਬੂਲ, ਫਲ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਕਸਰਿਆਂ ਦੇ ਖਾਣ 'ਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।