ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਾਪ੍ਯਗ੍ਨਿਕੁਂਡਾਨਿ ਯੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀ । ਪ੍ਰਯਾਗਾਦਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਪੁਰਸ੍ਕृਤਾ
ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਹਨਵੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਪਨਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਗਂਗਾਯਮੁਨਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਲੋਕਭਾਵਿਨੀ
ਤਪਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਂਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਜਘਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗਰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋऽਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟੀ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵਾਯੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਭੁਵ੍ਯਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਹ੍ਨਵਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਹਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੀਸ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧੀ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਵਿ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਸਮਧਿष੍ਠਾਨਂ ਕਂਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਵੁਭੌ । ਭੋਗਵਤ੍ਯਥ ਯਾ ਚੈਵ ਵੇਦਿਰੇषਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਕੰਬਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਾਰਾ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਭੋਗਵਤੀ ਦਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਦੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਿਮਂਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ । ਪੂਜਯਂਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੇ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਉਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਯਜਨ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।
ਯਜਂਤੇ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਬਹੁਧਨਾ ਨृਪਾਃ । ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਭਾਰਤ
ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਧਿਕਂ ਵਿਭੋ । ਦਸ਼ਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਰੇ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ; ਉਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਤੀਸ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸ ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਤਪੋਵਨਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਗਂਗਾਤੀਰਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤਪ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਿਧੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜਾਣੋ।
ਇਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਧੂਨਾਮਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ ਵਾ । ਸੁਹृਦਾਂ ਚ ਜਪੇਤ੍ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਗਤਸ੍ਯ ਵਾ
ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਦੁਜਾਤੀਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਭਗਤ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਇਦਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਿਦਂ ਸੇਵ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਇਦਂ ਪੁਣ੍ਯਮਿਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪਾਵਨਂ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਧਨਵੰਤ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੇਵਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਪਾਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਮਹਰ੍षੀਣਾਮਿਦਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਧੀਤ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਹ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਦਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਤ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਨਾਕਪृष੍ਠੇ ਚ ਮੋਦਤੇ
ਜੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਾਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂਤੇ ਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਸ੍ਨਾਹਿ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਕੌਰਵ੍ਯ ਨ ਚ ਵਕ੍ਰਮਤਿਰ੍ਭਵ
ਇਹ ਤੀਰਥ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟੇੜ ਨਾ ਰੱਖ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪृष੍ਟੇਨ ਕਥਿਤਂ ਤੁ ਮਯਾ ਵਿਭੋ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਾਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸੋਲਵੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਤੇ ਤੀਰਥ।
ਬਹੁਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਯੁਜ੍ਯਂਤੇ ਤਤੋ ਯਾਂਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਮਰਣਾਲ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਪ੍ਰਯਾਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੁਵਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸਤਚਾਲੀਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਕਥਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਵਿਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਏਵਂ ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਯਥਾ ਚ ਮਮ ਤਾਰਯੇਤ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾ ਮੁਨੀ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥੇਸ਼ਾਨੋ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਭੁਰਵ੍ਯਯਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਇਸ਼ਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृਜਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਂਗਮਂ ਚ ਯਤ੍ । ਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਪਰੋ ਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਾਲਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਇਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਾਂਤੇ ਤਤ੍ਸਮਗ੍ਰਂ ਹਿ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਰਤੇ ਜਗਤ੍ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਚ ਨਾਧ੍ਯੇਤਿ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਰੁਦਰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾਦਿਦਾਨੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਟੇ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਸਰਵੋਤਮ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਪਰਮਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਨ੍ । ਯੇ ਤੁ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਨ ਯਾਂਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੋਰ ਜੋ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਅਪ੍ਯਾਹ ਮੇ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਥੈषਾਂ ਤਿष੍ਠਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਕੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨੈਵ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਲੋਕਸਂਮਤਾਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਸਚ ਸਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਨਿਵਸਂਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਕਾਰਣਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਸੁਣ।
ਪਂਚਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਮਂਡਲਮ੍ । ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪਾਪਕਰ੍ਮਨਿਵਾਰਣਾਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਂ ਪਾਪਂ ਨਰਕੇ ਪਾਤਯਿष੍ਯਤਿ । ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਸਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਪ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਮਹੀਤਲੇ । ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।