ਏਵਂ ਵਿਨਿਂਦ੍ਯ ਤਂ ਕਾਮਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ੀਲਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਤਾਸਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਯੇਨ ਭੂਪਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅورتਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਬਚਾਇਆ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਧਨ੍ਯਾ ਸਾਮੁष੍ਯ ਜਨਨੀ ਯਯਾਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ੍ਮਰਜਿਨ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਲੋਕੇ ਪਰਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਧੰਨ ਹੈ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਨੋ ਰਾਜਲੋਕੈਰ੍ਹਸਿਤਾਃ ਸ੍ਮਰਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਯਾਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਨੋਭ੍ਯਾਂ ਚ ਜਨਿਤਂ ਪਾਪਮੁਲ੍ਬਣਮ੍
ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ, ਜੋ ਰਾਜ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਸੇ ਗਏ, ਕਾਮਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਵਿਚਿਂਤਯਂਤ੍ਯਸ੍ਤਾ ਏਕ੍ਯਮਤ੍ਯਯੁਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਂਸ੍ਵਂ ਗृਹਂ ਸਰ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਵਾਕ੍ਯੇਨ ਬੋਧਿਤਾਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੀਆਂ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਅورتਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਅਥ ਰਾਜਾਪਿ ਕਾਂਪਿਲ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਭੂषਣੈਃ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸਦ੍ਗृਹੇ ਸਂਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਫਿਰ ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯਮੀ ਘਰ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਾਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ਤੁ ਕਾਰੂषਾਧਿਪਤਿਰ੍ਬਲੀ । ਕਾਂਪਿਲ੍ਯਾਧਿਪਤਿਂ ਸੈਨ੍ਯੈਰ੍ਨਗਰਂ ਰੁਰੁਧੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਕਾਰੂਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆ ਕੇ, ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਮਭੂਦ੍ਘੋਰਂ ਤੇਨ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ ਘਾਤਿਤਃ । ਨਗਰਂ ਲੁਠਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਹਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ; ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਾਲਕੂਟਂ ਤੁ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਗਤਾਃ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਨ ਕृਤਂ ਤਾਭਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਉਹ ਅورتਾਂ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਗਈਆਂ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਯੇਨ ਪਾਪੇਨ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭੀषਣਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਨਗਰੇ ਜਾਤਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਭਯਾਨਕਾਃ
ਕਿਹੜੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਭੈੜੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਣੀਆਂ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ,
ਤਤ੍ਰ ਤਾ ਨਿਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੁਰਨਾਰ੍ਯੋ ਹਨੂਮਤਾ । ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ਚ ਰਸਤੋ ਜਿष੍ਣੋਸ੍ਤਿष੍ਠਤਾਂ ਰਥਕੇਤਨੇ
ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹਨੂਮਾਨ ਵਲੋਂ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਜਿੱਤੂ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪੁਨਸ੍ਤਾ ਏਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਬਭੂਵੁਰ੍ਮਾਰਵੇਧ੍ਵਨਿ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤृषਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਭਯਪ੍ਰਦਾਃ
ਫੇਰ ਉਹੀ ਰਾਕਸ਼ਣੀਆਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਏਵਂ ਤੇਨ ਤੁ ਪਾਪੇਨ ਵਾਙ੍ਮਨੋਵਿਹਿਤੇਨ ਤੁ । ਤਾਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਯੋਨਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ।
ਪਾਪੇਨ ਨਾਸ਼ਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਸ ਨृਪਂ ਨਗਰਦ੍ਵਯਮ੍ । ਅਤਏਵ ਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਰਕਾਂਤਨਿषੇਵਣਮ੍
ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਰੀਭਿਃ ਪਾਪਭੀਤਾਭਿਰ੍ਵਾਙ੍ਮਨੋਭ੍ਯਾਮਪਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਰੋਗੀ ਜਡੋ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਾ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਜਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਇਚ੍ਛਂਤੀਭਿਸ੍ਤੁ ਸਦ੍ਗਤਿਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਮੱਤ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਬੋਲ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਮੰਦ-ਅਕਲ ਹੋਵੇ, ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕਥਿਤਮਿਦਂ ਮਯਾ ਮਨੋਵਚੋਭ੍ਯਾਂ ਜਨਿਤਮਘਂ ਚ ਯਦਨ੍ਯਕਾਂਤਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਫਲਮਪਿ ਚ ਯਦੇਵ ਲਬ੍ਧਮਾਭਿਸ੍ਤਦਪਿ ਸ਼ਿਬੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤੁਭ੍ਯਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਬੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਂਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਗਤਾ ਨ ਯੇ ਮਮਨਘਾ ਯਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਜਲਬਿਂਦੁਦੇਹਪਤਨਾਤ੍ਪੌਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰੇਭਿਰੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਤਵਚੋऽਨ੍ਯਕਾਂਤ ਭਜਨਾਜ੍ਜਾਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਵੋਲ੍ਬਣਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਯ ਦੇਵਵਨਿਤਾਭਾਵਂ ਸੁਰਾਹ੍ਲਾਦਦਮ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚੀਕ ਪਈਆਂ; ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਛੁਟਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਲਿਂਦੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਵਰ੍ਣਂਨਂਨਾਮ षष੍ਠਾਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਪੰਜਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੋ ਸੌ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਵਿਮਲਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਮਿਹਾਗਤਃ । ਪੁਨਸ੍ਤੌ ਸਸ੍ਨਤੁਂ ਧੀਰੌ ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਭੂਯਃ ਖੇ ਮੇਘਗਂਭੀਰਾ ਵਾਗਾਸੀਦਿਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਆ ਗਏ; ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਏ; ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਆਕਾਸ਼ਵਾਗੁਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੌ ਹਰੇਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਾਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯਯਾ ਜਹਾਤਿ ਲੋਕੋऽਯਮਵਿਦ੍ਯਾ ਮੋਹਮੁਲ੍ਬਣਮ੍
ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ—ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਹਰੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੋਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤਿਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਤਾਂ ਵਾਚਮਸ਼ਰੀਰਿਣੀਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦੋऽਯਂ ਹਰੇਰਾਸੀਦਿਤ੍ਯੂਚਾਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਅਦੇਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।'
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤੌ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਹਰੇਃ ਪਰਾਮ੍ । ਚੇਲਤੁਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੇਦਂ ਭਾषਮਾਣੌ ਮਿਥਸ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ ਵਧੀਏ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਜਾਵੂਚਤੁਃ । ਯਥਾਵਯੋਰ੍ਹਿ ਸਂਯੋਗਃ ਪਥਿਜਾਤੋ ਵਿਚਾਰਤਃ । ਯਥਾ ਗृਹਕਲਤ੍ਰਾਦਿ ਸਂਯੋਗੋ ਭੁਵਿ ਜਾਯਤੇ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਵਿਰਹੋਭਾਵੀ ਯਥਾ ਨੌ ਮਾਰ੍ਗਵਰ੍ਤਿਨੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਿਆਂ ਹੋਈ, ਇੰਝ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾਦਾਰਸੁਤਾਦੀਨਾਂ ਕਾਲਵ੍ਯਾਸ੍ਯਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਧਨ੍ਯਃ ਸ ਪੁਰੁषੋ ਲੋਕੇ ਯੋ ਦਾਰਸੁਤਸਂਗਮਮ੍
ਇਹੀ ਹਾਲ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਹਨ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ,
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕ੍ਸ਼ਣਿਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਂ ਭਜੇਤ੍ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸ੍ਮਰਣਂ ਕਰਣੀਯਂ ਮੇ ਦਾਸੋऽਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪਦਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ।
ਸਂਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰੇषਣੀਯੋ ਮਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਗਤੌ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾ ਤੇਨ ਮਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿਮਲਸ੍ਯ ਤੁ
ਉਹ ਆਖ ਕੇ ਕਿ 'ਮੈਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣਾ ਹੈ,' ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਵਿਮਲਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਤੁ ਵਿਹਿਤਂ ਪਥਿਗਚ੍ਛਤਾ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਜਲਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਰਾਹੀ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਹ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਤਾਃ ਪਾਪਵਿਪ੍ਲੁष੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषਾਕੁਲਾਃ । ਅਥ ਤਾਃ ਪਥਿਗਚ੍ਛਂਤਂ ਦੂਰਾਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਸਜਲਾਮਤ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਤਂ ਮਿਥਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਬਭਾषਿਰੇ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਊਚੁਃ - ਆਯਾਤਿ ਪਥਿਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਲਪਾਤ੍ਰਂ ਕਰੇ ਦਧਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ: 'ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਹੈ।'
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषੋਃ ਸ਼ਾਂਤਿਰ੍ਮਨਾਗਪਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏਨਂ ਸਂਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਃ ਪਾਸ੍ਯਾਮੋऽਸ੍ਯ ਕਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
'ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਸ਼ਾਇਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂਗੀਆਂ ਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀਆਂ।'
ਪਾਤ੍ਰਂ ਜਲਂ ਵਯਂ ਤृष੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਵਰ੍षਤਃ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਕਾਚਿਦਾਹੇਤ੍ਯਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮਸ੍ਯੋष੍ਣਂ ਕਾਲਖਂਡਕਮ੍
'ਅਸੀਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਤੇ ਪਿਆਸੀਆਂ ਹਾਂ। ਪਾਤਰਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਾਡੀ ਪਿਆਸ...' ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਗਰਮ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗੀ।'