ਬੁਦ੍ਬੁਦਾ ਇਵ ਤੋਯੇषੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਂਡਾ ਇਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ । ਜਾਯਂਤੇ ਮਰਣਾਯੈਵ ਯਮੁਨਾਸ੍ਨਾਨ ਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਡੇ, ਐਸੇ ਹੀ ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।
ਅਵੈष੍ਣਵੋ ਹਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਪਿਂਡਕਮ੍ । ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਹਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਨਾਚਾਰ ਹਤਂ ਕੁਲਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਖ਼ਤਰੀ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਲ ਉਲਟ ਚਾਲ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਂਭਸ਼੍ਚ ਹਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਃ ਕ੍ਰੋਧੇਨੈਵ ਹਤਂ ਤਪਃ । ਅਦृਢਂ ਚ ਹਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਮਾਦੇਨ ਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਧਰਮ ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਪੱਸਿਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਅਡੋਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਠ ਅਣਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਤਾ ਨਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਹਤਃ । ਅਦੀਪ੍ਤੇऽਗ੍ਨੌ ਹਤੋ ਹੋਮੋ ਹਤਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਮਾਯਿਕਾ
ਇਕ ਨਾਰੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਅੱਗ ਨ ਜਲੇ ਤਾਂ ਹੋਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿਯਮਤ ਭਗਤੀ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਜੀਵ੍ਯਾ ਹਤਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਪਾਕਕ੍ਰਿਯਾ ਹਤਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼ੋ ਹਤੋ ਯੋਗਃ ਕृਪਣਸ੍ਯ ਹਤਂ ਧਨਮ੍
ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਖਾਣਾ ਜੇ ਸਵਾਰਥ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋਗ ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਦੌਲਤ ਕੰਜੂਸ ਕੋਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨਭ੍ਯਾਸਹਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹਤੋ ਬੋਧੋ ਵਿਰੋਧਕृਤ੍ । ਜੀਵਿਤਾਰ੍ਥਂ ਹਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜੀਵਨਾਰ੍ਥਂ ਹਤਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਵਿਦਿਆ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮਝ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੀਰਥ ਜੇ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਰਤ ਜੇ ਜਿੰਦ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਾ ਚ ਹਤਾ ਵਾਣੀ ਤਥਾ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਵਾਦਿਨੀ । षਟ੍ਕਰ੍ਣਗੋ ਹਤੋ ਮਂਤ੍ਰੋ ਵ੍ਯਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤੋ ਹਤੋ ਜਪਃ
ਬੋਲ ਝੂਠ ਤੇ ਚੁਗਲੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਤਰ ਜੇ ਛੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਪ ਮਨ ਨ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਤਮਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੇ ਦਾਨਂ ਹਤੋ ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ । ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਹਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਪਾਰਲੌਕਿਕਮ੍
ਦਾਨ ਜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੋਕੋ ਹਤੋ ਨॄਣਾਂ ਦਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾ ਨृਪ । ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਹਤਂ ਜਨ੍ਮ ਕਾਲਿਦੀਮਜ੍ਜਨਂ ਵਿਨਾ
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ; ਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਪਾਤਕ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪਾਤਕਾਨਿ ਮਹਾਂਤਿ ਚ । ਭਸ੍ਮੀ ਭਵਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਮੁਨਾਮਜ੍ਜਨਾਨ੍ਨृਪ
ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਪਂਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਿ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਗਤੇ ਨਰੇ । ਨਾਸ਼ਕੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਾਂ ਯਦਿ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾਰਿਣਿ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਵਕਾ ਇਵ ਦੀਪ੍ਯਂਤੇ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੇਘੇਭ੍ਯ ਇਵ ਚਂਦ੍ਰਮਾਃ
ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੁष੍ਕਲਘੁਸ੍ਥੂਲਂ ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਹੇਤ੍ਪਾਪਂ ਪਾਵਕਃ ਸਮਿਧੋ ਯਥਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਗਿੱਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ, ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੰਮ ਬੋਲ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਮਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਞਾਨਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯੇਤ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਪ ਗਲਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਪਾਪਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਯਾਂਤਿ ਪਾਪਿष੍ਠਾ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾਮ੍ । ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ੍ਨਾਨੇ ਵੈ ਯਮੁਨਾਜਲੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇऽਧਿਕਾਰਿਣੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੌ ਤਥਾ ਨृਪ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਕਾ
ਇਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਹਨ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਏष ਏਵ ਪਰੋ ਮਂਤ੍ਰ ਏਤਚ੍ਚ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਂ ਚੈਵ ਯਮੁਨਾਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ।
ਨृਣਾਂ ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕਾਲਿਂਦੀ ਮਜ੍ਜਨੇ ਮਤਿਃ । ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਕੌਸ਼ਲ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯਥਾ ਨृਪ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਲਗਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸਂਸਾਰਕਰ੍ਦਮਾਲੇਪ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨ ਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ । ਪਾਵਨਂ ਪਾਵਨਾਨਾਂ ਚ ਯਮੁਨਾਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚ ਯੇ ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦੇ । ਸ਼ੁਭਾਂਸ਼੍ਚ ਭੁਂਜਤੇ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੋਪਮਾਨ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਯਮੁਨਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਥੁਰਾਸਂਗਤਾ ਯਦਿ । ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਕਾਲਿਂਦੀ ਪੁਣ੍ਯਾਧਿਕਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀ
ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਮੁਨਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਹਾਪਾਤਕਹਾਰਿਣੀ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਦੇਵੀ ਮਥੁਰਾ ਸਂਗਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਕਾਲਿਂਦ੍ਯਾਂ ਯਦਿ ਮਜ੍ਜਯੇਤ੍ । ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਸਤੇ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਹਰੇਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਹਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਮਨੁਜਾਃ ਨੂਨਂ ਸਾਂਖ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤृਪ੍ਯਂਤਿ ਤृਪ੍ਤਾਃ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤੈਰ੍ਦਿਵਿ
ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸਾਂਖਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਪਿਬਂਤਿ ਨਰਾ ਰਾਜਨ੍ਯਮੁਨਾਸਲਿਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪਂਚਗਵ੍ਯਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤੈਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਉ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤੈਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਚ ਹੋਮਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਕੋਟੀਆਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਉਥੇ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਮ ਸਭ ਕੁਝ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪੁਰਾ ਕृਤਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ਨਿषਧੇ ਨਗਰੇ ਵਰੇ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ—
ਆਸੀਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਕੁਬੇਰਾਭੋ ਨਾਮਤੋ ਹੇਮਕੁਂਡਲਃ । ਕੁਲੀਨਃ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਪਾਵਕਪੂਜਕਃ
ਉੱਥੇ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਹੇਮਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦਾ, ਚੰਗੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਕृषਿਵਾਣਿਜ੍ਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾਸੌ ਵਿਵਿਧਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੀ । ਗੋਘੋਟਕਮਹਿष੍ਯਾਦਿ ਪਸ਼ੁਪੋषਣਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਆਦਿਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪਯੋ ਦਧੀਨਿ ਤਕ੍ਰਾਣਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਤृਣਾਨਿ ਚ । ਕਾष੍ਠਾਨਿ ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਲਵਣਾਦ੍ਰਾ ਰ੍!ਦਿਪਿਪ੍ਪਲੀ
ਉਹ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਛਾਛ, ਗੋਬਰ ਤੇ ਘਾਹ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੱਕੜ, ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਨਮਕ, ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ ਤੇ ਪੀਪਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਮਿਰਚ ਵੀ ਵੇਚਦਾ ਸੀ।