ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਤਦਾ ਦਦੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਲਤ੍ਰਯਮ੍ । ਸੋਪਿ ਨੀਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਯੌ ਲਵਣਪਤ੍ਤਨਮ੍
ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲਵਣ ਪਟਨ ਲੈ ਗਿਆ।
ਉषਿਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮੇਕਾਂ ਤੁ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਾਮ੍ । ਸਵਾਹਾਮਾਨਯਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਲਦ੍ਵਯਮ੍
ਇੱਕ ਰਾਤ ਬੀਤ ਕੇ, ਉਹ ਪਲਕੀ, ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਵਾਹਕਾਂ ਸਮੇਤ ਲੈ ਆਇਆ, ਤੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੇ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ।
ਪਲਂ ਦ੍ਵਯਂ ਗृਹੀਤਂ ਤਤ੍ਤੇਨੈਵਾਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਨਾ । ਆਰੋਪ੍ਯ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਰਭਂ ਵੈਸ਼੍ਯਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਅਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦੋ ਪਲੇ ਲੈ ਲਏ; ਸ਼ਰਭ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਲਕੀ 'ਚ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਂਥਃ ਸ ਚਲਿਤੋ ਵਾਹਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਕਮ੍ । ਅਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਵਰਸ੍ਯਾਥ ਕਮਂਡਲੁਜਲਂ ਧृਤਮ੍
ਯਾਤਰੀ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਨਯਕੁਭਜ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਸ, ਉਸ ਨੇ ਕਮੰਡਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ।
ਪਾਯਯਨ੍ਨਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਤਂ ਤृषਾਰ੍ਤਂ ਸੋਧ੍ਵਗੋ ਯਯੌ । ਅਥ ਤੇ ਸਰਸਸ੍ਤੀਰੇ ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਭੋਕ੍ਤੁਮਧ੍ਵਨਿ
ਉਹ, ਜੋ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ, ਯਾਤਰੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਸਫਰ 'ਚ ਖਾਣ ਲਈ ਰੁਕ ਗਏ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚੇਲੁਸ੍ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕਿਯਂਤਿ ਭੂਮਿਮੁਲ੍ਲਂਘ੍ਯ ਤृषਾਰ੍ਤਾਂਸ੍ਤੇ ਕਮਂਡਲੋਃ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਤੁਰ ਪਏ। ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ,
ਜਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤृषਾਰ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ਰਭਂ ਚਾਪ੍ਯਪਾਯਯਤ੍ । ਅਥ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾਭੀਮੋ ਵਿਕਟੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਕਮੰਡਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਕਟਾ ਸੀ,
ਵਿਚਰਨ੍ਨਿਰ੍ਜਨੇऽਰਣ੍ਯੇ ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤਾਨਵੈਕ੍ਸ਼ਤ । ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਕ੍ਰਾਂਤੋ ਵੇਗਵਾਨ੍ਵਿਵृਤਾਨਨਃ
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਘੁੰਮਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ,
ਅਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਚਰਣਾਘਾਤੇਨਾਕਂਪਯਨ੍ਮਹੀਮ੍ । ਆਗਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਾਨ੍ਵਾਹਾਨ੍ਪਥਿਕਂ ਚ ਤਮ੍
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਝਟਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਵਾਹਕਾਂ ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸਕੋਸ਼ੇषੁ ਸਮਾਦਾਯ ਭ੍ਰਾਮਯਾਮਾਸ ਖੇਚਰਃ । ਗਤਾਸੂਨ੍ਭ੍ਰਾਮਣੇਨੈਵ ਭੂਤਲੇ ਤਾਨਪੋਥਯਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ ਫੜ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਘੁੰਮਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਚਖਾਦ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਪਪੌ ਕੋਸ਼ਾਚ੍ਚ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ । ਕੁਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਰੋਗਾਰ੍ਤੋ ਨਰੋऽਯਂ ਪੁਰਤੋ ਮਮ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਪੀ ਗਿਆ। 'ਇਹ ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?'
ਏਨਂ ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਚਾਦਂਬੁ ਪਿਬਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਰ੍ਵਾਰਿਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਮਂਡਲੋਃ
'ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਆਪਣੇ ਕਮੰਡਲ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮੁਖੇ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ ਤਦਾ ਰਜਨੀਚਰਪੁਂਗਵਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਜਲੇ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਭਵਾ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ।
ਜਾਤਾ ਸ ਤੁ ਵਧਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰਭਸ੍ਯ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤਦਪਿ ਸ੍ਮृਤਿਮਾਗਮਤ੍
ਉਸ ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ।
ਯੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਭਾਵਸ੍ਤੁ ਭੂਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋਦ੍ਭਵਾਦਪਿ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪਾਪਮੁਪੇਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਮੀਪੇ ਸ਼ਰਭਸ੍ਯ ਤੁ । ਉਵਾਚ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪਨ੍ਨੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪਿਤਰਂ ਮਮ
ਜਿਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਿਰਣ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਉਵਾਚ- ਭੋ ਭੋ ਮਨੁष੍ਯਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੇ ਚ ਜਨਾ ਅਮੀ । ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯੇ ਮਯਾ ਘੋਰ ਰੂਪੇਣਾਧਮਰਕ੍ਸ਼ਸਾ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ— 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ?'
ਕਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਵਰਸ੍ਯੇਦਂ ਜਲਂ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ । ਪਾਪਿਨੋऽਪਿ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਜਾਤਾ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਭਵਾ ਮਮ
'ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਪਾ ਲੀ?'
ਵੈਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ- ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਹਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜੇ ਗृਹਂ ਮਮ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਨਿਂਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇऽਹਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਵੈਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ— 'ਮੈਂ ਵੈਸ਼ ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ। ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੁਣ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਤਤ੍ਰਾਹਮਭਵਂ ਦੁਃਖੀ ਜ੍ਵਰੇਣ ਵਿਧਿਯੋਗਤਃ । ਤਤੋ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਗਂਤੁਂ ਗृਹਮਸਤ੍ਪਥ । ਤਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮਾਯਾਤਃ ਪਾਂਥੋ ਵਰ੍षੇਣ ਪੀਡਿਤਃ
'ਉਥੇ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਆਇਆ, ਜੋ ਮੀਂਹਾਂ ਕਰਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।'
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਸ ਮਯਾਨੀਯ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਮਾਂ ਗृਹਂ ਨਯ । ਸ ਚਾਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਪਾਂਥਃ ਸਮੁਪਾਨੀਯ ਸਤ੍ਵਰਃ
'ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਇੱਕ ਪਲਕੀ ਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਆ।" ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਜਲਦੀ ਪਲਕੀ ਲੈ ਆਇਆ।'
ਮਾਮਾਰੋਪ੍ਯ ਚ ਤਾਂ ਧੀਰਸ਼੍ਚਲਿਤੋ ਮਦ੍ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ ਪਾਂਥਸ੍ਤੇ ਚ ਸ਼ਿਬਿਕਾਵਾਹਾਃ ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
'ਉਸ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਲਕੀ 'ਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਪਲਕੀ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।'
ਤ੍ਵਯਾ ਜਲਮਿਦਂ ਯਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਖਾਂਡਵਵਨੇ ਯਮੁਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
'ਜਿਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਇਹ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।'
ਤਤ੍ਤੀਰੇऽਸ੍ਤਿ ਹਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੁਰਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍
'ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਰਿਪ੍ਰਸਥ ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਨਿਗਮੋਦ੍ਬੋਧਕਂ ਜਾਤਾ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤੇ ਯਜ੍ਜਲਾਸ਼ਨਾਤ੍ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ
'ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।'
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਦਾਸ਼ੁ ਨਿਸ਼ਾਚਰ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਮਰਸਿ ਤ੍ਵਮਿਹਾਧੁਨਾ । ਵਦ ਕਿਂ ਤੇ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਯੇਨ ਜਾਤੋऽਸਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
'ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ— ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਆ ਗਏ ਹਨ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣਿਆ?'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਉਵਾਚ- ਪੁਰਾਹਮਭਵਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਕੁਲੇ । ਦੁਰਾਚਾਰੋ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਣੁ ਸਰ੍ਵਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ— 'ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਦ-ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਮਾੜਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਅਧਰਮੀ ਸੀ—ਸੁਣ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਰੀਡਤਾ ਹਿ ਮਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਯੂਤੇਨ ਸਹ ਤਦ੍ਵਿਦੈਃ । ਹਾਰਿਤਂ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਭੂਰਿ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਪਿਤੁਰੇਵ ਚ
'ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਿਉ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜਾਇਦਾਦ ਹਾਰ ਬੈਠਾ।'
ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਭੂਪਾਯ ਮਾਮਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਜ੍ਜਨੈਃ । ਪੁਰਾਨ੍ਨਿਃਸਾਰਿਤੋ ਨਿਃਸ੍ਵੋ ਗਤੋऽਹਂ ਗ੍ਰਾਮਮਂਤਿਕੇ
'ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਨੂੰ ਪਿੰਡੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।'
ਤਤ੍ਰਾਸੀਨ੍ਮੇ ਸਖਾ ਨਾਮ ਦੇਵਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ । ਤੇਨਾऽਹਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਗੇਹੇ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਚਿਰਮਾਦਰਮ੍
'ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਨਾਮ ਦੇਵਕ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਂਭਿਆ।'
ਵਸ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖੇਨਾਹਂ ਤਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰੂਪਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ । ਕਾਮਾਤੁਰੋऽਹਮਭਜਂ ਬਲਾਨ੍ਮਿਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
'ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਭੋਗ ਲਿਆ।'