ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਨਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਤਥਾ ਜਨਪਦਾਨਾਂ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਭੂਮਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਨੂੰ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਜ੍ਞ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਕਿਲ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਨਿਖਿਲੇਨ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਤੇ, ਮਾਪ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਪਂਚੇਮਾਨਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍ । ਜਗਤੀਸ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਮਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੋ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਭੂਮਿਰਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੁਰਗ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਂਧਸ਼੍ਚ ਪਂਚਮਃ । ਭੂਮੇਰੇਤੇਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ऋषਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦਿਭਿਃ
ਧੁਨ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸੁਗੰਧ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋਪ੍ਸੁਗੁਣਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਂਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਤੇਜਸੋਥ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਗੰਧ ਨਹੀਂ; ਧੁਨ, ਛੂਹ ਅਤੇ ਰੂਪ—ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ।
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਾਯੋਸ੍ਤੁ ਆਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਬ੍ਦ ਏਵ ਚ । ਏਤੇ ਪਂਚ ਗੁਣਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਪਂਚਸੁ
ਧੁਨ ਤੇ ਛੂਹ ਹਵਾ ਦੇ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਪੰਜ ਗੁਣ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਯੇषੁ ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸਾਮ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਵੈ ਤਦਾ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਤੱਤ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਧਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਥਕਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਵਿषਮੀਭਾਵਮਾਵਿਸ਼ਂਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਦਾ ਦੇਹੈਰ੍ਦੇਹਵਂਤੋ ਵ੍ਯਤਿਰੋਹਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਅਸਮਝ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਇਕ ਦੇਹ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਹ ਵਿਚ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਜਾਯਂਤੇ ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਰਿਮੇਯਾਣਿ ਤਦੇषਾਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਧਾਵਂਤਿ ਪਾਂਚਭੌਤਿਕਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਚਿਂਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਨ ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵੀਪਂ ਤੁ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਪਰ ਜੋ ਵਸਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਕਲਪਨਯ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਵੀਪ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਪਰਿਮਂਡਲੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦ੍ਵੀਪੋऽਸੌ ਚਕ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਦੀਜਲਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਃ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚਾਬ੍ਧਿਸਨ੍ਨਿਭੈਃ
ਉਹ ਦਵੀਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ । ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੈਃ ਸਂਪਨ੍ਨੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਇਲਾਕਿਆਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਵਣੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਸਮਂਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਮੁਖਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਲਵਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ...
ਏਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਦ੍ਵੀਪੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਕ੍ਰਮਂਡਲਃ । ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ੇ ਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ੇ ਚ ਸ਼ਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟਾਪੂ ਵੀ ਇੱਕ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਆਪਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ਼ੇषਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਉਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਿਧਿਵਤ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਸਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਸੂਤ ਨੋ ਵਦ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਸੂਤ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਯਾਵਾਨ੍ਭੂਮ੍ਯਵਕਾਸ਼ੋਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਪਿਪ੍ਪਲਮ੍
ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਖਰਗੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਾਪ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਣਾ।
ਏਵਂ ਤੈਃ ਕਿਲ ਪृष੍ਟਃ ਸ ਸੂਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਪ੍ਰਾਗਾਯਤਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ षਡੇਤੇ ਰਤ੍ਨਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਓ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਛੇ ਰਤਨ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਅਵਗਾਢਾ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ । ਹਿਮਵਾਨ੍ਹਿਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਨਿषਧਸ਼੍ਚ ਨਗੋਤ੍ਤਮਃ
ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ ਹਿਮਵਾਨ, ਹਿਮਕੂਟ ਤੇ ਨਿਸਧ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਪਿਨਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਂਗਵਾਨ੍ਨਾਮਪਰ੍ਵਤਃ
ਨੀਲਾ, ਜੋ ਵਿਡੂਰੀ ਰਤਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਸ਼ਵੇਤ, ਜੋ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਏਤੇ ਵੈ ਪਰ੍ਵਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਾਃ । ਤੇषਾਮਂਤਰਵਿष੍ਕੁਂਭੌ ਯੋਜਨਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਵਸਂਤਿ ਤੇषਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਨਾਨਾਜਾਤੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਪਦ ਹਨ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੇਸ਼ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਥਾਂ।
ਇਦਂ ਤੁ ਭਾਰਤਂ ਵਰ੍षਂ ਤਤੋ ਹੈਮਵਤਂ ਪਰਮ੍ । ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ਪਰਂ ਚੈਵ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਿਮਾਵਤੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਰੀਵਰਸ਼ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਨੀਲਸ੍ਯ ਨਿषਧਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਣ ਚ । ਪ੍ਰਾਗਾਯਤੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਨੀਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਨਿਸਧ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਲਯਵਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਰਂ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਗਂਧਮਾਦਨਃ । ਪਰਿਮਂਡਲਸ੍ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮੇਰੁਃ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ
ਮਾਲਯਵਾਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਤਰੁਣਾਭਾਸੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਰੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ; ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਚ ਲੋਕਾਨਾਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਆੜੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇष੍ਵਮੀ ਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਃ ਕੇਤੁਮਾਲਸ਼੍ਚ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਸਦੇ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਚਾਰ ਟਾਪੂ ਹਨ: ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੰਬੂਟਾਪੂ।