ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਚਾਨ੍ਵਹਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਸਂਧ੍ਯਯੋਰ੍ਜਪੇਤ੍ । ਧ੍ਯਾਯੀਤ ਸਤਤਂ ਦੇਵਮੇਕਾਂਤਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵਧਿਆਇ ਕਰੇ, ਦੋ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਏਕਾਨ੍ਨਂ ਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਏਕਵਾਸਾ ਦ੍ਵਿਵਾਸਾ ਵਾ ਸ਼ਿਖੀ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਵਾਨ੍ । ਕਮਂਡਲੁਕਰੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਂਡੋ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਘਰ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਬਚੇ; ਚਾਹੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਹੋਵੇ, ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਯਤਿਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮੈਕੋਨषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਯਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਉਣਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਨਿष੍ਠਾਨਾਂ ਯਤੀਨਾਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਵਰ੍ਤਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਫਲਮੂਲੈਰਥਾਪਿ ਵਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯਤੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਜਾਂ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਕਕਾਲਂ ਚਰੇਦ੍ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਸਜ੍ਯੇਤ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਹਿ ਯਤਿਰ੍ਵਿषਯੇष੍ਵਪਿ ਸਜ੍ਜਤਿ
ਯਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਭਿਖਿਆ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਯਤੀ ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਾਗਾਰਂ ਚਰੇਦ੍ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਮਲਾਭੇ ਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚਰੇਤ੍ । ਗੋਦੋਹਮਾਤ੍ਰਂ ਤਿष੍ਠੇਤ ਕਾਲਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰਧੋਮੁਖਃ
ਉਹ ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗੇ, ਜੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ; ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰੇ ਜਿੰਨਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੇ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕृਤ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਗ੍ਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲ੍ਯ ਪਾਣੀ ਪਾਦੌ ਚ ਸਮਾਚਮ੍ਯ ਯਥਾਵਿਧਿ
‘ਭਿਖਿਆ’ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਵੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ; ਹੱਥ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੇ।
ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਭੁਂਜੀਤ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਨਰਃ । ਹੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਹੁਤੀਃ ਪਂਚ ਗ੍ਰਾਸਾਨष੍ਟੌ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਅੰਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਏ; ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅੱਠ ਗੰਦੇ ਲਵੇ।
ਆਚਮ੍ਯ ਦੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਆਲਾਬੁਦਾਰੁਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਮृਣ੍ਮਯਂ ਵੈਣਵਂ ਤਥਾ
ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਤੇ ਲੌਕੀ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਯਤਿਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨੁਰਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਪ੍ਰਾਗ੍ਰਾਤ੍ਰੇ ਮਧ੍ਯਰਾਤ੍ਰੇ ਚ ਪਰਰਾਤ੍ਰੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਨੁ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਯਤੀ ਲਈ ਚਾਰ ਪਾਤਰ ਹਨ: ਲੌਕੀ ਦਾ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ, ਬਾਂਸ ਦਾ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ।
ਸਂਧ੍ਯਾਸੂਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚਿਂਤਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਨਿਲਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਖ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸਂਭਵਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦੇ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤਮਸਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਧਾਰਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਾਨਂਦਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਧਾਰ, ਆਨੰਦਮਈ, ਅਟੱਲ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਤੀਤਮਾਕਾਸ਼ਂ ਦਹਨਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਤਦਂਤਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣਮ੍
ਉਹ ਮੂਲ ਤੇ ਜੀਵਾਤਮਾ, ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ੴਕਾਰਾਂਤੇਥਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਂ ਧ੍ਯਾਯੀਤਾਕਾਸ਼ਮਧ੍ਯਗਮ੍
ਜਾਂ, ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਾ, ਇਸ਼ਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਮਾਨਂਦੈਕਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਂਧਨਾਤ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਾ ਗੁਹਾਦੌ ਪ੍ਰਕृਤੌ ਜਗਤ੍ਸਂਮੋਹਨਾਲਯੇ । ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸਰ੍ਵਭੂਤੈਕਕਾਰਣਮ੍
ਜਾਂ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਜੀਵਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ । ਆਨਂਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਗਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਆਨੰਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਹਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਅਨਂਤਂ ਸਤ੍ਯਮੀਸ਼ਾਨਂ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯਾਸੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ ਰਹੋ।
ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤੀਨਾਮੇਤਦੀਰਿਤਮ੍ । ਯੋਵਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸਦਾਨੇਨ ਸੋਸ਼੍ਨੁਤੇ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਪਰਾਯਣਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯੇਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਂਧਨਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਤ੍ਵਾ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦੇਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਆਨਂਦਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਇਕੱਲਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ, ਆਨੰਦਮਈ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਂਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨੇਹ ਜਾਯਤੇ । ਸ ਤਸ੍ਮਾਦੀਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵਃ ਪਰਸ੍ਤਾਦ੍ਯੋਧਿਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਥੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਯਦਂਤਰੇ ਤਦ੍ਗਮਨਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ਼ਿਵਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਯ ਇਦਂ ਸ੍ਵਪਰੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸ ਦੇਵਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਭਾਵਕ, ਅਟੱਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਾਨ, ਜਿਸ ਵੱਲ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਤਥੈਵਾਯਂ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਏਕੈਕਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਭਿਖਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤ ਹਨ, ਇਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਵਰਤ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪੇਤ੍ਯ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕਾਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਾਂਤਪਨਂ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਤਪਨ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚਰੇਤ ਨਿਯਮਾਤ੍ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਸਂਯਤਮਾਨਸਃ । ਪੁਨਰਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਮ੍ਯ ਚਰੇਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰਤਂਦ੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਔਖਾ ਵਰਤ ਕਰੇ। ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵੇ।
ਨ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਨृਤਂ ਹਿਨਸ੍ਤੀਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਤਥਾਪਿ ਚ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਂਗੋ ਹ੍ਯੇष ਦਾਰੁਣਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਲਈ ਕਿਹਾ ਝੂਠ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਲਣ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
ਏਕਰਾਤ੍ਰੋਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਤਥਾ । ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਨृਤਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤਿਨਾ ਧਰ੍ਮਲਿਪ੍ਸੁਨਾ
ਇਕ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ—ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪਰਮਾਪਦ੍ਗਤੇਨਾਪਿ ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਤੇਯਮਨ੍ਯਤਃ । ਸ੍ਤੇਯਾਦਭ੍ਯਧਿਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਚਾਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।
ਹਿਂਸਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਯਾਚ੍ਞਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਿਕਾ । ਯਦੇਤਦ੍ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਬਹਿਸ਼੍ਚਰਾਃ ੨੭ ਦ੍ਰਵਿਣ। ਸ ਤਸ੍ਯ ਹਰਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਹਰਤੇ ਧਨਮ੍ । ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਭਿਨ੍ਨਵृਤ੍ਤੋ ਵ੍ਰਤਚ੍ਯੁਤਃ
ਹਿੰਸਾ, ਵਧੀਕ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਮੰਗਣਾ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨੂੰ ਧਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।