ਦਤ੍ਵਾ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਦੀਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇषੁ ਚ । ਦਾਨਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨੇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਟੱਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਧਰਮ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਭੂਤਿਕਾਮੇਨ ਤਥਾ ਪਾਪੋਪਸ਼ਾਂਤਯੇ
ਇਸ ਲਈ, ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ, ਭਲਾਈ ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।
ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਣਾ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਵਹਮ੍ । ਦੀਯਮਾਨਂ ਤੁ ਯੋ ਮੋਹਾਦ੍ਗੋਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸੁਰੇषੁ ਚ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਗ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਨਿਵਾਰਯਤ੍ਯਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ ਸਃ । ਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਜਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍
ਉਹ ਬੇਇਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਨ ਕਮਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਪਹृਤ੍ਯੈਨਂ ਰਾਜਾ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ । ਯਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਵੇਲਾਯਾਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਰਾਜਾ ਜਬਤ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦੇਵੇ। ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ ਤੁ ਗਰ੍ਹਿਤਃ । ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯੁਃ ਨ ਵਸੇਯੁਸ਼੍ਚ ਤੇਨ ਹਿ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਲੈਣ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਰਹਿਣ।
ਆਜ੍ਞਾਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਾਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਦ੍ਰਾਜਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਦ੍ਭ੍ਯੋ ਦਦਾਤੀਹ ਸ੍ਵਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍
ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਧਨ ਇੱਥੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਪੂਰ੍ਵਾਭ੍ਯਧਿਕਃ ਪਾਪੀ ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵਂਤੋ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾਵਂਤੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ—
ਸਤ੍ਯਸਂਯਮਸਂਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਪ੍ਰਭੁਕ੍ਤਮਪਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਸੱਚ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਮੂਰ੍ਖਮਵृਤ੍ਤਸ੍ਥਂ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮੁਪੋषਿਤਮ੍ । ਸਨ੍ਨਿਕृष੍ਟਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਮੂਰਖ, ਨੀਚ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪਾਪੀ ਦਹਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ । ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਧਿਕੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ੀਲਵਿਦ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜੀ ਤੱਕ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਰਿਤਰ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ—
ਤਸ੍ਮੈ ਯਤ੍ਨੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ । ਯੋਰ੍ਚਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਚਿਤਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
ਤਾਵੁਭੌ ਗਚ੍ਛਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਰਕਂ ਤੁ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ । ਨ ਵਾਰ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ ਨਾਸ੍ਤਿਕੇ ਹੈਤੁਕੇਪਿ ਚ
ਦਾਤਾ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਲਟ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੈਦ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ।
ਨ ਪਾਖਂਡੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਾਵੇਦਵਿਦਿਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਰੂਪ੍ਯਂ ਚੈਵ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਗਾਮਸ਼੍ਵਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਿਲਾਨ੍
ਕਿਸੇ ਪਾਖੰਡੀ, ਵੈਦ-ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਘੋੜਾ, ਜ਼ਮੀਨ, ਤੇ ਤਿਲ—
ਅਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍ਭਸ੍ਮੀ ਭਵਤਿ ਕਾष੍ਠਵਤ੍ । ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਲਿਪ੍ਸੇਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮਃ
ਜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਦਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ—
ਅਪਿ ਰਾਜਨ੍ਯਵੈਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਨ ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਤ੍ਕਥਂਚਨ । ਵृਤ੍ਤਿਸਂਕੋਚਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛੇਨ੍ਨੇਹੇਤ ਧਨਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਕਿਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇ, ਵੱਡੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੇ।
ਧਨਲੋਭੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਦੇਵ ਹੀਯਤੇ । ਵੇਦਾਨਧੀਤ੍ਯ ਸਕਲਾਨ੍ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ਚਾਵਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰ ਲਏ—
ਨ ਤਾਂ ਗਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਂਤੋषਾਦ੍ਯਾਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਰੁਚਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨ ਤੁ ਸਮਾਹਰੇਤ੍
ਉਹ ਉਹ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਜੋ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦਧਿਕਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਤ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍ । ਯਸ੍ਤੁ ਯਾਤਿ ਨ ਸਂਤੋषਂ ਨ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਉਦ੍ਵੇਜਯਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯਥਾ ਚੌਰਸ੍ਤਥੈਵ ਸਃ । ਗੁਰੁਂ ਭृਤ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੋਜ੍ਜਿਹੀਰ੍षੁਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਦੇਵਤਾਤਿਥੀਨ੍
ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਨ੍ਨ ਤੁ ਤृਪ੍ਯੇਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਤਤਃ । ਏਵਂ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵਤਾਤਿਥਿਪੂਜਕਃ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਭੀਖ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਤਮਾਨਃ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾਰਣ੍ਯਂ ਤੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਕੀ ਵਿਚਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੁਦਾਸੀਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਏष ਵਃ ਕਥਿਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮੋ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨਿਯਤਂ ਤਥਾਨੁष੍ਠਾਪਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਲਾ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗਿਆਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰੋ।
ਇਤਿ ਦੇਵਮਨਾਦਿਮੇਕਮੀਸ਼ਂ ਗृਹਧਰ੍ਮੇਣ ਸਮਰ੍ਚਯੇਦਜਸ੍ਰਮ੍ । ਸਮਤੀਤ੍ਯ ਸ ਸਰ੍ਵਭੂਤਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਨ ਯਾਤਿ ਜਨ੍ਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜੋ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਭਾਗਮਾਯੁषਃ । ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਦਾਰਃ ਸਾਗ੍ਨਿਰੇਵ ਚ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।
ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਨਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਪਤ੍ਯਂ ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਤਰਾਯਣੇ । ਗਤ੍ਵਾਰਣ੍ਯਂ ਨਿਯਮਵਾਂਸ੍ਤਪਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ
ਚੰਗੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰੇ।
ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਪੂਤਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਾਹਾਰਮਾਹਰੇਤ੍ । ਯਦਾਹਾਰੋ ਭਵੇਤ੍ਤੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਫ਼ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਣ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪੂਜਯੇਦਤਿਥਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚਾਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ਸੁਰਾਨ੍ । ਗृਹਾਦਾਦਾਯ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦष੍ਟੌ ਗ੍ਰਾਸਾਨ੍ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰੇ, ਨ੍ਹਾਵੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਘਰ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅੱਠ ਗ੍ਰਾਸ ਖਾਏ।
ਜਟਾਸ਼੍ਚ ਬਿਭृਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਖਰੋਮਾਣਿ ਨੋਤ੍ਸृਜੇਤ੍ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾਚਮਨ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਟਾ ਰੱਖੇ, ਨਖ ਤੇ ਵਾਲ ਨਾ ਕੱਟੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਠ ਕਰੇ ਤੇ ਹੋਰ ਬੋਲ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖੇ।