ਗਂਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਰ੍ਲੋਚਨਯੋਃ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਪੂੰਝਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸਤ੍ਯਦਸ੍ਰੌ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਨਾਸਾਪੁਟਦ੍ਵਯਮ੍ । ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਚਾਨਿਲਾਨਲੌ
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੇ ਹृਦਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ । ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਕਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਪੁਰੁषੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਪ੍ਰੁषੋਂਗੇ ਲਗਂਤਿ ਯਾਃ । ਦਂਤਵਦ੍ਦਂਤਲਗ੍ਨੇषੁ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਜੇ ਬੂੰਦਾਂ ਦੰਦਾਂ ਜਾਂ ਜੀਭ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਧ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤਿ ਬਿਂਦਵਃ ਪਾਦੌ ਯ ਆਚਾਮਯਤਃ ਪਰਾਨ੍ । ਭੂਮਿਪਾਂਸ਼ੁਸਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨ ਤੈਰਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮਧੁਪਰ੍ਕੇ ਚ ਸੋਮੇ ਚ ਤਾਂਬੂਲਸ੍ਯ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਫਲਮੂਲੇ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਦਂਡੇਨ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੈ ਮਨੁਃ
ਮਧੁਪਾਰਕ, ਸੋਮ, ਤਾਂਬੂਲ, ਫਲ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਕਸੂਰੀ ਦੀ ਭੇਟ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚਰਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਪਾਨੇषੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਹਸ੍ਤੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਭੂਮੌ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਚਮ੍ਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਜਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹੀ ਹੱਥ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੈਜਸਂ ਵੈ ਸਮਾਦਾਯ ਯਦ੍ਯੁਚ੍ਛਿष੍ਟੋ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ । ਭੂਮੌ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਚਮ੍ਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਜੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਧਾਤੂ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਫੜ ਕੇ ਅਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸਮਾਦਾਯ ਭਵੇਦੁਚ੍ਛੇषਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਅਨਿਧਾਯੈਵ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਭੂਮੌ ਤ੍ਵਸ਼ੁਚਿਤਾਮਿਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਅਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਵਿਕਲ੍ਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਚਮੇਦਿਹ । ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚੌਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਕੁਲੇ ਪਥਿ
ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਛੋਟ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਚੋਰ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀषਂ ਵਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਹਸ੍ਤੋ ਨ ਦੁष੍ਯਤਿ । ਨਿਧਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰ੍ਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਤ੍ਰਮੁਦਙ੍ਮੁਖਃ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਖਾਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਸੂਤਰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰ ਲੈ।
ਅਹ੍ਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਕृਨ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ । ਅਂਤਰ੍ਧਾਯ ਮਹੀਂ ਕਾष੍ਟੈਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਲੋष੍ਟਤृਣੇਨ ਵਾ
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੱਕੜ, ਪੱਤਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਯ ਚ ਸ਼ਿਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ । ਛਾਯਾਕੂਪਨਦੀਗੋष੍ਠਚੈਤ੍ਯਾਂਭਃ ਪਥਿ ਭਸ੍ਮਸੁ
ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛਾਂ, ਕੂਏ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਮੰਦਰ, ਪਾਣੀ, ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਰਾਖ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਅਗ੍ਨੌ ਚੈਵ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਨ ਗੋਮਯੇਨ ਕਾष੍ਠੇ ਵਾ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ੇऽਥ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇ
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ 'ਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਗੋਮਯ, ਲੱਕੜ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਹਰੀ ਘਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਸਾ ਨ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮਂਡਲੇ । ਨ ਜੀਰ੍ਣਦੇਵਾਯਤਨੇ ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਨ ਕਦਾਚਨ
ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਪੜੇ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਨ ਸਸਤ੍ਵੇषੁ ਗਰ੍ਤੇषੁ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਤੁषਾਂਗਾਰਕਪਾਲੇषੁ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਭੁਸੀ, ਅੰਗਾਰ, ਟੂਟੇ ਭਾਂਡੇ ਜਾਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨ ਬਿਲੇ ਵਾਪਿ ਨ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਚਤੁष੍ਪਥੇ । ਨੋਦ੍ਯਾਨੇऽਪਾਸਮੀਪੇ ਵਾ ਨੋषਰੇ ਨਗਰਾਸ਼ਯੇ
ਖੇਤ, ਖੱਡ, ਤੀਰਥ, ਚੌਰਾਹੇ, ਬਾਗ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਜੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਨ ਸੋਪਾਨਤ੍ਪਾਦੁਕੋ ਵਾ ਛਤ੍ਰੀ ਵਾ ਨਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਕੇ । ਨ ਚੈਵਾਭਿਮੁਖਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗੁਰੁਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਯੋਰ੍ਗਵਾਮ੍
ਸਿੜੀਆਂ 'ਤੇ, ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਛਤਰੀ ਫੜ ਕੇ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਚ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਇਸਤਰੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਨ ਦੇਵਦੇਵਾਲਯਯੋਰਪਾਮਪਿ ਕਦਾਚਨ । ਨ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਵਾਨਵਾਪ੍ਰਤਿਮੁਖੋਥ ਵਾ
ਦੇਵ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਚਾਨਣ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਲਂ ਪ੍ਰਤਿਸੋਮਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਆਹृਤ੍ਯ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਂ ਕੂਲਾਲ੍ਲੇਪਗਂਧਾਪਕਰ੍षਣੀਮ੍
ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੰਦ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਂਦ੍ਰਿਤਃ ਸ਼ੌਚਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੈਰੁਦ੍ਧृਤੋਦਕੈਃ । ਨਾਹਰੇਨ੍ਮृਤਿਕਾਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਾਂਸ਼ੁਲਾਂ ਨ ਸਕਰ੍ਦਮਾਮ੍
ਸਫ਼ਾਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧੂੜੀ ਜਾਂ ਗੰਦਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀ।
ਨ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਨੋषਰਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਚ੍ਛੌਚਸ਼ਿष੍ਟਾਂ ਪਰਸ੍ਯ ਚ । ਨ ਦੇਵਾਯਤਨਾਤ੍ਕੂਪਾਦ੍ਧਾਮ੍ਨੋ ਨ ਚ ਜਲਾਤ੍ਤਥਾ
ਮਾਰਗ, ਉਜੜੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਮੰਦਰ, ਕੂਏ, ਘਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ।
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਤਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਫਿਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਕਰ੍ਮਯੋਗਕਥਨੇ। ਦ੍ਵਿਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰਮਯੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਦਂਡਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਆਹੂਤੋਧ੍ਯਾਪਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਗੁਰੋਰ੍ਮੁਖਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੰਡ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਜ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਠ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਮੁਦ੍ਯਤਪਾਣਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਧ੍ਵਾਚਾਰਃ ਸੁਸਂਯਤਃ । ਆਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚੋਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ਨਾਸੀਤਾਭਿਮੁਖਂ ਗੁਰੋਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁਸਤ ਰਹੇ, ਚੰਗਾ ਆਚਾਰ ਰੱਖੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। ਜਦੋਂ 'ਬੈਠ ਜਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਣਸਂਭਾषੇ ਸ਼ਯਾਨੋ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਆਸੀਨੋ ਨ ਚ ਭੁਂਜਾਨੋ ਨ ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ
ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਲੇਟ ਕੇ, ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ।
ਨੀਚੈਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਗੁਰੋਸ੍ਤੁ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿषਯੇਨ ਯਥੇष੍ਟਾਸਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਉਸਦੀ ਖੱਟ ਅਤੇ ਬੈਠਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਲੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੋਦਾਹਰੇਦਸ੍ਯ ਨਾਮ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਨ ਚੈਵਾਸ੍ਯਾਨੁਕੁਰ੍ਵੀਤ ਗਤਿਭਾषਣਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਅੜੋਸੇ-ਪੜੋਸੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ, ਬੋਲ, ਜਾਂ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦੀ ਨਕਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਗੁਰੋਰ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰੀਵਾਦੋ ਨਿਂਦਾ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕਰ੍ਣੌ ਤਤ੍ਰ ਪਿਧਾਤਵ੍ਯੌ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਵਾ ਤਤੋऽਨ੍ਯਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।