ਤਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗਂ ਵਦ ਨਃ ਸੂਤ ਮੂਰ੍ਤਿਮਯਸ੍ਤੁ ਯਃ । ਇਤਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭਵਦਗ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਉਹ ਕਰਮ-ਯੋਗ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਏਵਮੇਵ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ऋषਿਭਿਰਗ੍ਨਿਸਂਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤਾਨਾਹ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂਮृषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਕਰ੍ਮਯੋਗਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਾਤ੍ਯਂਤਿਕਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ-ਯੋਗ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ੍ਨਾਯਸਿਦ੍ਧਮਖਿਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ऋषੀਣਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨੁਰਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮਨੂ ਨੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਮृषਿਸਂਘੈਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਸਮਾਹਿਤਧਿਯੋ ਯੂਯਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਗਦਤੋ ਮਮ
ਇਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਠੀਕ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਕृਤੋਪਨਯਨੋ ਵੇਦਾਨਧੀਯੀਤ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਗਰ੍ਭਾष੍ਟਮੇऽष੍ਟਮੇਵਾਬ੍ਦੇ ਸ੍ਵਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸੂਤਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਭ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ।
ਦਂਡੀ ਚ ਮੇਖਲੀ ਸੂਤ੍ਰੀ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰੋ ਮੁਨਿਃ । ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਹਾਰੋ ਗੁਰੁਹਿਤੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਗੁਰੋਰ੍ਮੁਖਮ੍
ਦੰਡ, ਮੇਖਲਾ, ਜਨੇਊ, ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿਨ, ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਭਿਕਸ਼ਾ ਖਾਏ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਤੱਕੇ।
ਕਾਰ੍ਪਾਸਮੁਪਵੀਤਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸੂਤ੍ਰਂ ਕੌਸ਼ਂ ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮੇਵ ਵਾ
ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਤੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਜਨੇਊ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਪਨਯਨ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸਦੋਪਵੀਤੀ ਚੈਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾਬਦ੍ਧ ਸ਼ਿਖੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯਯਥਾਕृਤਮ੍
ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੇ ਚੋਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਹੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਵਸੇਦਵਿਕृਤਂ ਵਾਸਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਵਾ ਕषਾਯਕਮ੍ । ਤਦੇਵ ਪਰਿਧਾਨੀਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਤਾਂਤਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਅਸਲ ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਦਾ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੇ। ਉਹੀ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਚਿੱਟਾ, ਵਧੀਆ ਤੰਦਾਂ ਵਾਲਾ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਤੁ ਸਮਾਮ੍ਨਾਤਂ ਵਾਸਃ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਭਾਵੇ ਗਾਵਯਮਪਿ ਰੌਰਵਂ ਵਾ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਉੱਤਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਜਾਂ ਰੂਰੂ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਸਵ੍ਯਬਾਹੌ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਉਪਵੀਤਂ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਵੀਤਂ ਕਂਠਸਜ੍ਜਨੇ
ਜਦੋਂ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਨੇਊ ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਉਪਵੀਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਲ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਨਿਵੀਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਵ੍ਯਬਾਹੁਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤੁ ਧृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇਕਰ੍ਮਣਿ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਨੇਊ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਗਾਰੇ ਗਵਾਂ ਗੋष੍ਠੇ ਹੋਮੇ ਤਪ੍ਯੇ ਤਥੈਵ ਚ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇ ਭੋਜਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ ਦੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੋਮ ਸਮੇਂ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ—
ਉਪਾਸਨੇ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਸਂਧ੍ਯਯੋਃ ਸਾਧੁਸਂਗਮੇ । ਉਪਵੀਤੀ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਿਰੇष ਸਨਾਤਨਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ ਵੇਲੇ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਜਨੇਊ 'ਉਪਵੀਤ' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਮੌਂਜੀ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸਮਾਂ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਮੇਖਲਾਮ੍ । ਮੁਂਜਾਭਾਵੇ ਕੁਸ਼ੇਨਾਹੁਰ੍ਗ੍ਰਂਥਿਨੈਕੇਨ ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮੂੰਜ ਘਾਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਟ ਕੇ ਮੇਖਲਾ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੂੰਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੰਠਾਂ ਵਾਲੀ ਮੇਖਲਾ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਯੇਦ੍ਵੈਣਵਪਾਲਾਸ਼ੌ ਦਂਡੌ ਕੇਸ਼ਾਂਤਿਕੌ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਹਵृਕ੍ਸ਼ਜਂ ਵਾਥ ਸੌਮ੍ਯਮਵ੍ਰਣਮੇਵ ਚ
ਦੋਵੇਂ ਵੰਡਾਂ, ਇੱਕ ਬੰਸ ਦੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਲਾਸ਼ ਦੀ, ਕੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਵੰਡਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਯਜਨ ਯੋਗ ਰੁੱਖ ਦੀ, ਨਰਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਵੰਡ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਾਯਂਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਸਂਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸੀਤ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਕਾਮਾਲ੍ਲੋਭਾਦ੍ਭਯਾਨ੍ਮੋਹਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੈਨਾਂ ਪਤਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ, ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਧਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਲਾਲਚ, ਇੱਛਾ, ਡਰ ਜਾਂ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਾਯਂਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਂਤਰ੍ਪਯੇਦ੍ਦੇਵਾਨृषੀਨ੍ਪਿਤृਗਣਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਸੁਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁष੍ਪੈਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਯਵਾਂਬੁਭਿਃ । ਅਭਿਵਾਦਨਸ਼ੀਲਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਧਰ੍ਮਤਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ, ਜੌ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।
ਅਸਾਵਹਂ ਭੋ ਨਾਮੇਤਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਂਦ੍ਰਾਦਿਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ 'ਮੈਂ ਫਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਹਾਂ, ਭੋ!' ਕਹੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਰਹੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ।
ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ਭਵ ਸੌਮ੍ਯੇਤਿ ਵਚੋ ਵਿਪ੍ਰੋऽਭਿਵਾਦਨੇ । ਆਕਾਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨੋਂऽਤੇ ਵਾਚ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਰਪ੍ਲੁਤਃ
ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ 'ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ, ਸੋਮਿਆ!' ਕਹੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪਿਛਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰੇ।
ਯੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯਭਿਵਾਦਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਵਾਦਨਮ੍ । ਨਾਭਿਵਾਦ੍ਯਃ ਸ ਵਿਦੁषਾ ਯਥਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਸਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਭਿਵਾਦਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਭਿਵਾਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤਪਾਣਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਾਦਸਂਗ੍ਰਹਣਂ ਗੁਰੋਃ । ਸਵ੍ਯੇਨ ਸਵ੍ਯਃ ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹਣ ਸਮੇਂ ਉਲਟ ਹੱਥ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੇ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਤੇ।
ਲੌਕਿਕਂ ਵੈਦਿਕਂ ਵਾਪਿ ਤਥਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਮੇਵ ਵਾ । ਅਵਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਮਭਿਵਾਦਯੇਤ੍
ਚਾਹੇ ਜ্ঞান ਲੋਕਿਕ ਹੋਵੇ, ਵੈਦਿਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਤਮਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੋਦਕਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸਮਿਧਸ੍ਤਥਾ । ਏਵਂਵਿਧਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਨ ਦੇਵਾਰ੍ਥੇषੁ ਕਰ੍ਮ੍ਮਸੁ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਭਿੱਖਾ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਸਮਿੱਧ ਜਾਂ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪृਚ੍ਛੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਂਧੁਮਨਾਮਯਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਾਲੀ ਪੁੱਛੋ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਃ ਪਿਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਰਾਤਾ ਚ ਭੀਤਿਤਃ । ਮਾਤੁਲਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਤਾਮਹ ਪਿਤਾਮਹੌ
ਉਪਾਧਿਆਇ, ਪਿਤਾ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਮਾ, ਸੱਸ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ—
ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪਿਤृਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੁਂਸੋऽਤ੍ਰ ਗੁਰਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਮਾਤਾ ਮਾਤਾਮਹੀ ਗੁਰ੍ਵੀ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸੋਦਰਾਃ
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਜਾਤ ਦੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ, ਮਾਂ, ਮਾਂ ਦੇ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਃ ਪਿਤਾਮਹੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਗੁਰਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤੁ ਗੁਰੁਵਰ੍ਗੋऽਯਂ ਮਾਤृਤਃ ਪਿਤृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਸ, ਦਾਦੀ, ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਤੇ ਦਾਈ — ਇਹ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਥਾ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ।