ਅਨੇਨ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਚ੍ਯਂਤੇ ਨਰਕੇऽਧਮਾਃ । ਏਵਂ ਯੋਗਂ ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚ ਦਾਤਾਰਂ ਚ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋਗ, ਧਰਮ ਤੇ ਦਾਨੀ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਤ੍ਯਮਸਤ੍ਯਂ ਵਾ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਯਂ ਸ੍ਵਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਪ੍ਰਯਾਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਵਾਲਾ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ । ਨੈਮਿषਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਚੈਵ ਗੋਤੀਰ੍ਥਂ ਸਿਂਧੁਸਾਗਰਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਨੈਮਿਸ਼, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗੋਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੁੜ ਸੁਣ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਗਯਾ ਚੈਵ ਗਂਗਾਸਾਗਰਮੇਵ ਚ । ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਯੇ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਃ
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਗਯਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਹਨ।
ਦਸ਼ਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਰੇ । ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਹੋਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਾਪ੍ਯਗ੍ਨਿਕੁਂਡਾਨਿ ਯੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀ । ਪ੍ਰਯਾਗਾਦਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਪੁਰਸ੍ਕृਤਾ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਹਨਵੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਪਨਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਗਂਗਾਯਮੁਨਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਲੋਕਭਾਵਿਨੀ
ਤਪਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗਂਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਜਘਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋऽਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟੀ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵਾਯੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਭੁਵ੍ਯਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਹ੍ਨਵਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਤੀਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥਾਂ, ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਹਨਵੀ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਸਮਧਿष੍ਠਾਨਂ ਕਂਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਵੁਭੌ । ਭੋਗਵਤ੍ਯਥ ਯਾ ਚੈਵ ਵੇਦਿਰੇषਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਕੰਬਲਾ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਾਰਾ ਦਾ ਵਸੇਰਾ ਹੈ; ਭੋਗਵਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਯਜਨ-ਵੇਦੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਿਮਂਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ । ਪੂਜਯਂਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੇ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਉਥੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਯਜਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।
ਯਜਂਤੇ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਬਹੁਧਨਾ ਨृਪਾਃ । ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਭਾਰਤ
ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਧਿਕਂ ਵਿਭੋ । ਦਸ਼ਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਰੇ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਉਥੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸ ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਤਪੋਵਨਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਗਂਗਾਤੀਰਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਵਤੀ ਗੰਗਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਥਾਂ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ, ਸਿਧੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨੋ।
ਇਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਧੂਨਾਮਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ ਵਾ । ਸੁਹृਦਾਂ ਚ ਜਪੇਤ੍ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਗਤਸ੍ਯ ਵਾ
ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਦੁਜਾਤੀ, ਸਾਧੂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਿਦਂ ਸੇਵ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਇਦਂ ਪੁਣ੍ਯਮਿਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪਾਵਨਂ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਧਨਵੰਤ, ਸਵਰਗ ਦਾਇਕ, ਸੇਵਾ ਯੋਗ, ਸ਼ੁਭ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਮਹਰ੍षੀਣਾਮਿਦਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਧੀਤ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਹ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੁਜਾਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਦਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਤ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਨਾਕਪृष੍ਠੇ ਚ ਮੋਦਤੇ
ਜੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ੁਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂਤੇ ਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਸ੍ਨਾਹਿ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਕੌਰਵ੍ਯ ਨ ਚ ਵਕ੍ਰਮਤਿਰ੍ਭਵ
ਇਹ ਤੀਰਥ ਸੱਚੇ, ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਲਕੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ, ਕੌਰਵਿਆ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਟਕਣ ਨਾ ਦੇ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪृष੍ਟੇਨ ਕਥਿਤਂ ਤੁ ਮਯਾ ਵਿਭੋ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਾਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੀ ਵੀ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
ਬਹੁਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਯੁਜ੍ਯਂਤੇ ਤਤੋ ਯਾਂਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਮਰਣਾਲ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਪ੍ਰਯਾਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਸਤਚਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਕਥਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਵਿਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਏਵਂ ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਯਥਾ ਚ ਮਮ ਤਾਰਯੇਤ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥੇਸ਼ਾਨੋ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਭੁਰਵ੍ਯਯਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृਜਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਂਗਮਂ ਚ ਯਤ੍ । ਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਪਰੋ ਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਾਲਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਾਂਤੇ ਤਤ੍ਸਮਗ੍ਰਂ ਹਿ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਰਤੇ ਜਗਤ੍ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਚ ਨਾਧ੍ਯੇਤਿ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾਦਿਦਾਨੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਟੇ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ; ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਹਨ।