ਤਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਮੁਨਿਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਦਾ ਤ੍ਰੈਕਾਲ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਸਮਾਸੇਨ ਮੁਚ੍ਯੇऽਹਂ ਯੇਨ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍
ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਭਾਰਤ । ਏਵਂ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ — ਸੰਖਿਆ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਵੈ ਪੁਰਾ ਵਿਭੋ । ਪ੍ਰਯਾਗਗਮਨਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਨਰਾਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਾਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਯਾਗਗਮਨਂ ਨਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮृਤਾਨਾਂ ਕਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਕਿਂ ਫਲਮ੍ । ਯੇ ਵਸਂਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਤੁ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤੇषਾਂ ਚ ਕਿਂ ਫਲਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ
ਉਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਤ੍ਸ ਨਾਥੇष੍ਟਂ ਯਚ੍ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । ਪੁਰਾ ऋषੀਣਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
ਆਪ੍ਰਯਾਗਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਕੀ ਵਾਸੁਕੀ ਹ੍ਰਦਾਤ੍ । ਕਂਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰੌ ਨਾਗੌ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਮੂਲਿਕਾਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ, ਧਰਮਕੀ ਤੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਾਰਾ ਨਾਗ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਨਾਗ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਯਾਂਤਿ ਯੇ ਮृਤਾਸ੍ਤੇऽਪੁਨਰ੍ਭਵਾਃ
ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸਂਗਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਾਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾਃ ਕਥਿਤੁਂ ਰਾਜਨ੍ਬਹੁਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।
षष੍ਟਿਰ੍ਧਨੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਜਾਹ੍ਨਵੀਮ੍ । ਯਮੁਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਸਦਾ ਸਵਿਤਾ ਸਪ੍ਤਵਾਹਨਃ
ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁ-ਲੰਬਾਈਆਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਵੀਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵਾਸਵਃ । ਮਂਡਲਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਹਰਿਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਹ ਸੁਸਂਮਤਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਖਾਸ ਰੱਖਿਆ ਇੰਦਰ ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਂ ਵਟਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸ੍ਥਾਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵੈ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਵਟ ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਥਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮੇਣ ਵृਤੋ ਲੋਕੇ ਨੈਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਪਦਮ੍ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਲ੍ਪਤਰਂ ਪਾਪਂ ਯਦਾ ਤਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਨ, ਜੇਕਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਮਰਮਾਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਾਯਾਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਨਾਮਸਂਕੀਰ੍ਤਨਾਦਪਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮृਤ੍ਤਿਕਾ ਲਭਨਾਦ੍ਵਾਪਿ ਨਰਃ ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪਂਚਕੁਂਡਾਨਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਯੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀ
ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਪੰਜ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਹਨਵੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਤੁ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਰਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਗਂਗਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਵੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਪਿ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾਸੌ ਲਭਤੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਕੀਰ੍ਤਨਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਲਾਈਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਵਗਾਹ੍ਯ ਚ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਾਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ । ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਅਹਿਂਸਾਂ ਪਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੱਤਵੀ ਪੀੜੀ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਧਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤੇ ਰਤਃ । ਗਂਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਨਾਤੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦਾ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਾ ਚਿਂਤਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ । ਤਤੋ ਗਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਵਸੇਨ੍ਮਾਸਂ ਪਿਤृਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਈਪ੍ਸਿਤਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਕਾਮਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਭਿਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੱਸੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਨਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਸਮਾਗਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਯਮੁਨਾ ਯਤ੍ਰ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ
ਤਪਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰੀ, ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਮਾਨੁषੈਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੁ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਵਗਂਧਰ੍ਵਾ ऋषਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਾਃ । ਤਤ੍ਰੋਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ—ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦਾ ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ । ਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਰ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਦਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਵ੍ਯਵਸਾਯਿਨਾਮ੍ । ਸ੍ਥਾਨਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੁ ਨਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤੁ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਦੁਖੀ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਟੱਲ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।
ਗਂਗਾਯਮੁਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਦੀਪ੍ਤਕਾਂਚਨਵਰ੍ਣਾਭੇ ਵਿਮਾਨੇ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
ਗਂਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮੋਦਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਈਪ੍ਸਿਤਾਁਲ੍ਲਭਤੇਕਾਮਾਨ੍ਵਦਂਤਿ ऋषਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ।