ਯਦ੍ਵੇਦਵਾਦਾਭਿਰਤਾ ਵਿਦੇਹਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਮਭੇਦਮੇਕਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਨੇਕਂ ਭਵਤਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ-ਇਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਸਰਵੋਚ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਣੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਣਮਂਤਿ ਦੇਵਾਃ । ਨਮਾਮਿ ਤਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਿ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਂ ਕਾਲਂ ਬृਹਂਤਂ ਭਵਤਃ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍
ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗੁਹੇਸ਼ਂ ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ । ਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਹਰਿਮਿਂਦੁਮੌਲਿਂ ਪਿਨਾਕਿਨਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਹੇਸ਼, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਲਕ, ਅਟੱਲ, ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਸ਼ਿਵ, ਹਰੀ, ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲਾ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਤੇਰੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਤੁਤ੍ਵੈਵਂ ਸ਼ਂਕੁਕਰ੍ਣੋऽਪਿ ਭਗਵਂਤਂ ਕਪਰ੍ਦਿਨਮ੍ । ਪਪਾਤ ਦਂਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚਰਨ੍ਪ੍ਰਣਵਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਵ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਪਰਮਂ ਲਿਂਗਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਮਾਨਂਦਮਤ੍ਯਂਤਂ ਕੋਟਿਜ੍ਵਾਲਾਗ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਉਸੇ ਪਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ—ਜੋ ਗਿਆਨ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਉ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਂਕੁਕਰ੍ਣੋऽਥ ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਤਦਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਗੋऽਮਲਃ । ਨਿਲਿਲ੍ਯੇ ਵਿਮਲੇ ਲਿਂਗੇ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਜੋ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵਾਕਈ ਅਜੋਬਾ ਸੀ।
ਏਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੇ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦਿਨਃ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਮਸਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਰਾਜ਼, ਕਪਾਰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਅਜੇਕਿ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੀ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਦੇ ਹੇਠ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯ ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਥਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਸਾਮੀਪ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਠੇਚ੍ਚ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਂ ਮਹਾਸ੍ਤਵਮ੍ । ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਮਯੇ ਸ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਮਧਿਆਨ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਗ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਮਹਾਦੇਵੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਰਮਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰੁਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—
ਉਵਾਸ ਵਤ੍ਸਰਂ ਕृष੍ਣਃ ਸਦਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਰੁਦ੍ਰਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸ਼ੁਪਤ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸੇ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਆਰਾਧਯਨ੍ਹਰਿਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂਵ੍ਰਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਬਹਵਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਪਰਾਯਣਾਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੋਏ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਦਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਦृष੍ਟਵਂਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖ ਪਏ; ਉਸ ਨੂੰ, ਨੀਲ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਦਦੌ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵਰਦੋ ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਚ ਗੋਵਿਂਦਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—'
ਤੇषਾਂ ਤਦੈਸ਼੍ਵਰਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਜਗਨ੍ਮਯਮ੍ । ਨਮਸ੍ਯੋऽਰ੍ਚਯਿਤਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਧ੍ਯਾਤਵ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪਰੈਰ੍ਜਨੈਃ
'ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਐਸਾ ਇਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਨਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹਾਂ।'
ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਯੇऽਤ੍ਰ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਪਿਨਾਕਿਨਮ੍
'ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੀ ਇਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਪਿਨਾਕੀਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਾਪਂ ਤੇषਾਮਾਸ਼ੁ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਰ੍ਮਤ੍ਯਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਾ ਅਪਿ
'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਣ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਣ—'
ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਤਤ੍ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਖਲੁ ਤੇ ਵਿਜ੍ਞਾ ਮਂਦਾਕਿਨ੍ਯਾਂ ਕृਤੋਦਕਾਃ
'ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ।'
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੇਵਂ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼੍ਵਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਾਨਂ ਤਪਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਂਡਨਿਰ੍ਵਪਣਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਥੇ ਗਿਆਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ਰਾਧ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ—
ਏਕੈਕਸ਼ਃ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਨਾਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ । ਸਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯਾਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਰਾਹੁਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਇਥੇ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕੰਮ, ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਛੂਹਣ ਨਾਲ।
ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਤ੍ਵਿਹ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਪਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਫਲ ਇਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਵ ਭਰਕੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡੇ ਵਾਰਾਣਸੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਸੁਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਮਹਾਰਾਜ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪਾਵਨਾਨਿ ਤੁ । ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਨੀਹ ਸਂਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
ਪ੍ਰਯਾਗਾਦਧਿਕਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਪਰਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਾਲਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਤੀਰਥ ਤੇ ਤਾਲਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ।
ਆਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵਾਰ੍षਭਂ ਪਰਮ੍ । ਸੁਨੀਲਂ ਚ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਗੌਰੀਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤੀਰਥ, ਉੱਤਮ ਅਰਸ਼ਭ ਤੀਰਥ, ਸੁਨੀਲ ਮਹਾਤੀਰਥ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੌਰੀ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਜਂਬੁਕੇਸ਼੍ਵਰਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਤੀਰਥ, ਸੁਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੰਬੂਕੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਮਹਾਨਦੀ । ਨਾਰਾਯਣਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਾਯੁਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਉੱਚਾ ਗਯਾ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਨਦੀ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੀਰਥ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਾਯੂ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਾਰਾਹਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਮਤੀਰ੍ਥਂ ਯਥਾਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਂਮੂਰ੍ਤਿਕਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇੱਥੇ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਤੀਰਥ, ਵਧੀਆ ਵਾਰਾਹ ਤੀਰਥ, ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਯਮ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸੁਭਾਵਨਾ ਵਾਲਾ ਸੰਮੂਰਤਿਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹਾਰਾਜ ਕਲਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਾਗਤੀਰ੍ਥਂ ਸੋਮਤੀਰ੍ਥਂ ਸੂਰ੍ਯਤੀਰ੍ਥਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਥੇ ਅਗਨਿ ਤੀਰਥ, ਉੱਤਮ ਕਲਸ਼ੇਸ਼ਵਰ, ਨਾਗ ਤੀਰਥ, ਸੋਮ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।