ਏਕਕਾਲਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਲੋਕਾਨ੍ਸਂਵਸਤੇ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ । षष੍ਠਕਾਲੋਪਵਾਸੇਨ ਮਾਸਮੁष੍ਯ ਮਹਾਲਯੇ
ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੇਵੇਂ ਵੇਲੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਣਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਜਂਤੂਨ੍ਦਸ਼ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਦਸ਼ਾਪਰਾਨ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰਂ ਸੁਰਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਪਿੱਛੋਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਕृਤ੍ਯੇषੁ ਨ ਸ਼ੋਚੇਨ੍ਮਰਣਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵਿਂਦ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਸੁਵਰ੍ਣਕਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਵੇਤਸਿਕਾਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਿਤਾਮਹਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਤਿਂ ਚ ਪਰਮਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਫਿਰ, ਵੇਤਸਿਕਾ ਨੂੰ ਜਾਣਾ, ਜੋ ਪਿਤਾਮਾ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਸੁਂਦਰਿਕਾਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍ । ਰੂਪਸ੍ਯ ਭਾਗੀ ਭਵਤਿ ਦृष੍ਟਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾਤਨੈਃ
ਫਿਰ, ਸੁੰਦਰਿਕਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਸਿਧਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਕਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਣੇਨ ਯਾਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਕਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸਵਾਰੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਨੈਮਿषਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਵਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਗਣੈਃ ਸਹ
ਫਿਰ, ਨੈਮੀਸ਼ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਣਾ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨੈਮਿषਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਨਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਾਨਸ੍ਤੁ ਨਰਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਨੈਮੀਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਅੱਧਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮੁਨੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦਾ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਮੇ ਮਨਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਅਤ੍ਰੇਤਿਹਾਸਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੁਸ਼ृਂਗੇ ਪੁਰਾ ਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਦ੍ਵਿषਮ੍ । ਦੇਵਾਸਨਗਤਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਦੇਵਮਪृਚ੍ਛਤ
ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਭਕ੍ਤਾਨਾਮਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨ । ਕਥਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਰੁषੋ ਦੇਵਮਚਿਰਾਦੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਪਰਮ ਦੇਵ ਨੂੰ, ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗੋऽਥ ਵੈਦਿਕਃ । ਆਯਾਸਬਹੁਲਾ ਲੋਕੇ ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਂਕਰ
ਸਾਂਖਯ-ਯੋਗ, ਧਿਆਨ, ਕਰਮ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ—ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਕਰ੍ਮਿਣਾਮਪਿ । ਦृਸ਼੍ਯੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਥ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਕਸ਼ਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਏਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੂਢਂ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿਸੇਵਿਤਮ੍ । ਹਿਤਾਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਮਾਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੈ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਮ-ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਅਵਾਚ੍ਯਮਤ੍ਰ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹਿष੍ਕृਤਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗਿਆਨ ਇੱਥੇ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਮ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪੁਰੀ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਿਣੀ
ਮੇਰੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹਾਦੇਵਿ ਮਦੀਯਂ ਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਨਿਵਸਂਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਰਂ ਨਿਯਮਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਿਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਮਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਚ ਯਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਜ੍ਞਾਨਮਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਮਮ
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਅਵਿਮੁਕਤ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨਾਂਤਰ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯੇਵ ਦਿਵ੍ਯਭੂਮਿਗਤਾਨਿ ਚ
ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਤੀਰਥ, ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ—even ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਹਨ—
ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਨੈਵ ਸਂਲਗ੍ਨਮਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਮਮਾਲਯਮ੍ । ਅਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਜੋ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਓਥੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤ ਲੋਕ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮੇਤਦ੍ਵਿਖ੍ਯਾਤਮਵਿਮੁਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਕਾਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਦਿਦਂ ਸਂਹਰਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਂਦਰਿ
ਇਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੁੰਦਰਏ, ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਬਣ ਕੇ ਇਥੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਦੇਵੀਦਂ ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਿਯਤਰਂ ਮਮ । ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਮਾਮੇਵ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਂਤਿ ਚ
ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਥਾਂ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਜੋ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਤ੍ਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਹੁਤਂ ਚੇष੍ਟਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਧ੍ਯਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ, ਜਪਿਆ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਤਪ ਕੀਤਾ, ਧਿਆਨ, ਪਾਠ, ਗਿਆਨ—ਇਥੇ ਇਹ ਸਭ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਚਿਤਮ੍ । ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣਸਂਕਰਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਃ ਪਾਪਯੋਨਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਮਿਲੀ ਜਾਤੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਪਾਪੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ—
ਕੀਟਾਃ ਪਿਪੀਲਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਕਾਲੇਨ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਵਰਾਨਨੇ
ਕੀੜੇ, ਚੀਟੀਆਂ, ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਸੁੰਦਰਏ, ਜਿਹੜੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮੌਲਯਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਵृषਭਵਾਹਨਾਃ । ਸ਼ਿਵੇ ਮਮ ਪੁਰੇ ਦੇਵਿ ਜਾਯਂਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ
ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਟਿਕੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਬੈਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੰਮੇ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ।
ਨਾਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮृਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषੀ । ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗृਹੀਤਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਂਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਂ ਚਾਤਿਭੀषਣਮ੍ । ਅਸ਼੍ਮਨਾ ਚਰਣੌ ਭਂਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਵਸੇਨ੍ਨਰਃ
ਮੁਕਤੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲੱਤਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਵੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।