ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਭृਗੁਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ऋषੀਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਮੁਨਿਃ । ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਮਾਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਮ ਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਧੀ ਲਗਾ ਕੇ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਵਰ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ।'
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹਸਿਤਾ ਦੇਵੀ ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ । ਧੂਮਾਵਰ੍ਤਸ਼ਿਖਾ ਜਾਤਾ ਤਤੋऽਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਤੁष੍ਯਸਿ । ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯੋऽਸਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: 'ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਲੱਕਰ ਉੱਠ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਹੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'
ਦੇਵ ਉਵਾਚ-। ਨ ਜ੍ਞਾਯਸੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਅਯਂ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਚੇष੍ਟਿਤਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਿ ਯਥਾਤਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤੇ ਚ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਸ੍ਮਾਰਿਤੋ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਧਰ੍ਮਰੂਪੋ ਵृषਸ੍ਤਦਾ । ਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵृषਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਵੱਛ ਆ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਛ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਹਾਸੌ ਮਾਨੁषੀਂ ਵਾਚਮਾਦੇਸ਼ੋ ਦੀਯਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਵਲ੍ਮੀਕੈਸ਼੍ਛਾਦਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਏਨਂ ਭੂਮੌ ਨਿਪਾਤਯ
ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: 'ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਹ ਚਿਊਂਟੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੋ।'
ਯੋਗਸ੍ਥਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਸਂਤਪ੍ਤੋ ਹਸ੍ਤਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਾਨ੍ਵृषਮ੍
ਉਹ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਛ ਨੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਵੱਛ ਵਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਏਵਂ ਸਂਭਾषਮਾਣਸ੍ਤੁ ਕੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਸਿ ਭੋ ਵृष । ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵਾਮਥ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਹਨ੍ਮ੍ਯਹਂ ਵृष
ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਓ ਬਲਦ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਧਰ੍षਿਤਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹ੍ਯਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਗਤਂ ਵृषਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਭੂਯ ਏਤਦਦ੍ਭੁਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਲਦ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਤੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਸਿਤੇ ਰੁਦ੍ਰੇ ऋषਿਰਗ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਤृਤੀਯਂ ਲੋਚਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤ੍ਪਤਿਤੋ ਭੁਵਿ
ਫਿਰ, ਜਦ ਰੁਦਰ ਹੱਸਿਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਦੇਖੀ, ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਂਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਸ੍ਤੁਵਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਭੂਤਨਾਥਂ ਭਵੋਦ੍ਭਵਂ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਮ੍ । ਭਵਭੀਤੋ ਭੁਵਨਪਤੇ ਭੂਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯੇ ਕਿਂਚਿਤ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਅਲੌਕਿਕ ਹੈ। ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਅਰਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਤ੍ਵਦ੍ਗੁਣਨਿਕਰਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਃ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਮਾਨੁषੋ ਨਾਥ । ਵਾਸੁਕਿਰਯਂ ਹਿ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਦਨਸਹਸ੍ਰਂ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ
ਹੇ ਨਾਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਵਾਪਿ ਸ਼ਂਕਰਭੁਵਨਪਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਤੁਤੌ ਤੁ ਮੁਖਰਸ੍ਯ । ਵਂਦ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਭਵਨ੍ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ਤਵ ਚਰਣਪਤਿਤਸ੍ਯ
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜਗਤਪਤੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿਚ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਸਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵਿਨਾਸ਼ਨੇ ਦੇਵ । ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਵਨਪਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ ਨੈਵ ਦੈਵਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍
ਤੂੰ ਹੀ ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾ। ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਯਮਨਿਯਮਯਜ੍ਞਦਾਨੈਰ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਾਵਧਾਰਣੋਦ੍ਯੋਗਾਤ੍ । ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤੇਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਨਾਰ੍ਹਤਿ ਕਲਾਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੇਨ
ਯਮ, ਨਿਯਮ, ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਕृष੍ਟਰਸਰਸਾਯਨਖਡ੍ਗਾਂਜਨਪਾਦੁਕਾਦਿ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵਾ । ਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਣਤਾਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਂਤ ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰਕਟਮ੍
ਉੱਚੀ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਸ, ਰਸਾਇਣ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅੰਜਨ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਦਿਕ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਠ੍ਯੇਨ ਨਮਤਿ ਯਦ੍ਯਪਿ ਦਦਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਮਿਚ੍ਛਤਾਂ ਦੇਵ । ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਚ੍ਛੇਦਕਰੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਨਾਥ
ਜੇ ਕੋਈ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾ, ਪਰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੋਖ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਥ।
ਪਰਦਾਰਪਰਸ੍ਵਰਤਂ ਪਰਿਭਵਪਰਿਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਮ੍ । ਪਰਵਦਨਵੀਕ੍ਸ਼ਣਪਰਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਮਾਂ ਪਰਿਤ੍ਰਾਹਿ
ਮੈਂ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਦੌਲਤ ਵਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਨਿੰਦਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
ਅਲੀਕਾਭਿਮਾਨਦਗ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਣਭਂਗੁਰਵਿਭਵਵਿਲਸਿਤਂ ਦੇਵ । ਕ੍ਰੂਰਂ ਕੁਪਥਾਭਿਮੁਖਂ ਪਤਿਤਂ ਮਾਂ ਤ੍ਰਾਹਿ ਦੇਵੇਸ਼
ਝੂਠੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਣ ਭੰਗੁਰ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਕ੍ਰੂਰ, ਮੰਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਲ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ—ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਦੀਨੇਂਦ੍ਰਿਯਗਣਸਾਰ੍ਥੈਰ੍ਬਂਧੁਜਨੈਰੇਵ ਪੂਰਿਤਾ ਆਸ਼ਾ । ਤੁਚ੍ਛਾ ਤਥਾਪਿ ਸ਼ਂਕਰ ਕਿਂ ਮੂਢਂ ਮਾਂ ਵਿਡਂਬਯਸਿ
ਮੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਸਿਰਫ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਮੂਰਖ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਠੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਤृष੍ਣਾਂ ਹਰਸ੍ਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਮਾਂ ਦੇਹਿ ਹृਦਯਵਾਸਿਨੀਂ ਨਿਤ੍ਯਾਮ੍ । ਛਿਂਧਿ ਮਦਮੋਹਪਾਸ਼ਾਨੁਤ੍ਤਾਰਯ ਮਾਂ ਮਹਾਦੇਵ
ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ।
ਕਰੁਣਾਭ੍ਯੁਦਯਂ ਨਾਮ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਸਿਦ੍ਧਿਦਂ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ । ਯਃ ਪਠਤਿ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਤੁष੍ਯੇਦ੍ਭृਗੋਰ੍ਯਥਾਹਿ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਹ 'ਕਰੁਣਾ ਉਗਮ' ਨਾਮਕ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੇਹੜਾ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਉੱਤੇ ਹੋਏ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਅਹਂ ਤੁष੍ਟੋਸ੍ਮਿ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯ ਸ੍ਵੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਉਮਯਾ ਸਹਿਤੋ ਦੇਵੋ ਵਰਂ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਦਾਪਯੇਤ੍
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ। ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।'
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ-। ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਯਦਿ ਦੇਯੋ ਵਰੋ ਮਮ । ਰੁਦ੍ਰਵੇਦੀ ਭਵੇਦੇਵਮੇਤਤ੍ਸਂਪਾਦਯਸ੍ਵ ਮੇ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਵੇਦੀ ਬਣ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਹੈ।'
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਥਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਨ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਏਕਵਾਕ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ। ਇਹ ਥਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਵੀ ਇਕੋ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਗੇ।'
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਕਿਨ੍ਨਰਾਃ । ਉਪਾਸਂਤੋ ਭृਗੋਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁष੍ਟੋ ਯਤ੍ਰ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਕਿਨਰ ਭੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯਃ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਵਸ਼ਾਃ ਸ੍ਵਵਸ਼ਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇ ਤਤ੍ਰ ਜਂਤਵਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਚਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਚਾਹੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਹ੍ਯਾਤਿਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਗਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਾ ਭਵੇਤ੍ । ਏਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੁਵਿਪੁਲਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਯਾਂਤਿ ਯੇ ਮृਤਾਸ੍ਤੇऽਪੁਨਰ੍ਭਵਾਃ । ਔਪਾਨਹਂ ਤਦਾ ਛਤ੍ਰਂ ਦੇਯਮਨ੍ਨਂ ਚ ਕਾਂਚਨਮ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਛਤਰੀ, ਰੋਟੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨਂ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਚੈਵ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਯਦ੍ਦਾਨਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇषੁ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਹੜਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।