ਮृਗਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਿष੍ਠਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਮਸ਼ਕੇषੁ ਤੁ ਰਾਜਨ੍ਯਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾਃ
ਮ੍ਰਿਗ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੇਰੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਸ਼ਕ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨਿਆਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਸਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵੈਸ਼੍ਯਧਰ੍ਮੋਪਜੀਵਿਨਃ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ
ਮਾਨਸ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਥੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਮਲ੍ਲਕਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਿਨਃ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾ ਨ ਦਂਡੋ ਨ ਚ ਦਂਡਿਕਾਃ
ਮੱਲਕ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਹਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣੈਵ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਏਤਾਵਦੇਵ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵੀਪੇ ਪ੍ਰਭਾषਿਤੁਮ੍
ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਟਾਪੂ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦੇਵ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹੌਜਸਿ
ਤੇ ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਉਤ੍ਤਰੇषੁ ਚ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਕਥਾ । ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗਾ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉੱਤਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
ਘृਤਤੋਯਃ ਸਮੁਦ੍ਰੋਥ ਦਧਿਮਂਡੋਦਕੋਪਰਃ । ਸੁਰੋਦਸਾਗਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਨ੍ਯੋ ਦੁਗ੍ਧਸਾਗਰਃ
ਉਥੇ ਘੀ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਦਹੀਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰੇਣ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵੀਪਾ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ । ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨੋ, ਪਹਾੜ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੌਰਸ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮੇ ਦ੍ਵੀਪੇ ਗਿਰਿਰ੍ਮਨਃਸ਼ਿਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਪਰ੍ਵਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਕृष੍ਣੋ ਨਾਰਾਯਣਸਖੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਮੱਧਲੇ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਾਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ਼੍ਚਾਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਸੁਖਮ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤਾਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖੁਦ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਰਦ੍ਵੀਪੇ ਕੁਸ਼ਸ੍ਤਂਬੋ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਸ੍ਯ ਹ । ਸਂਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੀਪੇ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸ਼ਰਦ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਦਾ ਡੰਡਾ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਕ੍ਰੌਂਚੋ ਗਿਰੀ ਰਤ੍ਨਚਯਾਕਰਃ । ਸਂਪੂਜ੍ਯਤੇ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯੇਨ ਨਿਤ੍ਯਦਾ
ਕਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਕਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਗੋਮਂਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਕਃ । ਯਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਵਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਕਮਲਲੋਚਨਃ
ਗੋਮੰਤ ਪਹਾੜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਂਮਾਨ, ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਸਂਗਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋਹਰਿਃ । ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਵਿਦ੍ਰੁਮੈਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਪਹਾੜ ਲਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੁਨਾਮਾ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਹੇਮਪਰ੍ਵਤਃ । ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਸ੍ਤृਤੀਯਃ ਕੁਮੁਦੋ ਗਿਰਿਃ
ਦੂਜਾ ਪਹਾੜ ਸੁਨਾਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਕੁਮੁਦ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਪੁष੍ਪਵਾਨ੍ਨਾਮ ਪਂਚਮਸ੍ਤੁ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਃ । षष੍ਟੋ ਹਰਿਗਿਰਿਰ੍ਨਾਮ षਡੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਚੌਥਾ ਪਹਾੜ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਾ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਹਰੀਗਿਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਤੇषਾਮਂਤਰਵਿष੍ਕਂਭੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ਼ਃ । ਔਦ੍ਭਿਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਰੇਣੁਮਂਡਲਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੰਡ ਕੇ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਔਦਭਿਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰੇਣੁਮੰਡਲ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਂ ਸੁਰਥਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਲਂਬਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਧृਤਿਮਤ੍ਪਂਚਮਂ ਵਰ੍षਂ षष੍ਠਂ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰਮ੍
ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ ਸੁਰਥਾ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਲੰਬਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮਂ ਕਾਪਿਲਂ ਵਰ੍षਂ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਵਰ੍षਲਂਬਕਾਃ । ਏਤੇषੁ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਵਿਹਰਂਤਿ ਰਮਂਤੇ ਚ ਨ ਤੇषੁ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਃ
ਸੱਤਵਾਂ ਖੇਤਰ ਕਾਪਿਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੌਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੇषੁ ਦਸ੍ਯਵਃ ਸਂਤਿ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਤ੍ਯੋऽਪਿ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਗੌਰਪ੍ਰਾਯੋ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸੁਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਉੱਚ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਵਸ਼ਿष੍ਟੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵਾਃ । ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਸ਼ृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਗਿਆਨੀ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਕ੍ਰੌਂਚੋ ਨਾਮ ਮਹਾਗਿਰਿਃ । ਕ੍ਰੌਂਚਾਤ੍ਪਰੋ ਵਾਮਨਕੋ ਵਾਮਨਾਦਂਧਕਾਰਕਃ
ਕਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਭਾਗਾਂ, ਕਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਕਰੌਂਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਾਮਨਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਂਧਕਾਰਾਤ੍ਪਰੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮੈਨਾਕਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ । ਮੈਨਾਕਾਤ੍ਪਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗੋਵਿਂਦੋ ਗਿਰਿਰੁਤ੍ਤਮਃ
ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਮੈਨਾਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਗੋਵਿੰਦ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਗੋਵਿਂਦਾਤ੍ਪਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਂਡਰੀਕੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ । ਪੁਂਡਰੀਕਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਂਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ
ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਡੁੰਦੁਭਿਸਵਨ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਿष੍ਕਂਭੋ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ । ਦੇਸ਼ਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਕ੍ਰੌਂਚਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦੇਸ਼ੋ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਮਨੋਨੁਗਃ । ਮਨੋਨੁਗਾਤ੍ਪਰੋ ਦੇਸ਼ ਉष੍ਣੋ ਨਾਮ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਕਰੌਂਚ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਸ਼ਲਾ ਹੈ। ਵਾਮਨਕਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਨੋਨੁਗਾ ਹੈ। ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸੀਓ।
ਉष੍ਣਾਤ੍ਪਰਃ ਪ੍ਰਾਵਰਕਃ ਪ੍ਰਾਵਰਾਦਂਧਕਾਰਕਃ । ਅਂਧਕਾਰਕਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਃ ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਗਰਮ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਵਰਕਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਹਨੇਰੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਂਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ । ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣੋ ਗੌਰਃ ਪ੍ਰਾਯੋਜਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਦੇਸ਼ਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਾਃ । ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁष੍ਕਰੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਣਿਰਤ੍ਨਵਾਨ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਂਤਿ ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਹੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।