ਲਵਣਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਕਂਭੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਨਾਜਨਪਦਾਕੀਰ੍ਣੋ ਮਣਿਵਿਦ੍ਰੁਮਚਿਤ੍ਰਿਤਃ
ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਗੁਣਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨੈਕਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣੈਃ ਸਾਗਰਃ ਪਰਿਮਂਡਲਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਗੋਲ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਵਦਿਹ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਸ਼ृਣੁਤਾਦ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਸਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਜੀਵੋ, ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਜਂਬੁਦ੍ਵੀਪਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ । ਵਿष੍ਕਂਭੇਨ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸਾਗਰੋऽਪਿ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੋ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾ ਯੇਨ ਸਂਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾਜਨਪਦਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਕਸ਼ੀਰੋਦ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਥੇ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ।
ਕੁਤ ਏਵ ਹਿ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੇਜੋਯੁਤਾ ਹਿ ਤੇ । ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੋ ਯਥਾਵਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਉਕ੍ਤ ਏष ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਵਃ
ਉਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੇਰਵਾ ਇਹ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵੋ?
ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੋ ਯਥਾਵਦਿਹ ਧਾਰ੍ਮਿਕ । ਉਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੇਰਵਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਤਥੈਵ ਪਰ੍ਵਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਪ੍ਤਾਤ੍ਰ ਮਣਿਪਰ੍ਵਤਾਃ । ਰਤ੍ਨਾਕਰਾਸ੍ਤਥਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਵਰ੍ਣਯੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਥੇ ਸੱਤ ਮਣੀ-ਪਹਾੜ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਖਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਤੀਵਗੁਣਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਥ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ । ਦੇਵਰ੍षਿਗਂਧਰ੍ਵਯੁਤਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਮੇਰੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ; ਪਹਿਲਾ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਗਾਯਤੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਲਯੋਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਤਤੋ ਮੇਘਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤੇ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵੋ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਲਯਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਉਥੋਂ ਬੱਦਲ ਉਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਰੇਣ ਮੁਨਯੋ ਜਲਧਾਰੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ । ਤਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੁਪਾਦਤ੍ਤੇ ਵਾਸਵਃ ਪਰਮਂ ਜਲਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਲਧਾਰਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਉਥੋਂ ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਉੱਚਾ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਵਰ੍षਾਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਗਿਰੀ ਰੈਵਤਕੋ ਯਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਥੋਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਵਿੱਖੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਚਾ ਪਹਾੜ ਰੈਵਤਕ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰੇਵਤੀ ਦਿਵਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪਿਤਾਮਹਕृਤੋ ਵਿਧਿਃ । ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਰੈਵਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ; ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਨਵਮੇਘਪ੍ਰਭਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਜ੍ਜ੍ਵਲਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਯਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ
ਉਹ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗਦਾਰ, ਲੰਮਾ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਪਾਇਆ ਤੇ ਉਹ ਮਨੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਸੁਮਹਾਨ੍ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਯਂ ਸੂਤ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਥਂ ਸੂਤ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਤਾਮਿਹ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਸਰ੍ਵੇष੍ਵੇਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ । ਗੌਰਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਪਤਗਸ੍ਤਯੋਰ੍ਵਰ੍ਣਾਂਤਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ਼੍ਯਾਮਗਿਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਤਤਃ ਪਰਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਦੁਰ੍ਗਸ਼ੈਲੋ ਮਹੋਦਯਃ
ਜਿਥੋਂ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸ਼ਿਆਮਗਿਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਹਾ ਪਹਾੜ ਦੁਰਗਸ਼ੈਲਾ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਰੀ ਕੇਸ਼ਰਯੁਤੋ ਯਤੋ ਵਾਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤੇषਾਂ ਯੋਜਨਵਿष੍ਕਂਭੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਉਹ ਕੇਸਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀ ਸਜਾਵਟ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਤੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਮਹਾਮੇਰੁਰ੍ਮਹਾਕਾਸ਼ੋ ਜਲਦਃ ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਮਹਾਮੇਰੂ, ਮਹਾਕਾਸ਼, ਜਲਧਾ ਤੇ ਕੁਮੁਦੋੱਤਰ।
ਜਲਧਾਰੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੁਕੁਮਾਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ । ਰੇਵਤਸ੍ਯ ਤੁ ਕੌਮਾਰਃ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਮਣਿਕਾਂਚਨਃ
ਜਲਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੈਵਤਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕੌਮਾਰਾ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਦੇ ਮਣਿਕਾਂਚਨ ਹਨ।
ਕੇਸ਼ਰਸ੍ਯਾਥ ਮੌਦਾਕੀ ਪਰੇਣ ਤੁ ਮਹਾਨ੍ਪੁਮਾਨ੍ । ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਕੇਸਰਸਿਆ ਦੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਉਦਾਕੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪੁਮਾਨ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪੇਨ ਸਂਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ । ਸ਼ਾਕੋ ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਹਾਨੁਗਾਃ
ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਕਾ ਹੈ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨੋ, ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਃ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਂਕਰਃ । ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਚਾਰਣਾ ਦੈਵਤਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਗਤਮਤ੍ਸਰਾਃ । ਵਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾ ਨ ਚ ਸ੍ਤੇਨੋऽਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵਰਨ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਂਤੇ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਿਵ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ
ਉਥੇ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵਧੀ ਹੋਈਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਚ ਬਹੁਧਾ ਗਤਾ । ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਚ ਸ਼ੀਤਾ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਸ਼ੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨਦੀ ਚ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਮਣਿਜਲਾ ਨਦੀ । ਇਕ੍ਸ਼ੁਵਰ੍ਦ੍ਧਨਿਕਾ ਚੈਵ ਨਦੀ ਮੁਨਿਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਥੇ ਮਹਾਨਦੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਮਣਿਜਲਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਕਸ਼ੁਵਰਧਨਿਕਾ ਨਦੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯੋਦਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਯਤੋ ਵਰ੍षਤਿ ਵਾਸਵਃ
ਉਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਾਸਾਂ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਪਰਿਸ੍ਮਰ੍ਤੁਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਕ੍ਯਂਤੇ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਹਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੂਰੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਗਿਣਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਮृਗਾਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਨਸਾ ਮਲ੍ਲਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਉਥੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਪਦ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਮ੍ਰਿਗ, ਮਸ਼ਕ, ਮਾਨਸ ਤੇ ਮੱਲਕ।