ਸ੍ਵੇਦਜਾਂਡਮਭੂਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਰਾਯੁਸ਼੍ਚ ਮਹੀਧਰਾਃ । ਗਰ੍ਭੋਦਕਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਭੂਨ੍ਮਹਦਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅੰਡਾ, ਜਰਾਯੂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਬਣੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਰਭ-ਜਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾਦ੍ਰਿਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲੋਕਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਡੇਭਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਪਹਾੜਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਚਾਨਣਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ—ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਜਨਮਿਆ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਸ੍ਯੈਵ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭੇਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਤਦ੍ਧੈਮਮਂਡਮਭੂਚ੍ਛ੍ਰੀਕੇਸ਼ਵੇਚ੍ਛਯਾ
ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ, ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅੰਡਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ।
ਰਜੋਗੁਣਧਰੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਰਿਃ ਪਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਂਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਰਚਣ ਲਈ ਆਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਂ ਚ ਪਾਤ੍ਯਨੁਯੁਗਂ ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਵਿਕਲ੍ਪਨਾ । ਨਾਰਸਿਂਹਾਦਿਰੂਪੇਣ ਰੁਦ੍ਰਰੁਪੇਣ ਸਂਹਰੇਤ੍
ਜੋ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ ਜਾਂ ਰੁਦਰ-ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ।
ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਂ ਵਿਸृਜਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜਗਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਪਰਿਪਾਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ । ਰਾਮਾਦਿਰੂਪਂ ਸ ਤੁ ਗृਹ੍ਯ ਯਾਤਿ ਬਭੂਵ ਰੁਦ੍ਰੋ ਜਗਦੇਤਦਤ੍ਤੁਮ੍
ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਬਣ ਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਨਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਤਥਾ ਜਨਪਦਾਨਾਂ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਭੂਮਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਨੂੰ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਜ੍ਞ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਕਿਲ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਨਿਖਿਲੇਨ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਤੇ, ਹੇ ਮਾਪਣ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਸਾਰ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਪਂਚੇਮਾਨਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍ । ਜਗਤੀਸ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਮਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਓ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਆਖੀ ਹੈ।
ਭੂਮਿਰਾਪਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੁਰਗ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ
ਭੂਮੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਸੁਖਮ ਹਨ, ਪਰ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਂਧਸ਼੍ਚ ਪਂਚਮਃ । ਭੂਮੇਰੇਤੇਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ऋषਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦਿਭਿਃ
ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਗੰਧ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਗੁਣ ਆਖੇ ਹਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋਪ੍ਸੁਗੁਣਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਂਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਤੇਜਸੋਥ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਗੰਧ ਨਹੀਂ; ਧੁਨੀ, ਛੂਹ ਤੇ ਰੂਪ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ।
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਾਯੋਸ੍ਤੁ ਆਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਬ੍ਦ ਏਵ ਚ । ਏਤੇ ਪਂਚ ਗੁਣਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਪਂਚਸੁ
ਧੁਨੀ ਤੇ ਛੂਹ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਧੁਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਗੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਯੇषੁ ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸਾਮ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਵੈ ਤਦਾ
ਇਹ ਗੁਣ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਮਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਵਿषਮੀਭਾਵਮਾਵਿਸ਼ਂਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਦਾ ਦੇਹੈਰ੍ਦੇਹਵਂਤੋ ਵ੍ਯਤਿਰੋਹਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਜਾਯਂਤੇ ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਰਿਮੇਯਾਣਿ ਤਦੇषਾਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਜੀਵ ਲੜੀਵਾਰ ਮਰਦੇ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਧਾਵਂਤਿ ਪਾਂਚਭੌਤਿਕਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਪੰਜ ਤੱਤ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਚਿਂਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਨ ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵੀਪਂ ਤੁ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਜੋ ਹਾਲਤਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟਾਪੂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਪਰਿਮਂਡਲੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦ੍ਵੀਪੋऽਸੌ ਚਕ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਦੀਜਲਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਃ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚਾਬ੍ਧਿਸਨ੍ਨਿਭੈਃ
ਉਹ ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ । ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੈਃ ਸਂਪਨ੍ਨੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍
ਉਹ ਟਾਪੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ।
ਲਵਣੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਸਮਂਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਮੁਖਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਟਾਪੂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਦ੍ਵੀਪੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਕ੍ਰਮਂਡਲਃ । ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ੇ ਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰਂਸ਼ੇ ਚ ਸ਼ਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟਾਪੂ ਚੱਕਰ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਆਪਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ਼ੇषਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਟਾਪੂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਬਾਕੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਉਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਿਧਿਵਤ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਸਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਸੂਤ ਨੋ ਵਦ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਬੜੀ ਸਮਝ ਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਤ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸੋ।
ਯਾਵਾਨ੍ਭੂਮ੍ਯਵਕਾਸ਼ੋਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਪਿਪ੍ਪਲਮ੍
ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸੋ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਏਵਂ ਤੈਃ ਕਿਲ ਪृष੍ਟਃ ਸ ਸੂਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਪ੍ਰਾਗਾਯਤਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ षਡੇਤੇ ਰਤ੍ਨਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਸੂਤ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ: ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਹ ਛੇ ਰਤਨ ਪਹਾੜ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।
ਅਵਗਾਢਾ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ । ਹਿਮਵਾਨ੍ਹਿਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਨਿषਧਸ਼੍ਚ ਨਗੋਤ੍ਤਮਃ
ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਹਿਮਵਤ, ਹਿਮਕੂਟ ਤੇ ਨਿਸ਼ਧ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਪਿਨਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਂਗਵਾਨ੍ਨਾਮਪਰ੍ਵਤਃ
ਨੀਲ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਵਿਡੂਰੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਏਤੇ ਵੈ ਪਰ੍ਵਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਾਃ । ਤੇषਾਮਂਤਰਵਿष੍ਕੁਂਭੌ ਯੋਜਨਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਵਸਂਤਿ ਤੇषਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਨਾਨਾਜਾਤੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਪਦ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਸ਼ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ।