ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ ਤੈਸ਼੍ਚੈਵਾਭਿਪੂਜਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਸੀ, ਉਹ ਆ ਕੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਉਪਵਿष੍ਟਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਸੂਤਂ ਵੈ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਸੂਤ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ । ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਰੋਮਹਰ੍षਣ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ,
ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪੁਰਾ ਪੌਰਾਣਿਕੀਃ ਕਥਾਃ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਚ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕਥਾਯਾਂ ਸਕ੍ਸ਼ਣਾ ਹਰੇਃ
ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਣਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
ਸ ਵੈ ਪੁਂਸਾਂ ਪਰੋਧਰ੍ਮੋ ਯਤੋ ਭਕ੍ਤਿਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ । ਪੁਨਃ ਪੁਰਾਣਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਹਰਿਵਾਰ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਲਈ ਭਕਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਮੁੜ ਸੁਣਾਓ।
ਹਰੇਰਨ੍ਯਾ ਕਥਾ ਸੂਤ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸਦृਸ਼ੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਹਰਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤਮ੍
ਹਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸੂਤ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਰੀ ਆਪ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਦਾਤॄਣਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਕਿਲ ਕੀਰ੍ਤਯ । ਕੁਤ ਏਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਪਜੇ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਲਯਮਭ੍ਯੇਤਿ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਕੇ ਚ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ?
ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ ਪਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨृਣਾਂ ਪਾਪਹਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥਯਸ੍ਵ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਭਾਵਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸਾਧੁਪृष੍ਟਂ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਦ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਦਮ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਂ ਪਰਮਪੁਰੁषਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦ੍ਯੈਕਯੋਨਿਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਾਰਂ ਵਿਪੁਲਮਤਿਦਂ ਵੇਦਵੇਦਾਂਤਵੇਦ੍ਯਮ੍ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਾਂਤਂ ਸ੍ਵਮਤਿਵਿषਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤੇਜੋਵਿਸ਼ਾਲਂ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਂ ਵਿਤਤਯਸ਼ਸਂ ਸਰ੍ਵਦਾਹਂ ਨਮਾਮਿ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਰਾਸਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯਾਸਾਯਾਮਿਤਤੇਜਸੇ । ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣਕਥਾਮਿਮਾਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪਦ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍षਡ੍ਭਿਃ ਖਂਡੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ 'ਪਦਮ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਗ ਹਨ ਤੇ ਛਪਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਦਾਵਾਦਿਖਂਡਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭੂਮਿਖਂਡਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਂਡਂ ਚ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤਃ ਪਾਤਾਲਖਂਡਕਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਿ-ਖੰਡ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਖੰਡ ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਖਂਡਂ ਤਤਃ ਖ੍ਯਾਤਮੁਤ੍ਤਰਂ ਖਂਡਮਂਤਿਮਮ੍ । ਏਤਦੇਵ ਮਹਾਪਦ੍ਮਮਦ੍ਭੁਤਂ ਯਨ੍ਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਫਿਰ ਕਰਿਆ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਉੱਤਰ-ਖੰਡ ਹੈ; ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਾਸ਼੍ਰਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਦ੍ਮਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਏਤਤ੍ਪੁਰਾਣਮਮਲਂ ਵਿष੍ਣੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਦੇਵਦੇਵੋਹਰਿਰ੍ਯਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਨ੍ਨਾਰਦਾਯਾਹ ਨਾਰਦੋऽਸ੍ਮਦ੍ਗੁਰੋਃ ਪੁਰਃ
ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਹਰਿ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੇਰੇ ਆਦਰਨੀਯ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਣਾਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਨਿ ਸਂਹਿਤਾਃ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮਾਮਤਿਪ੍ਰਿਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਤੇऽਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਹਿ ਯਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਪਿ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਲਭਤੇ ਪੁਣ੍ਯਸਂਚਯਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਤਿਥੀ ਕੁਰੁ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਓ।
ਤਤ੍ਰਾਦਿਖਂਡਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਦਿ-ਖੰਡ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਆਦਿਸਰ੍ਗਮਹਂ ਤਾਵਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾਨ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਦੁਜਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਦਿ-ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟੇषੁ ਪ੍ਰਲਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਸੀਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਮਭੂਦੇਕਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਵੈ ਸਰ੍ਵਕਾਰਕਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੋਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰਂਜਨਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿਤ੍ਯਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਆਨਂਦਸਾਗਰਂਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਯਤ੍ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋੜਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਤ੍ਵਾਦਨਂਤਮਜਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਅਵਿਨਾਸ਼ਿ ਸਦਾਸ੍ਵਚ੍ਛਮਚ੍ਯੁਤਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਨੰਤ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਕਦੇ ਨਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਲੀਨਂ ਵਿਕਾਰਂ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਤਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਸਾਤ੍ਵਿਕੋ ਰਾਜਸਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਧਾ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ) ਉਪਜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਨ (ਵੱਡਾ ਤੱਤ) ਬਣਿਆ; ਮਹਾਨ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ।
ਪ੍ਰਧਾਨੇਨਾਵृਤੋ ਹ੍ਯੇਵ ਤ੍ਵਚਾ ਬੀਜਮਿਵਾਵृਤਮ੍ । ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤੈਜਸਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਦਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਆਪਣੀ ਛਿਲਕ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਾਮਸ ਤੋਂ ਵੈਕਾਰਿਕ, ਤੈਜਸ ਅਤੇ ਭੂਤਾਦਿ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧੋਯਮਹਂਕਾਰੋ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਵਾਦਜਾਯਤ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਮਹਾਨ੍ਮਹਤਾ ਸ ਤਥਾ ਵृਤਃ
ਮਹੱਤਤੱਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਜਿਵੇਂ ਮਹੱਤ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।