ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਪਂਚਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਾਲੇ ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਪਚੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਮਾਮਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਪਦਾਰਵਿਂਦਂ ਸਦੇਂਦਿਰਾਵਂਦਿਤਮੁਤ੍ਤਮਾਢ੍ਯਮ੍ । ਜਗਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਹृਦਿ ਸਂਨਿਵਿष੍ਟਂ ਮਹਾਜਨੈਕਾਯਨਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇੰਦਰਾ ਤੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ।
ਏਕਦਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਲਨਸਨ੍ਨਿਭਾਃ । ਹਿਮਵਦ੍ਵਾਸਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯੋ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ,
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਾਨਾਪੁਣ੍ਯਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦ੍ਰਿਰਤਾ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਵਿਂਧ੍ਯਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ,
ਯੇऽਰ੍ਬੁਦਾਰਣ੍ਯਨਿਰਤਾਃ ਪੁष੍ਕਰਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਨਿਰਤਾ ਯੇ ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਅਰਬੁਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ,
ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰਣ੍ਯਰਤਾ ਯੇ ਚ ਦਂਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ । ਜਂਬੂਮਾਰ੍ਗਰਤਾ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਸਤ੍ਯਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਧਰਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਜੰਬੂ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਤਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ,
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯਾ ਮੁਨਯੋऽਮਲਾਃ । ਨੈਮਿषਂ ਸਮੁਪਾਯਾਤਾਃ ਸ਼ੌਨਕਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਆਏ।
ਤਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਚ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ । ਆਸਨੇषੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਬृਸ੍ਯਾਦਿषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਕਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਸਨੀਆਂ ਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠ ਗਏ।
ਸ਼ੌਨਕੇਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤੇषੁ ਆਸੀਨਾਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਕृष੍ਣਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਸਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਥਾਂਤੇषੁ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੂਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਕਹਾਣੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੂਤ ਆ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ ਤੈਸ਼੍ਚੈਵਾਭਿਪੂਜਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਸੀ, ਉਹ ਆ ਕੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਉਪਵਿष੍ਟਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਸੂਤਂ ਵੈ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਸੂਤ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ । ऋषਯ ਊਚੁਃ-। ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਰੋਮਹਰ੍षਣ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ,
ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪੁਰਾ ਪੌਰਾਣਿਕੀਃ ਕਥਾਃ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਚ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕਥਾਯਾਂ ਸਕ੍ਸ਼ਣਾ ਹਰੇਃ
ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਣਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
ਸ ਵੈ ਪੁਂਸਾਂ ਪਰੋਧਰ੍ਮੋ ਯਤੋ ਭਕ੍ਤਿਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ । ਪੁਨਃ ਪੁਰਾਣਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਹਰਿਵਾਰ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਲਈ ਭਕਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਮੁੜ ਸੁਣਾਓ।
ਹਰੇਰਨ੍ਯਾ ਕਥਾ ਸੂਤ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸਦृਸ਼ੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਹਰਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤਮ੍
ਹਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸੂਤ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਰੀ ਆਪ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਦਾਤॄਣਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਕਿਲ ਕੀਰ੍ਤਯ । ਕੁਤ ਏਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਪਜੇ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਲਯਮਭ੍ਯੇਤਿ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਕੇ ਚ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ?
ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ ਪਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨृਣਾਂ ਪਾਪਹਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥਯਸ੍ਵ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਭਾਵਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸਾਧੁਪृष੍ਟਂ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਦ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਦਮ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਂ ਪਰਮਪੁਰੁषਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦ੍ਯੈਕਯੋਨਿਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਾਰਂ ਵਿਪੁਲਮਤਿਦਂ ਵੇਦਵੇਦਾਂਤਵੇਦ੍ਯਮ੍ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਾਂਤਂ ਸ੍ਵਮਤਿਵਿषਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤੇਜੋਵਿਸ਼ਾਲਂ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਂ ਵਿਤਤਯਸ਼ਸਂ ਸਰ੍ਵਦਾਹਂ ਨਮਾਮਿ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਰਾਸਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯਾਸਾਯਾਮਿਤਤੇਜਸੇ । ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣਕਥਾਮਿਮਾਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪਦ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍षਡ੍ਭਿਃ ਖਂਡੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ 'ਪਦਮ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਗ ਹਨ ਤੇ ਛਪਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਦਾਵਾਦਿਖਂਡਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭੂਮਿਖਂਡਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਂਡਂ ਚ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤਃ ਪਾਤਾਲਖਂਡਕਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਿ-ਖੰਡ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਖੰਡ ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਖਂਡਂ ਤਤਃ ਖ੍ਯਾਤਮੁਤ੍ਤਰਂ ਖਂਡਮਂਤਿਮਮ੍ । ਏਤਦੇਵ ਮਹਾਪਦ੍ਮਮਦ੍ਭੁਤਂ ਯਨ੍ਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਫਿਰ ਕਰਿਆ-ਖੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਉੱਤਰ-ਖੰਡ ਹੈ; ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਾਸ਼੍ਰਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਦ੍ਮਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਏਤਤ੍ਪੁਰਾਣਮਮਲਂ ਵਿष੍ਣੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਦੇਵਦੇਵੋਹਰਿਰ੍ਯਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਨ੍ਨਾਰਦਾਯਾਹ ਨਾਰਦੋऽਸ੍ਮਦ੍ਗੁਰੋਃ ਪੁਰਃ
ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਹਰਿ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੇਰੇ ਆਦਰਨੀਯ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਣਾਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਨਿ ਸਂਹਿਤਾਃ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮਾਮਤਿਪ੍ਰਿਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਤੇऽਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਹਿ ਯਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।