ਦੇਵਤਾਯਤਨੇ ਦੁਃਖੀ ਉਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਹਂ ਕਦਾ । ਮਦ੍ਭਾਗ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਿਦ੍ਧ ਏਕਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਸਿਧ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯੋ ਜਿਤਾਹਾਰਃ ਸਦਾਨਂਦਸ੍ਤੁ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ । ਏਕਾਂਤਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਂਲੀਨੋ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਸਮਾਧਿਮਾਨ੍ । ਤਮਹਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਂ ਮਹਾਮਤਿਮ੍
ਉਹ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਗਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ।
ਅਹਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਭਾਵੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਮਿਤਕਂਧਰਃ । ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪੁਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੀਨਰੂਪੋ ਹ੍ਯਹਂ ਜਾਤੋ ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪृਚ੍ਛਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ਼ੋਚਤਿ
ਮੈਂ ਫਿਰੋਂ ਦੁਖੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਨਸੀਬ ਵਾਲਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੈਂ?'
ਕੇਨਾਭਿਪ੍ਰਾਯਭਾਵੇਨ ਦੁਃਖਮੇਵ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਵੈ । ਤੇਨੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾ ਯੋਗਿਨਾ ਤਦਾ
'ਕਿਹੜੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?' ਐਸਾ ਮੈਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜੋਗੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੁਮੂਢੇਨ ਮਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਂਤਮੇਵ ਹਿ । ਤਮੇਵਂ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਬਹੁਤ ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਰੀ ਸੁਣਾਈ; ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਰਵਜਨਤਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਮਹਾਦੁਃਖੀ ਭਵਾਨ੍ਮਮ ਗਤਿਃ ਸਦਾ । ਸ ਚੋਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਆਸਰਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਚ੍ਯਵਨਚਰਿਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮੀਖੰਡ ਵਿਚ, ਵੇਣ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਿਦ੍ਧ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਦੇਹੋ ਹਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ
ਸਿੱਧ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ, ਹੱਥ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਨਾਸਾਕਰ੍ਣੌ ਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੈਵਾਸ੍ਥਿਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਕੇਨ ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਵੈ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਾ ਨੱਕ ਹੈ, ਨਾ ਕੰਨ ਹਨ, ਨਾ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜ। ਦੱਸ, ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੈ?
ਆਕਾਰੈਰ੍ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ । ਦਿਵਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਚ੍ਛਸ਼ੀ
ਉਹ ਸਦਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਦ੍ਦੀਪੋ ਲੋਕਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਅਮੀ । ਤਤ੍ਪਦਂ ਕੇਨ ਵੈ ਧਾਮ੍ਨਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਸਤ੍ਤਮ
ਘਰ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ।
ਨ ਵਿਂਦਂਤਿ ਹਿ ਮੂਢਾਸ੍ਤੇ ਮੋਹਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਯਾ । ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਦੀਪ੍ਤਮਨੌਪਮਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ; ਗਿਆਨ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪਦਂ ਤੇਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਨ ਚ । ਹਸ੍ਤਪਾਦੌ ਵਿਨਾ ਜ੍ਞਾਨਮਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਕਰ੍ਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾ ਹੱਥ, ਨਾ ਪੈਰ, ਨਾ ਅੱਖਾਂ, ਨਾ ਕੰਨ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਗਤਿਰਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਸਰ੍ਵਮਾਘ੍ਰਾਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯੇਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਫੜਦਾ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਸਮੋ ਦੀਪਃ ਸਰ੍ਵਾਂਧਕਾਰਨਾਸ਼ਨੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਭੂਮੌ ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਵਿਂਦਂਤਿ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਜਿਹੜੇ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ। ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਗਿਆਨ ਕਿੱਥੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਹृਦਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਾਮਾਦੀਨ੍ਸੁਮਹਾਭੋਗਾਨ੍ਮਹਾਮੋਹਾਦਿਕਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਭੋਗ, ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭੁਲੇਖੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦਿਧਕ੍ਸ਼ਤਿ ਸਦੈਵ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਂਤਿਮਯੋਭੂਤ੍ਵਾ ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਯੇਤ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੂਲਮਿਦਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਸੱਚ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਂਤਿਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀਮ੍ । ਸਮਃ ਸ਼ਤ੍ਰੌ ਚ ਮਿਤ੍ਰੇ ਚ ਯਥਾਤ੍ਮਨਿ ਤਥਾਪਰੇ
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧਾ, ਜੋ ਹਰ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ, ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਤੀਰਾ ਰੱਖ।
ਭਵ ਸ੍ਵਨਿਯਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਿਤਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਮੈਤ੍ਰਂ ਨੈਵ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੈਰਂ ਦੂਰੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖ, ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮਿਤ, ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ। ਨਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਵੀਂ, ਤੇ ਵੈਰ ਦੂਰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਨਿਃਸਂਗੋ ਨਿਃਸ੍ਪृਹੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਏਕਾਂਤਸ੍ਥਾਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ੀ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਮੋਹ ਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਵੇ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖੇ।
ਏਕਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤੋ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਕ ਥਾਂ ਟਿਕ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣ ਲਏਂਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਕੁਂਜਲ ਉਵਾਚ- ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੇਨ ਮੇ ਵਿਪ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭਾਵੇਨਾਪਿ ਭਾਵਿਤਃ
ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਸਿੱਧ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਯਦ੍ਯਦੇਕਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਿ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਦ੍ਗੁਰੋਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਕ ਥਾਂ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਮਾਤ੍ਮਵृਤ੍ਤਾਂਤਮੇਵ ਹਿ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈ।
ਚ੍ਯਵਨ ਉਵਾਚ- ਕੀਰਯੋਨਿਂ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਵਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਵਰਃ । ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਚਯਵਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਛੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਕੁਂਜਲ ਉਵਾਚ- ਸਂਸਰ੍ਗਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਪਾਪਂ ਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮੇਵ ਹਿ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋ ਭਵ੍ਯਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਵ ਚ
ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।