ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਾਲਕृष੍ਟੋ ਬਭਾष ਤਾਮ੍ । ਰੇ ਰੇ ਦੁष੍ਟ ਦੁਰਾਚਾਰ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਦੂषਕ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਰੇ, ਮਾੜੇ, ਮੰਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—'
ਹਨ੍ਮਿ ਤ੍ਵਾਮਿਹ ਖਡ੍ਗੇਨ ਅਨੇਨਾਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤਂ ਸ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਖਡ੍ਗਮਾਦਦੇ
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ।
ਹਂਤੁਕਾਮਃ ਸ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਦਾਨਵਃ । ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੇਣ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾੜਾ ਦਾਨਵ ਆਗੇ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ—
ਹਨ੍ਮਿ ਤ੍ਵਾਮਿਹ ਖਡ੍ਗੇਨ ਅਨੇਨਾਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੁਂਕਾਰਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਹ । ਤੇਨ ਹੁਂਕਾਰਨਾਦੇਨ ਪਤਿਤੋ ਦਾਨਵਾਧਮਃ
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।' ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੂੰਕਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਹੂੰਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਾੜਾ ਦਾਨਵ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਃ ਕਾਮਰੂਪੇਣ ਵਜ੍ਰਾਹਤ ਇਵਾਚਲਃ । ਪਤਿਤੇ ਦਾਨਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਵਿਨਾਸ਼ਕੇ
ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਹਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਲੋਕਾਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਃਖਤਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਵਤ੍ਸ ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵੈ ਪਰਿਦੇਵਤਿ
ਉਹ ਦਾਨਵ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਵਰਾਰੋਹਾ ਦੁਃਖਵ੍ਯਾਕੁਲਮਾਨਸਾ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ- ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਪੁਤ੍ਰਂ ਤਂ ਕੁਂਜਲੋ ਅਂਡਜੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨੋਵਾਚ ਭੂਪਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁੰਜਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਚ੍ਯਵਨਚਰਿਤ੍ਰੇ ਕਾਮੋਦਾਖ੍ਯਾਨੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿ ਖੰਡ, ਵੇਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਚਯਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਕਾਮੋਦਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਇਕ-ਇੱਕ-ਵੀਂ-ਸੌ-ਇੱਕਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ- ਕੁਂਜਲੋ ਧਰ੍ਮਪਕ੍ਸ਼ੀ ਸ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਸੁਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨੋਵਾਚ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕੁੰਜਲ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ।
ਵਟਾਧਃਸ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਸ਼ੁਕਮ੍ । ਕੋ ਭਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤਾ ਹਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪੇਣ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਵਟ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਹਾ-ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੌਣ ਹੋ ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?'
ਕਿਂ ਵਾ ਦੇਵੋऽਥ ਗਂਧਰ੍ਵਃ ਕਿਂ ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਭਵਾਨ੍ । ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਾਦਿਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯੋਨਿਂ ਕੀਰਸ੍ਯ ਪਾਤਕੀਮ੍
'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵ ਹੋ, ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ, ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਹੋ? ਕਿਸੇ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਪਾਇਆ?'
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਈਦृਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਰ੍ਤਤੇऽਤੀਦ੍ਰਿਯਂ ਸ਼ੁਕ । ਸੁਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਕਸ੍ਯ ਵੈ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਆਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਾ? ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਜਾਂ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ?
ਕਿਂ ਵਾ ਚ੍ਛਨ੍ਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਅਨੇਨਾਪਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧੋऽਸਿ ਦੇਵੋ ਵਾ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਕੋਈ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ, ਕਿਉਂ?
ਕੁਂਜਲ ਉਵਾਚ- ਭੋਃ ਸਿਦ੍ਧ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਜਾਨੇ ਕੁਲਂ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਤਪਃਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭ੍ਰਮਸਿ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸਿਧ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਕੁਲ, ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼, ਤੇਰੀ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਉਪਵਿਸ਼੍ਯਾਸਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਛਾਯਾਮਾਸ਼੍ਰਯਸ਼ੀਤਲਾਮ੍
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਆ ਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ, ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਭਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭृਗੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਮੂਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ।
ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਵਵਿਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯੇ ਭਵਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰ ਚ੍ਯਵਨਃ ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਨ੍ਭੁਵਿ
ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਭਾਰਗਵ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਚ੍ਯਵਨ ਹੈਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਦੇਵੋ ਨ ਗਂਧਰ੍ਵੋ ਨਾਹਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਃ ਪੁਨਃ । ਯੋਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਵਿਦਿਆਧਰ। ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਃ । ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ
ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਕੁਲਸ਼ੀਲਗੁਣੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਰਾਜਮਾਨਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਆਚਾਰੈਸ੍ਤਪਸਾ ਤਦਾ
ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਕੁਲ, ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਆਚਰਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਸਂਬਭੂਵੁਃ ਸੁਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਯ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ । ਵਸੁਸ਼ਰ੍ਮਾ ਨਾਮਸ਼ਰ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ਰ੍ਮਾ ਚ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ
ਉਸ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵਸੁਸ਼ਰਮਾ, ਨਾਮਸ਼ਰਮਾ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ।
ਤੇषਾਮਹਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਰ੍ਮਾ ਕਨਿष੍ਠੋ ਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਵਸੁਸ਼ਰ੍ਮਾ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ। ਵਸੁਸ਼ਰਮਾ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੇਣ ਸੁਸਂਪਨ੍ਨੋ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਸੁਗੁਣੈਃ ਪੁਨਃ । ਨਾਮਸ਼ਰ੍ਮਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚਾਸੀਦ੍ਗੁਣਾਧਿਕਃ
ਨਾਮਸ਼ਰਮਾ ਵਧੀਆ ਆਚਰਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਆਦਿ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਅਹਮੇਕੋ ਮਹਾਮੂਰ੍ਖਃ ਸਂਜਾਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿਪ੍ਰ ਭਾਵਮਰ੍ਥਂ ਸ਼ੁਭਂ ਕਦਾ
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਵਧੀਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ, ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ?
ਨ ਸ਼ृਣੋਮਿ ਨ ਵੈ ਯਾਮਿ ਗੁਰੁਗੇਹਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਜਨਕੋ ਮੇ ਤੁ ਮਾਮੇਵਂ ਪਰਿਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਮਾਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍ । ਸਂਜਾਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਮੇ ਗੁਣਾਕਰਃ
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮਿਆ, ਮੈਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਮੁਵਾਚ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ । ਵ੍ਰਜ ਪੁਤ੍ਰ ਗੁਰੋਰ੍ਗੇਹਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਸਾਧਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ।'
ਏਵਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਯਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨਾਹਂ ਤਾਤ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਗੁਰੋਰ੍ਗੇਹਂ ਸੁਦੁਃਖਦਮ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: 'ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਤਾਡਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰੂਭਂਗਾਦਿ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨਮ੍ । ਅਨ੍ਨਂ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼ृਣੁਸਤ੍ਤਮ
ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਉਹ ਕੰਮ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਵਧੀਆ।