ਤੀਰ੍ਥੇ ਭੂਤਾਲਯੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਤਾਲਯਂ ਵਟਮ੍ । ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਨ ਲਭੇਦ੍ਭਯਮ੍
ਭੂਤਾਲਯ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਭੂਤਾਲਯ ਬੋਹੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰਤੀਰ੍ਥਮ੍ । ਅਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਤ੍ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਘਟੇਸ਼੍ਵਰਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਹ ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਟੇਸ਼ਵਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸਾਭ੍ਰਮਤੀ ਤੀਰ੍ਥਂ ਘਟੋ ਵੈ ਪਰਮੋ ਮਹਾਨ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਵ ਮਹਾਦੇਵਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਥੇ ਅਭ੍ਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਘਟ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪੂਜਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਮਨਸਾਭੀਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਮਾਨਵੋ ਭੁਵਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪਲੱਖ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਨ ਚਾਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਘਟੇਸ਼੍ਵਰਤੀਰ੍ਥਮ੍ । ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈਦ੍ਯਨਾਥੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਘਟੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਨਾਥ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ।
ਪਿਤॄਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਵਿਜਯੋ ਦੇਵਸਂਭੂਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਃ । ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯੁਸ੍ਤੇ ਨਰਾਃ ਸਦਾ 6.165.
ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਜਿੱਤ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ। ਤਤੋਗਚ੍ਛੇਨ੍ਮਹਾਦੇਵਿ ਵਾਰ੍ਤ੍ਰਘ੍ਨ੍ਯਾ ਗਿਰਿਕਨ੍ਯਯਾ । ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤਯਾ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਾ ਸਂਗਮਂ ਯਤ੍ਰ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਉਥੇ ਜਾਵੋ ਜਿਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਆਤਮਾ, ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਾ ਨਿਯਤਮਾਨਸਾਃ । ਦਸ਼ਾਨਾਮਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਸ੍ਨਾਨਕृਲ੍ਲਭੇਤ੍
ਉਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਂਡਾਨ੍ਵੈ ਤਿਲਚੂਰ੍ਣਜਾਨ੍ । ਪੁਨਾਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਪਰਾਵਰਾਨ੍
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਂਗਮੇ ਗਣਨਾਯਕਮ੍ । ਨ ਵਿਘ੍ਨੈਰਭਿਭੂਯੇਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਨੈਵ ਵਿਹੀਯਤੇ
ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੰਘਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਯਸਮਾਰਂਭੇ ਸਮਾਯਾਤਃ ਪੁਰਂਦਰਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਦਿਮਂ ਲੋਕਮੇਤਦਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਪੁਰੰਦਰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਵਾਰ੍ਤ੍ਰਘ੍ਨੀ ਚ ਨਦੀ ਕੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤੇਨ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਪੁਰਂਦਰਪੁਰਂ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ । ਸਂਭਾਵਯਤਿ ਯੋऽਜਸ੍ਰਂ ਮਮ ਤਤ੍ਸਂਗਮਂ ਵਦ
ਵਾਰਤ੍ਰਘਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸਦਾ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ। ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋऽਯਂ ਸਮਭੂਤ੍ਪੁਰਾ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਰਾਜਾ ਵੈ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਮਹਾਨ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਠਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਂਕਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਸ ਤੁ ਭੀष੍ਮਾਯ ਧਰ੍ਮਿਣੇ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਿਣੇ । ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਦ੍ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਵृਤ੍ਰਵਾਸਵਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਮਭਵਲ੍ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਾਸਵ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਤਤਃ ਪਰਾਜਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਰੇਣ ਸਂਵਿਧਮ੍ । ਅਦ੍ਰੋਹੇ ਸ ਰਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਮਮ
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਾਰ੍ਤ੍ਰਘ੍ਨ੍ਯਾ ਸਂਗਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਤੋषਯਾਮਾਸ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ । ਅਥਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇऽਹਂ ਦੇਵਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾ
ਵਾਰਤ੍ਰਘਨਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
ਮਮਗਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਭਸ੍ਮ ਪਤਿਤਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪੀ ਤਟੇ । ਭਸ੍ਮਗਾਤ੍ਰੇਤਿ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਿਂਗਂ ਦੇਵਿ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੋ ਭਸਮ ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਡਿੱਗਾ, ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਭਸਮਗਾਤ੍ਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰਂ ਭਸ੍ਮਗਾਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਂਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਲਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ, ਭਸਮਗਾਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ । ਤਦਹਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਭੂਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਉਥੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਯਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾਂਛਸੇ ਦੇਵ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਦਦਾਮਿ ਤੇ । ਅਨੇਨ ਵਜ੍ਰਯੋਗੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵृਤ੍ਰਂ ਹਨਿष੍ਯਸਿ
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਜਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਸ਼ਕ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਦਿਤਿਜਂ ਚ ਦੁਰਾਸਦਮ੍ । ਵਜ੍ਰੇਣ ਨਿਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਇਂਦ੍ਰੋ ਗਤਵਾਂਸ਼੍ਚਾਸੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਦਾ ਦੁਂਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਰ੍ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਫਿਰ ਅਸੁਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡੰਕੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮृਦਂਗ ਡਿਂਡਿਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭੇਰੀ ਤੂਰ੍ਯਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਅਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਲੋਭੋ ਮਹਾਨਭੂਤ
ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਡਿੰਡੀਮ, ਭੇਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਜ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਲਾਲਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਬਲਵਾਨ੍ਮਘਵਾ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਸਮਜਾਯਤ੍ । ਤਮਾਵਿष੍ਟਂ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ऋषਯਃ ਪਨ੍ਨਗਾਸ੍ਤਥਾ
ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਘਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਪਛਾਣ ਲਈ।
ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰਮੀਸ਼ਾਨਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਜਯਜਯੇਤਿ ਚ । ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ । ऋषਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਯ ਰੂਪਮਾਸੀਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਭਰਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਤੇ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ। ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯਸਹਸਾ ਦੇਵਿ ਤਦਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ । ਅਭਵਨ੍ਯਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਜ੍ਵਲਤਾਸ੍ਯੋਭਵਦ੍ਧੋਰੋ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮਭਵਤ੍ਪਰਮ੍ । ਗਾਤ੍ਰਕਂਪਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਨ੍ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸੋष੍ਮਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ੍
ਤਿੱਖੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੰਗ ਬਹੁਤ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਰੋਮਹਰ੍षਸ਼੍ਚ ਤੀਵ੍ਰੋऽਭੂਚ੍ਛ੍ਵਾਸਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਮਹਾਘੋਰਾ ਉਲ੍ਕਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਕੰਬਣੀ ਹੋਈ। ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਤੇ ਪਾਸੇ ਆ ਕੇ ਲੱਗੀਆਂ।
ਗृਧ੍ਰਾ ਵਟਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨ ਕਂਕਾ ਵਚੋ ਮੁਂਚਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ । ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਬਭ੍ਰਮੁਃ
ਗਿਧ, ਵੱਟ, ਬਾਜ ਤੇ ਬਗਲੇ—all ਨੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ।