ਆਦਿਤ੍ਯਤੇਜਃ ਸਮਤੇਜਸਾਂ ਗਣੈਃ ਪ੍ਰਭਾਤਿ ਵੈ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰ੍ਜਾਤਰੂਪਃ। ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਃ ਕਾਮਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਃ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੋ ਨਂਦਨਕਾਨਨੇਪਿ
ਨੰਦਨ ਦੇ ਵਨ ਵਿਚ ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼ਸ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਪਾਦਪਰਾਜਮੇਵ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵੀ ਚ ਸ਼ਿਵਂ ਬਭਾषੇ। ਅਸ੍ਯਾਭਿਧਾਨਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਨਗਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਵ੍ਰਖ਼ਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਨਾਥ, ਇਸ ਵ੍ਰਖ਼ਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।'
ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰਃ ਸਮਂਤਾਤ੍ਸ ਦੇਵ ਦੇਵੀਂ ਚ ਸ਼ਿਵੋ ਬਭਾषੇ । ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਅਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਮਹਤੀ ਸ਼ੁਭਾਖ੍ਯਾ ਦੇਵੇषੁ ਮੁਖ੍ਯੋ ਮਧੁਸੂਦਨਸ਼੍ਚ
ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।'
ਨਦੀषੁ ਮੁਖ੍ਯਾ ਸੁਰਨਿਮ੍ਨਗਾਪਿ ਵਿਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਤ੍ਤਾਪਿ ਯਥੈਵ ਧਾਤਾ । ਸੁਖਾਵਹਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾ ਸੁਚਂਦ੍ਰੋ ਭੂਤੇषੁ ਮੁਖ੍ਯਾ ਚ ਯਥੈਵ ਪृਥ੍ਵੀ
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ ਹੈ, ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਧਾਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ,
ਨਗੇਂਦ੍ਰਰਾਜੋ ਹਿ ਯਥਾ ਨਗਾਨਾਂ ਜਲਾਸ਼ਯੇष੍ਵੇਵ ਯਥਾ ਸਮੁਦ੍ਰਃ । ਮਹੌषਧੀਨਾਮਿਵ ਦੇਵਿ ਚਾਨ੍ਨਂ ਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਹਿਮਵਾਨ੍ਯਥੈਵ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਹਿਮਵੰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ।
ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਯਥਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਥਾ ਨਰੇਂਦ੍ਰਃ। ਤਥੈਵ ਮੁਖ੍ਯਸ੍ਤਰੁਰਾਜ ਏष ਸਰ੍ਵਾਤਿਥਿਰ੍ਦੇਵਪਤੇਃ ਪ੍ਰਿਯੋਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਵ੍ਰਖ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਗੁਣਾਨ੍ਨੁ ਸ਼ਂਭੋ ਮਮ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਸ੍ਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਧਿਪਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਸੁਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ । ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਦੇਵੋ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਤਰੋਰ੍ਹਿ ਤਸ੍ਯ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਸ ਵ੍ਰਖ਼ਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਦੱਸੋ।' ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਵ੍ਰਖ਼ਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ।'
ਯਂ ਯਂ ਕਲ੍ਪਯਂਤਿ ਸੁਪੁਣ੍ਯਦੇਵਾ ਦੇਵੋਪਮਾ ਦੇਵਵਰਾਸ਼੍ਚ ਕਾਂਤੇ । ਤਂ ਤਂ ਹਿ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੋ ਨਾਮ ਵਰਿष੍ਠ ਏषਃ
ਜੋ ਜੋ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼ਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਪੁਣ੍ਯਾ ਦੁਃਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਤ੍ਰੈਵ ਤਪੋਧਿਕਾਸ੍ਤੇ। ਜੀਵਾਧਿਕਂ ਰਤ੍ਨਮਯਂ ਸੁਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਭੁਂਜਂਤਿ ਮਹਾਪ੍ਰਧਾਨਾਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ; ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਮੋਲਕ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਖਜਾਨਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਦੇਵੀ ਵਚਨਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭੂਤਂ ਮਨਸਾ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ । ਤਸ੍ਯਾਨੁਮਤ੍ਯਾ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਮੇਕਂ ਸੁਗੁਣਂ ਸੁਰੂਪਮ੍
ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਅਚੰਭਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਇਕ ਹੀ ਵਧੀਆ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਾਂਗਰੂਪਾਂ ਸਗੁਣਾਂ ਸੁਰੂਪਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਗਿਰਿਜਾ ਪ੍ਰਲੇਭੇ। ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੋਹਾਯ ਯਥੋਪਵਿष੍ਟਾ ਸਾਹਾਯ੍ਯਰੂਪਾ ਮਕਰਧ੍ਵਜਸ੍ਯ
ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਧੀਆ ਵ੍ਰਖ਼ਸ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸਤਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਲਈ, ਤੇ ਮਕਰਧਵਜ ਦੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਸਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।
ਕ੍ਰੀਡਾਨਿਧਾਨਂ ਸੁਖਸਿਦ੍ਧਿਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵੋਪਪਨ੍ਨਾ ਕਮਲਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ੀ । ਪਦ੍ਮਾਨਨਾ ਪਦ੍ਮਕਰਾ ਸੁਪਦ੍ਮਾ ਚਾਮੀਕਰਸ੍ਯਾਪਿ ਯਥਾ ਸੁਮੂਰ੍ਤਿਃ
ਕਮਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਸਿਧੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਮਲ-ਮੁਖ, ਕਮਲ-ਹੱਥ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ।
ਪ੍ਰਭਾਸੁ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਮਲਾ ਸੁਤੇਜਾ ਲੀਲਾ ਸੁਤੇਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਕੁਂਚਿਤਾਸ੍ਤੇ । ਪ੍ਰਲਂਬਕੇਸ਼ਾਃ ਪਰਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਬਦ੍ਧਾਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸੁਗਂਧੈਃ ਪਰਿਲੇਪਿਤਾਸ਼੍ਚ
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਨਰਮ ਤੇ ਘੁੰਮਰੇ, ਲੰਮੇ ਤੇ ਸੁਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕੁਂਤਾ ਦृਢਕੇਸ਼ਬਂਧੈਰ੍ਵਿਭਾਤਿ ਸਾ ਰੂਪਵਰੇਣ ਬਾਲਾ। ਸੀਮਂਤਮਾਰ੍ਗੇ ਚ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਾਨਾਂ ਮਾਲਾ ਵਿਭਾਤ੍ਯੇਵ ਯਥਾ ਤਰੂਣਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸੀਂਮਤ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੀਮਂਤਮੂਲੇ ਤਿਲਕਂ ਸੁਦੇਵ੍ਯਾ ਯਥੋਦਿਤੋ ਦੈਤ੍ਯਗੁਰੁਃ ਸਤੇਜਾਃ । ਭਾਲੇषੁ ਪਦ੍ਮੇ ਮृਗਨਾਭਿਪਦ੍ਮ ਸਮੁਤ੍ਥਤੇਜਃ ਪ੍ਰਕਰੈਰ੍ਵਿਭਾਤਿ
ਸੁਦੇਵੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਤਿਲਕ, ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਾਲ 'ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।
ਸੀਮਂਤਮੂਲੇ ਤਿਲਕਸ੍ਯ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਦ੍ਰੂਪਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸੁਲੋਕੇ । ਕੇਸ਼ੇषੁ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਕੇ ਚ ਭਾਲੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਸ਼ੋਭਾਂ ਵਿਕਰੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੀ ਚਮਕ ਸੁਦੇਵੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਭਾਲ 'ਤੇ ਇਹ ਚਮਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸੁਚਂਦ੍ਰਃ ਪਰਿਭਾਤਿ ਭਾਸਾ ਸਾ ਰਮ੍ਯਚੇष੍ਟੇਵ ਵਿਭਾਤਿ ਤਦ੍ਵਤ੍। ਸਂਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰੋਪਿ ਯਥਾ ਵਿਭਾਤਿ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਵਿਤਾਨੇਨ ਹਿਮਾਂਸ਼ੁਜਾਲਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਪੂਰਾ ਚੰਨ ਚੰਨਣੀ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਭਾਤਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਛੋਭਾਕਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਸ਼ਾਰਦਂ ਚ। ਹਿਮਾਂਸ਼ੁਰੇਵਾਪਿ ਕਲਂਕਯੁਕ੍ਤਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਕਲਾਵਿਹੀਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਨ ਜਦੋਂ ਦਾਗ ਲੱਗੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਚੰਨਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਦੈਵ ਹृष੍ਟਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਨਿष੍ਕਲਂਕਮ੍ । ਗਂਧਂ ਵਿਕਾਸ਼ਂ ਕਮਲੇ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਤਤਃ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਖਂ ਨ ਲੇਭੇ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਦਾਗ ਰਹਿਤ; ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਖਿੜਨ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ।
ਪਦ੍ਮਾਨਨਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਾ ਮਦੀਯਭਾਵੈਃਪਰਿਨਿਰ੍ਮਿਤੇਯਮ੍। ਗਂਧਂ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਤੁ ਵਿਪਸ਼੍ਯ ਪਦ੍ਮਂ ਤਸ੍ਯਾ ਮੁਖਾਦ੍ਵਾਤਿ ਜਗਤ੍ਸਮੀਰਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੇਖੋ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਕਮਲ ਤੱਕ ਮਹਿਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਲਜ੍ਜਾਭਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਹਸਾ ਬਭੂਵ ਜਲਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਦੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਕਤਿਮਤਿਨਿਯਤਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਸੌ ਧਿਯੋ ਵਦਂਤਿ ਸੁਮਦਨਨृਪਤੇਃ ਕੋਸ਼ਂ ਸਮੁਦ੍ਰ ਕਲਾਭਿਃ
ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਯਾਨੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਸੁਵਰਦਸ਼ਨਰਤ੍ਨੈਰ੍ਹਾਸ੍ਯਲੀਲਾਭਿਯੁਕ੍ਤਾ ਅਰੁਣਅਧਰਬਿਂਬਂਸ਼ੋਭਮਾਨਸ੍ਤੁ ਆਸ੍ਯਃ
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਾਲ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁਭ੍ਰੂਃ ਸੁਨਾਸਿਕਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਕਰ੍ਣੌ ਰਤ੍ਨਭੂषਿਤੌ । ਹੇਮਕਾਂਤਿਸਮੋਪੇਤੌ ਕਪੋਲੌ ਦੀਪ੍ਤਿਸਂਯੁਤੌ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਕੰਨ ਚੰਗੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਗੋਲਡ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਗਲ ਲੁਕਦੇ ਹਨ।
ਰੇਖਾਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ੋਭੇਤ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਪਰਿਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ੀਲਸ਼ृਂਗਾਰੈਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਰੇਖਾ ਇਹੈਵ ਹਿ
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਸੁਭਾਗ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ।
ਸੁਸ੍ਤਨੌ ਕਠਿਨੌ ਪੀਨੌ ਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਸਨ੍ਨਿਭੌ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਂਦਰ੍ਪਕਲਸ਼ਾਵਭਿषੇਕਾਯ ਕਲ੍ਪਿਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਚੰਗੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਾਮ ਦੇ ਘੜੇ ਦੀ ਅਰਪਣ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ।
ਅਂਸਾਵਤੀਵ ਸ਼ੋਭੇਤੇ ਸੁਸਮੌ ਮਾਨਸਾਨ੍ਵਿਤੌ। ਸੁਭੁਜੌ ਵਰ੍ਤੁਲੌ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣੌ ਸੁਵਰ੍ਣੌ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਬਹੁਤ ਸੋਭਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਬਾਂਹਾਂ ਗੋਲ, ਨਰਮ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਸਮੌ ਕਰਪਦ੍ਮੌ ਤੁ ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਣੌ ਸੁਸ਼ੀਤਲੌ । ਦਿਵ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨੌ ਪਦ੍ਮਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸਂਯੁਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਚੰਗੇ ਬਣੇ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਠੰਢੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਕਮਲ ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਰਲਾਃ ਪਦ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਅਂਗੁਲ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਖਾਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਨਖਾਨਿ ਚ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਨਿ ਜਲਬਿਂਦੁਨਿਭਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਨਖ ਵੀ ਹਨ; ਨਖ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੋ ਵਰ੍ਣਸ੍ਤਦਂਗਸਂਭਵਃ । ਪਦ੍ਮਗਂਧਾ ਚ ਸਰ੍ਵਾਂਗੇ ਪਦ੍ਮੇਵ ਭਾਤਿ ਭਾਮਿਨੀ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਰੰਗ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਕਮਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨਾ ਨਗਕਨ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ। ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਨਿਭੌ ਪਾਦੌ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣੌ ਚਾਤਿਸ਼ੋਭਨੌ
ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ, ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਵਧੀਆ ਹਨ।