ਨਰ੍ਮਦਾ ਸਰਯੂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਨਦੀ । ਤਾਪੀ ਪਯੋष੍ਣੀ ਚਂਦ੍ਰਾ ਚ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਨਰਮਦਾ, ਸਰਯੂ, ਵੈਤਰਵਤੀ, ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਚੰਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿਪਾਸ਼ਾ—ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁष੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤਥਾ ਦੀਪਾ ਵਿਦੀਪਾ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸਾ । ਸਹਸ੍ਰਵृषਦਾਨਾਤ੍ਤੁ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਪੁਸ਼ਿਆ, ਪੂਰਨਾਂ, ਦੀਪਾ ਅਤੇ ਵਿਦੀਪਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਂਗਾਦਰ੍ਸ਼ਨਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਇਯਂ ਗਂਗਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਫਲ ਸਿਰਫ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
ਤੇषਾਂ ਨਿਰਯਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਗਂਗਾ ਪਾਪਪ੍ਰਹਾਰਿਣੀ । ਚਂਦ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਚ ਯਤ੍ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨਘ
ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ,
ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਂਗਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਤਾਤ ਤਮੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਦੂਰਤਃ
ਉਹ ਫਲ ਸਿਰਫ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਥਾ ਗਂਗਾਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਵਿਲਯਂ ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ । ਮਾਨ੍ਯੇਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਲੋਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਯਾਣਰੂਪਾ ਸਤਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਪੁਰਾ । ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾ ਤੁ ਜਨਨੀ ਦੀਨਾਨਾਂ ਪਾਵਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਮਾਂ ਦਿਨਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਗਂਗੋਤ੍ਤਮਾ ਨਦੀ । ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਾਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਮਾਘਮਾਸੇ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਨ ਤੇषਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦੁਃਖਂ ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ-। ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਤੋ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਯਦਹਂ ਸਾ ਸ੍ਤੁਸ੍ਤੁਤਿਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਭੋ ਯਦ੍ਭੁਂਜੇ ਤਵ ਤਨ੍ਨਿਵੇਦਨਮਥੋ ਯਦ੍ਯਾਮਿ ਸਾ ਪ੍ਰੇष੍ਯਤਾ । ਯਚ੍ਛਾਂਤਃ ਸ੍ਵਪਿਮਿ ਤ੍ਵਦਂਘ੍ਰਿਯੁਗਲੇ ਦਂਡਪ੍ਰਣਾਮੋऽਸ੍ਤੁ ਨਃ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਯਚ੍ਚ ਕਰੋਮਿ ਤੇਨ ਸ ਭਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ। ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਭੇਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ।
ਦृष੍ਟੇਨ ਵਂਦਿਤੇਨਾਪਿ ਸ੍ਪृष੍ਟੇਨ ਚ ਧृਤੇਨ ਕੇ
ਵੇਖਣ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ, ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਫੜਨ ਨਾਲ—
ਤਾਵਦ੍ ਭ੍ਰਮਂਤਿ ਭੁਵਨੇ ਮਨੁਜਾ ਭਵੋਤ੍ਥ ਦਾਰਿਦ੍ਯ੍ਰ ਰੋਗ ਮਰਣ ਵ੍ਯਸਨਾਭਿਭੂਤਾਃ
ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਆਈ ਗਰੀਬੀ, ਰੋਗ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।
ਯਤ੍ਸਂਸ੍ਮृਤਿਃ ਸਪਦਿ ਕृਂਤਤਿ ਦੁष੍ਕृਤੌਘਂ ਪਾਪਾਵਲੀਂ ਜਯਤਿ ਯੋਜਨ ਲਕ੍ਸ਼ਤੋऽਪਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਹੋਵੇ।
ਆਲੋਕੋਤ੍ਕਂਠਿਤੇਨ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤ ਮਨਸਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਯਾਤਂ ਸਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤ੍ਯਮੇਤਾਮਥ ਪ੍ਰਥਮ ਕृਤੀ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਿਂਧੁਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀਭੂਤ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਾਨਂਦਦਾਯਿਨੀ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰ੍ਮ ਦ੍ਰਵੌਘਂ ਮੁਰਰਿਪੁ ਚਰਣਾਂਭੋਜ ਪੀਯੂषਸਾਰਂ।। ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਬ੍ਧੇਸ੍ਤਰਿਤ੍ਰਂ ਸੁਰਮਨੁਜਨੁਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੋਪਾਨ ਮਾਰ੍ਗਮ੍। । ਸਰ੍ਵਾਂਹੋਹਾਰਿ ਵਾਰਿ ਪ੍ਰਵਰ ਗੁਣਗਣਂਭਾਸਿ ਯਾ ਸਂਵਹਂਤੀ
ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਬੇੜੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਰਸਤਾ; ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਃਸਿਂਧੋ ਦੁਰਿਤਾਬ੍ਧਿਮਗ੍ਨ ਜਨਤਾ ਸਂਤਾਰਣਿ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਸਤ੍ਕਲ੍ਲੋਲਾ। । ਮਲਕਾਂਤਿਨਾਸ਼ਿਤਤਮਸ੍ਤੋਮੇ ਜਗਤ੍ਪਾਵਨਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਚਮਕ ਮਲ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਂ ਹੋ ਮਾਨਸ ਕਂਪਸੇ ਕਿਮੁ ਸਖੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋਭਯਾਨ੍ਨਾਰਕਾਤ੍ਕਿਂ ਤੇ। ਭੀਤਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਦੁਰਿਤਕृਤ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਨਾਰਕੀ ।। ਮਾਭੈषੀਃ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਗਤਿਂ ਯਦਿ ਮਯਾ ਪਾਪਾਚਲ। ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤੇ ਨਿਰਯਂ ਕਥਃ ਕਿਮਪਰਂ ਕਿਂ ਮੇ ਨ ਧਰ੍ਮਂ ਧਨਮ੍
ਹੈ ਮਾਨਸਾ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕੰਬਦੀ ਹੈਂ? ਦੋਸਤ, ਕੀ ਤੂੰ ਦੋ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈਂ? ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਰਕਾਬੀ ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਧਨ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਦਿ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਮੁਦਮਨੁਭਵਨਂ ਮਜ੍ਜਨਂ ਯਤ੍ਰ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਨਾਰ੍ਯੋਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਹृष੍ਟਾ। ਵਿਬੁਧ ਸੁਰਪਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸਂਭਾਵਨੇਨ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਤੇ ਲਭਂਤੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ਅਸ਼ੁਭਕृਤੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵੇਦਾਃ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਤਿ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ, ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵੇਦ ਹਨ।
ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰੇਵਂ ਭਵਤੁ ਤਵ ਸਖੇ ਮਾਨਸ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਵਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਿਯੇਧਿ ਪ੍ਰਕਟ ਗੁਣ ਵਪੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿ ਪੁष੍ਟਿਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭਵਦ੍ਭਿਃ
ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਆਵੇ, ਦੋਸਤ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੀ ਬੋਲੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਪਾ ਲਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਮਿਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਜਾਹ੍ਨਵੀ ਰਵਿਸੁਤਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਪੁਤ੍ਰੀ ਸਿਂਧੁਤ੍ਰਯਾਭਰਣਤੀਰ੍ਥਵਰ ਪ੍ਰਯਾਗ। । ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਮਾਮਨੁਗृਹਾਣ ਨਯਸ੍ਵ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮਂਤਸ੍ਤਮੋ ਦਸ਼ਵਿਧਂ ਦਲਯ ਸ੍ਵਧਾਮ੍ਨਾ
ਹੇ ਸ੍ਰੀ ਜਾਹਨਵੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ, ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ।
ਵਾਗੀਸ਼ ਵਿष੍ਣ੍ਵੀਸ਼ ਪੁਰਂਦਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਾਯ ਵਿਦਾਂਵਿਦੋऽਪਿ। । ਭਜਂਤਿ ਯਤ੍ਤੀਰਮਨੀਲਨੀਲਂ ਸਤੀਰ੍ਥਰਾਜੋ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਵਾਕ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਵੀ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੀਲੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਕਲਿਂਦਜਾ ਸਂਗਮ ਵਾਪ੍ਯਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਗਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਧੁਨੀਧੁਨੋਤਿ। । ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮ ਤਾਪਤ੍ਰਿਤਯਂ ਜਨਸ੍ਯ ਸ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜੋ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਿਮਾਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਗੰਗਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਨਦੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਵਟਃ ਸ਼੍ਯਾਮਗੁਣੋਵृਣੋਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਯਯਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲ ਯਾਜਨਾਨਾਮ੍। । ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ਰਮਂ ਕृਂਤਤਿ ਯਤ੍ਰਦृष੍ਟਃ ਸ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜੋ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਕਾਲਾ ਵਟ, ਕਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਆਪਣੀ ਸਾਫ ਛਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਕਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਥਕਾਵਟ ਕੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋਪ੍ਯਾਤ੍ਮਕृਤਿਂ ਵਿਹਾਯ ਭਜਂਤਿ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਕ ਭਾਗਧੇਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੇਕ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਸੇਵਯਾ ਦੇਵ ਨृਦੇਵਤਾਦਿ ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮਾਮਨਂਤਿ। । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮ ਭੂਮਿਰਾਜ੍ਯਂ ਸ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜੋ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਸਵਰਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ—ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।'
ਏਨਾਂਸਿ ਹਂਤੀਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਵਾਰ੍ਤਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਾਪੇਨ ਦृਸ਼ੋ ਭਵਂਤਿ। । ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਂ ਪ੍ਰਤਤਾਪ ਗੋਭਿਃ ਸ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜੋ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੈ।
ਧਤ੍ਤੇ ऽਭਿਤਸ਼੍ਚਾਮਰ ਚਾਰੁਕਾਂਤਿਂ ਸਿਤਾਸਿਤੇ ਯਤ੍ਰਸਰਿਦ੍ਵਰੇਣ੍ਯੇ
ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਚਮਰੇ ਦੇ ਸਫੈਦ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੰਖਿਆਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਿਆ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਨਪੁਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪਥਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸਮਾਗਮੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਤਯਾਗਮਾਤ੍ਰਾਤ੍
ਸੰਗਮ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ, ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੇषਾਂਚਿਜ੍ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਸੁਵਚਸਾਂ ਯਾਮਿਯਾਮੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕੇषਾਂ।। ਚਿਤ੍ਪ੍ਰੇਪ੍ਸਤਾਂ ਯਂ ਨਿਯਤਮਤਿਯਤੇਦ੍ ਵਰ੍षਵृਂਦਂ ਵਰਿष੍ਠਮ੍। । ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭਾਗ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਭਵਤਿ ਭਵਤਿ ਨੋ ਵਾਸ ਵਾਚਾਮਵਾਚ੍ਯੋ। । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵੇਣੀ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੋ ਭਵਤਿ ਦृਗਤਿਥਿਃ ਕਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪ੍ਰਯਾਗਃ
ਕਈਆਂ ਲਈ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਚਿਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਨਸੀਬ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵੱਖਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪ੍ਰਯਾਗ!