ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਕृਤਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । ਦੇਵਤ੍ਵਮਥ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਤਥਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਰੂਪ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਪੰਛੀ,
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵਂ ਵਾ ਯਾਤਿ ਜਂਤੁਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਸ ਏਵ ਤੁ ਤਥਾ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਲ ਸਦਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਦੁਃਖਮਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਸੁਖਮ੍ । ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਮੁਪਾਦਾਯ ਭੁਂਜਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਿਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸੁਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗਰਭ ਦੀ ਸੈਜ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਬਲੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵਾਪਿ ਸਮਰ੍ਥਃ ਕਰ੍ਤੁਮਨ੍ਯਥਾ
ਕੋਈ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਕृਤਾਨ੍ਯੇਵ ਭੁਂਜਂਤਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਚ ਸੁਖਾਨਿ ਚ । ਹੇਤੁਤਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਵਾਪਿ ਸੋਹਂ ਕਾਰੇਣ ਬਾਧ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਧੇਨੁਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਂਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਦ੍ਵਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਭੋਗਾਦृਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ ਏਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਬਂਧਨਂ ਕਰ੍ਮ ਕੋਨ੍ਯਥਾਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੁਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨੁਧਾਵਂਤਂ ਵਿਧਾਨਮਨੁਧਾਵਤਿ । ਸ਼ੋਭਤੇ ਸਂਨਿਪਾਤੇਨ ਯਥਾਕਰ੍ਮ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਸੀਬ ਭੱਜਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਉਪਤਿष੍ਠਤਿ ਤਿष੍ਠਂਤਂ ਗਚ੍ਛਂ ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਕਰੋਤਿ ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮਚ੍ਛਾਯੇਵਾਨੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਕਰਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਸਦਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਛਾਯਾਤਪੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸਂਬਦ੍ਧੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਹਿ ਵਿषਯਾ ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਜਰਾਦਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਤੇ ਧੁੱਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੀਡਯਂਤਿ ਨਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੀਡਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਯੇਨ ਯਤ੍ਰੋਪਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੁਃਖਂ ਵਾ ਸੁਖਮੇਵ ਚ
ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵ ਬਲਾਦ੍ਦੈਵੇਨ ਨੀਯਤੇ । ਦੈਵਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸੁਖਦੁਃਖੋਪਪਾਦਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਕਦੀਰ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਮਤਚ੍ਚਿਂਤ੍ਯਂ ਜਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਵਪਤੋਪਿ ਵਾ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਹ੍ਯੁਦ੍ਯਤੇ ਦੈਵਂ ਬਧ੍ਯਤੇ ਚ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਕਰਮ ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤਕਦੀਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ, ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਿषਦੁਰ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯਂ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਤਿ । ਯਥਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬੀਜਾਨਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਤृਣਾਨ੍ਯਪਿ
ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਿਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੀਜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਘਾਹ ਵਧਦੇ ਹਨ—
ਤਥੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਚ । ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਵੀ—
ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਜਂਤੋਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਾਸ਼ਮृਚ੍ਛਤਿ । ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਮ੍
ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਮੁਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆਉਣੀ, ਇਹ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰੋਗਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਹੇਤਵਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਏਵ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਦਿਹੈਵ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਮੇਵਾਪਿ ਪृਚ੍ਛਿਤਂ ਤਾਤ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ—
ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭੁਂਜਾਤੇ ਤੌ ਹਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਆਨਂਦੇ ਕਾਨਨੇ ਦृष੍ਟਂ ਤਯੋਃ ਕਰ੍ਮਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵੇਖਿਆ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਭਾषਤਃ । ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਰਿਯਂ ਤਾਤ ਅਨ੍ਯਾ ਭੋਗਾਰ੍ਥਭੂਮਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ; ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲਈ ਹਨ।
ਸਰ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤਾਸੁ ਗਤ੍ਵਾ ਸੁਭੁਂਜਤਿ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਚੌਲਦੇਸ਼ੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੁਬਾਹੁਰ੍ਨਾਮ ਭੂਮਿਪਃ
ਸਰਗ ਆਦਿ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਜੀਵ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਚੌਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਬਾਹੁ ਸੀ।
ਰੂਪਵਾਨ੍ਗੁਣਵਾਨ੍ਧੀਰਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਃ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਸੁਪ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸੀ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਕਾਨ੍ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਯਜੇਤ ਸਕਲਾਨ੍ਨृਪ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
ਪੁਰੋਧਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਾਸ੍ਤਿ ਜੈਮਿਨਿਰ੍ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ । ਸ ਚਾਹੂਯ ਸੁਬਾਹੁਂ ਤਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੈਮਿਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸੁਬਾਹੁ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ—
ਰਾਜਨ੍ਦੇਹਿ ਸੁਦਾਨਾਨਿ ਯੈਃ ਸੁਖਂ ਤੁ ਪ੍ਰਭੁਂਜ੍ਯਤ । ਦਾਨੈਸ੍ਤੁ ਤਰਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ਦੁਰ੍ਗਾਨ੍ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਗਤੋ ਨਰਃ
ਰਾਜਾ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲ ਸਕੇ; ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨੇਨ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । ਦਾਨੇਨ ਚਾਤੁਲਾ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਮਂਡਲੇ
ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੁੱਲ ਕੀਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚਾਤ੍ਰ ਤਾਵਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਦਿਵਂ ਵਸੇਤ੍ । ਤਦ੍ਦਾਨਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦਾਤੁਂ ਨੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਜਿੰਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਦਾਤੀ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮਾਨਵੈਃ ਸਦਾ । ਸੁਬਾਹੁਰੁਵਾਚ- ਦਾਨਾਚ੍ਚ ਤਪਸੋ ਵਾਪਿ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿਚੋਂ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਵਾ ਮਹਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਜੈਮਿਨਿਰੁਵਾਚ- ਦਾਨਾਨ੍ਨ ਦੁष੍ਕਰਤਰਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਨ
ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸੋ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ। ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵੈਕਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍ । ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਲੋਭਮੋਹਿਤਾਃ
ਮਹਾਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਲੋਕ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਧਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।