ਸ੍ਥੂਲਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਸੁਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸਮਾਰਭੇਨ੍ਨਰਃ ਕਰ੍ਮ ਮਨਸਾ ਨਿਪੁਣੇਨ ਚ
ਆਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਮੂਰ੍ਤਿਕਾਰਕਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪੀ ਰਸਮਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਯਥਾ । ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸਾ ਪੁਤ੍ਰ ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਂਤਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰੀਗਰ, ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਰਸ ਨੂੰ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵੀਭੂਤੋ ਭਵੇਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਤਾਪਿਤਃ ਸ਼ਨੈਃ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਵਤ੍ਸ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤੁ ਰਸਪਕ੍ਵਂ ਨਿषੇਚ੍ਯਤੇ
ਧਾਤੂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਰਮ ਹੋ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਭੋਜਨ ਪਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਜਾਯਤੇ ਵਤ੍ਸ ਰੂਪਂ ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਪਰਿਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮ ਏਵ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਯਦ੍ਵਰ੍षਾਰੂਪੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਬੀਜਂ ਵਪਤੇ ਕृषਿਕਾਰਕਃ
ਕਰਮ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੀਜ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਭੁਂਜਤੇ ਤਾਤ ਫਲਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਪਰਿਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ।
ਵਿਨਾਸ਼ਹੇਤੁਃ ਕਰ੍ਮਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾ ਵਯਮ੍ । ਕਰ੍ਮ ਦਾਯਾਦਕਾ ਲੋਕੇ ਕਰ੍ਮ ਸਂਬਂਧਿਬਾਂਧਵਾਃ
ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਹੀ ਵਾਰਸ ਹੈ, ਕਰਮ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚੋਦਯਂਤੀਹ ਪੁਰੁषਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਵਾਪਿ ਯਥਾਰੂਪਂ ਨਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਕਰਮ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਲਦੇ ਹਨ,
ਤਥਾ ਨਿषਿਚ੍ਯਤੇ ਜਂਤੁਃ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਨੁਗਃ । ਪਂਚੈਤਾਨੀਹ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯੈਵ ਦੇਹਿਨਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਢਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਆਯੁਃ ਕਰ੍ਮ ਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਨਿ ਧਨਮੇਵ ਚ । ਯਥਾ ਮृਤ੍ਪਿਂਡਕਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕੁਰੁਤੇ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ
ਆਯੁ, ਕਰਮ, ਦੌਲਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਨ; ਜਿਵੇਂ ਕੂੰਜਾ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੂੰਜਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਕृਤਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । ਦੇਵਤ੍ਵਮਥ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਤਥਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਰੂਪ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਪੰਛੀ,
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵਂ ਵਾ ਯਾਤਿ ਜਂਤੁਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਸ ਏਵ ਤੁ ਤਥਾ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਲ ਸਦਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਦੁਃਖਮਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਸੁਖਮ੍ । ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਮੁਪਾਦਾਯ ਭੁਂਜਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਿਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸੁਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗਰਭ ਦੀ ਸੈਜ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਬਲੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵਾਪਿ ਸਮਰ੍ਥਃ ਕਰ੍ਤੁਮਨ੍ਯਥਾ
ਕੋਈ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਕृਤਾਨ੍ਯੇਵ ਭੁਂਜਂਤਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਚ ਸੁਖਾਨਿ ਚ । ਹੇਤੁਤਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਵਾਪਿ ਸੋਹਂ ਕਾਰੇਣ ਬਾਧ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਧੇਨੁਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਂਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਦ੍ਵਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਭੋਗਾਦृਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ ਏਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਬਂਧਨਂ ਕਰ੍ਮ ਕੋਨ੍ਯਥਾਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੁਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨੁਧਾਵਂਤਂ ਵਿਧਾਨਮਨੁਧਾਵਤਿ । ਸ਼ੋਭਤੇ ਸਂਨਿਪਾਤੇਨ ਯਥਾਕਰ੍ਮ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਸੀਬ ਭੱਜਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਉਪਤਿष੍ਠਤਿ ਤਿष੍ਠਂਤਂ ਗਚ੍ਛਂ ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਕਰੋਤਿ ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮਚ੍ਛਾਯੇਵਾਨੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਕਰਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਸਦਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਛਾਯਾਤਪੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸਂਬਦ੍ਧੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਹਿ ਵਿषਯਾ ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਜਰਾਦਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਤੇ ਧੁੱਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੀਡਯਂਤਿ ਨਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੀਡਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਯੇਨ ਯਤ੍ਰੋਪਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੁਃਖਂ ਵਾ ਸੁਖਮੇਵ ਚ
ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵ ਬਲਾਦ੍ਦੈਵੇਨ ਨੀਯਤੇ । ਦੈਵਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸੁਖਦੁਃਖੋਪਪਾਦਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਕਦੀਰ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਮਤਚ੍ਚਿਂਤ੍ਯਂ ਜਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਵਪਤੋਪਿ ਵਾ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਹ੍ਯੁਦ੍ਯਤੇ ਦੈਵਂ ਬਧ੍ਯਤੇ ਚ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਕਰਮ ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤਕਦੀਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ, ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਿषਦੁਰ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯਂ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਤਿ । ਯਥਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬੀਜਾਨਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਤृਣਾਨ੍ਯਪਿ
ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਿਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੀਜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਘਾਹ ਵਧਦੇ ਹਨ—
ਤਥੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਚ । ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਵੀ—
ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਜਂਤੋਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਾਸ਼ਮृਚ੍ਛਤਿ । ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਮ੍
ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਮੁਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆਉਣੀ, ਇਹ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰੋਗਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਹੇਤਵਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਏਵ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਦਿਹੈਵ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਮੇਵਾਪਿ ਪृਚ੍ਛਿਤਂ ਤਾਤ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ—
ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭੁਂਜਾਤੇ ਤੌ ਹਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਆਨਂਦੇ ਕਾਨਨੇ ਦृष੍ਟਂ ਤਯੋਃ ਕਰ੍ਮਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵੇਖਿਆ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਭਾषਤਃ । ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਰਿਯਂ ਤਾਤ ਅਨ੍ਯਾ ਭੋਗਾਰ੍ਥਭੂਮਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ; ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲਈ ਹਨ।