ਭਾਰ੍ਯਾਃ ਪਾਤਕਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਂਤਿ ਪਰਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਅष੍ਟषष੍ਟਿਸੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਹਂਸਰੂਪੇਣ ਬਭ੍ਰਮੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਪਾਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੀਆਂ।
ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੁ ਮਹਾਰਾਜ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸਮਂ ਪੁਨਃ । ਮਾਨਸਂ ਚਾਗਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਪਾਤਕਾਕੁਲਮਾਨਸਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਰ ਮਾਨਸਾ ਤਲਾਬ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਾ ਮਹਾਰਾਜ ਨ ਜਹਾਤਿ ਚ ਪਾਤਕਃ । ਲਜ੍ਜਯਾਵਿष੍ਟਮਨਸਾ ਮਾਨਸੋ ਹਂਸਰੂਪਧृਕ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਮਾਨਸਾ 'ਤੇ ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਂਜਾਤਃ ਕृष੍ਣਕਾਯਸ੍ਤੁ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਪੁਰਾ । ਰੇਵਾਤੀਰਂ ਤਤੋ ਜਗ੍ਮੁਰੁਤ੍ਤਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਜੋ ਕਾਲਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਰੇਵਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕੁਬ੍ਜਾਯਾਃ ਸਂਗਮੇ ਤੇ ਤੁ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤੇ । ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਕੁਬਜਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿਧ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਵਿਹਾਯ ਵਰ੍ਣਮੇਵੈਤਂ ਸੁਕृਤਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮਿਰੇ । ਯਂ ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤ੍ਯੇਤੇ ਹਂਸਾਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਃ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ; ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੰਸ ਜਾਂਦੇ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ।
ਜਹਸੁਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਾਤਕਂ ਨੈਵ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤੋਯਾਨਲੇਨ ਕੁਬ੍ਜਾਯਾਃ ਪਾਤਕਂ ਵਰਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਕੁਬਜਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਸਚਮੁਚ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਸ੍ਮਾਵਸ਼ੇषਂ ਸਂਜਾਤਂ ਤਦਾ ਮृਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਗੁਰੋਰ੍ਹਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਪਾਨਾਗਮਾਗਮਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਭਸਮ ਹੀ ਬਚੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਮਰ ਗਈਆਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਗੁਰੂ ਹੱਤਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਸਂਜਾਤਾ ਰੇਵਾਯਾਃ ਕੁਬ੍ਜਯਾ ਹਤਾਃ । ਤਾਸ੍ਤੁ ਹਤਾ ਮਹਾਭਾਗ ਯਾ ਮृਤਾਸ੍ਤੁ ਸਰਿਤ੍ਤਟੇ
ਉਹ ਭਸਮ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਰੇਵਾ ਦੀ ਕੁਬਜਾ 'ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਈਆਂ; ਜੋ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮਰੀਆਂ, ਮਹਾਂਭਾਗ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਅष੍ਟषष੍ਟਿ ਸੁਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਹਂਸਰੂਪੇਣ ਤਾਨਿ ਤੁ । ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਹਂਸਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਮਾਨਸਮ੍
ਅਠਾਹਠ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਹੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ; ਉਸ ਹੰਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਸਮਝੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕृष੍ਣਹਂਸਾਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਪ੍ਰਯਾਗਃ ਪੁष੍ਕਰਸ਼੍ਚੈਵ ਅਰ੍ਘਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚਾਰ ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਅਰਘਾ ਤੀਰਥ।
ਵਾਰਾਣਸੀ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਿਭੂਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਰਿਬਭ੍ਰਮੁਃ
ਚੌਥਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੈ; ਇਹ ਚਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦੁਃਖੇਨ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਮਹਾਮਤੇ । ਨ ਗਤਂ ਪਾਤਕਂ ਘੋਰਂ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਭ੍ਰਮਤਾਂ ਸੁਤ
ਇਹ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਪੁੱਤਰ।
ਕੁਬ੍ਜਾਯਾਃ ਸਂਗਮੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍ਕਿਲ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਨਾਮਿਹ ਸਂਮਤਃ
ਕੁਬਜਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਯਾਗਃ ਸਂਜਾਤ ਇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਕਿਲ । ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਵਦ੍ਰੇਵਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ; ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੀਕਣ ਦਿਓ ਜਦ ਤੱਕ ਰੇਵਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪਾਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ । ਕਪਿਲਾਸਂਗਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਰੇਵਾਯਾਃ ਸਂਗਮੇ ਤਥਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿਕ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਰੇਵਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮੇਘਨਾਦਸਮਾਯੋਗੇ ਤਥਾ ਚੈਵੋਰੁਸਂਗਮੇ । ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਮਹਾਧਨ੍ਯਾ ਰੇਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਮੇਘਨਾਦ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਰਲ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ੴਕਾਰੇ ਭृਗੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨਰ੍ਮਦਾਕੁਬ੍ਜਸਂਗਮੇ । ਦੁਃਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾ ਮਾਨਵੈ ਰੇਵਾ ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਉਂਕਾਰ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਨਰਮਦਾ ਤੇ ਕੁਬਜਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ।
ਵਿਟਂਕਾਸਂਗਮੇ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੀਕਂਠੇ ਮਂਗਲੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਰੇਵਾ ਸੁਰਪੁਣ੍ਯਸਮਾਕੁਲਾ
ਵਿਟੰਕਾ ਦੇ ਸੰਗਮ, ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਤੇ ਮੰਗਲੇਸ਼ਵਰ 'ਤੇ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਰਲ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਮਾਤਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਅਘਰਾਸ਼ਿਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਉਭਯੋਃ ਕੂਲਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖੀ ਨਰਃ
ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਪਾਪ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਸ੍ਨਾਨੇਨੈਕੇਨ ਮਾਨਵਃ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਪਹਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਤਿਦਂ ਚਾਪਿਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤृਤੀਯਂ ਪੁਤ੍ਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥੇ ਚ੍ਯਵਨਚਰਿਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੰਡ, ਵੇਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਚਯਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਬਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕੁਂਜਲ ਉਵਾਚ- ਕਿਂ ਵਿਜ੍ਵਲ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਮਪੂਰ੍ਵਂ ਭ੍ਰਮਤਾ ਮਹੀਮ੍ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯੇਣ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਜਵਲਾ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਕਿਹੜਾ ਅਜੋਬਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਅਸਚਰਜੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਓ ਧੀਰਜਵਾਨ।
ਇਤਃ ਪ੍ਰਯਾਸਿ ਕਂ ਦੇਸ਼ਮਾਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਸੋਦ੍ਯਮੀ । ਯਦ੍ਯ ਦृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸੁਤੋਤ੍ਤਮ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਰੋਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।
ਵਿਜ੍ਵਲ ਉਵਾਚ- ਅਸ੍ਤਿ ਮੇਰੁਗਿਰੇਃ ਪृष੍ਠੇ ਆਨਂਦਂ ਨਾਮ ਕਾਨਨਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂਫ ਲਪੁष੍ਪਮਯੈਃ ਸਦਾ
ਵਿਜਵਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਦਿਵਿਆ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਵृਂਦੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਮੁਨਿਸਿਦ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸੁਰੂਪਾਭਿਰ੍ਗਂਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗੈਃ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗੈਸ਼੍ਚ ਨਦੀਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੈਸ੍ਤਥਾ । ਆਨਂਦਕਾਨਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਭਾਵੈਃ ਪ੍ਰਭਾਸਤੇ
ਉਸ ਆਨੰਦ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੂਏਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਦਿਵਿਆ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਾਨੈਃ ਕੋਟਿਸਂਖ੍ਯਾਭਿਰ੍ਹਂਸਕੁਂਦੇਂਦੁਸਨ੍ਨਿਭੈਃ । ਗੀਤਕੋਲਾਹਲੈਃ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਮੇਘਧ੍ਵਨਿਨਿਨਾਦਿਤਮ੍
ਕੋਟੀਆਂ ਵਿਲਾਵਾਂ, ਹੰਸ, ਚੰਨਣ ਤੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ, ਸੁਹਣੇ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।
षਟ੍ਪਦਾਨਾਂ ਨਿਨਾਦੇਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਧੁਰਾਯਤੇ । ਚਂਦਨੈਸ਼੍ਚੂਤਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਚਂਪਕੈਃ ਪੁष੍ਪਿਤੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਹਰ ਥਾਂ ਮਧੁਰ ਮੌਲਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਚੰਦਨ, ਆਮ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਪਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।