ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਕਥਂ ਸ਼ਂਕਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇਨ ਪਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
'ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ? ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਵਾਚ- ਬਰ੍ਬਰਃ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਕਂਚੁਕਃ । ਈਦृਸ਼ਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਭਯਂਕਰਃ
ਸ਼ਿਕਾਰਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਰੁੱਖਾ, ਕਾਲਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।'
ਭਵਾਨ੍ਕੋ ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹ੍ਵਯੇਤ੍ । ਏष ਮੇ ਸਂਸ਼ਯੋ ਜਾਤੋ ਵਦ ਸਤ੍ਯਂ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
'ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ 'ਪਿਆਰੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਚ ਦੱਸ।'
ਕੁਲਂ ਨਾਮ ਸ੍ਵਕਂ ਗ੍ਰਾਮਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਲਿਗਂ ਸੁਤਂ ਸੁਤਾਮ੍ । ਸਮਾਚष੍ਟ ਪ੍ਰਿਯਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯ ਹੇਤਵੇ
'ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼, ਪਿੰਡ, ਖੇਡ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਪੁੱਤਰ, ਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।'
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਾ ਵ੍ਯਾਧੀ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਈਦृਸ਼ਃ ਕਾਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਂਚੁਕਧਾਰਕਃ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ—'ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਕਿਉਂ ਪਹਿਨਿਆ?'
ਕਥਂ ਜਾਤਃ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਏਵਂ ਸਂਪृਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਮृਗਘਾਤਕਃ
'ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਨਰ੍ਮਦਾ ਉਤ੍ਤਰੇ ਕੂਲੇ ਸਂਗਮਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ—'ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰਲੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਧਰਮਵਤੀਏ, ਇੱਕ ਸੰਗਮ ਹੈ।'
ਆਤਪੇਨਾਕੁਲੋ ਜੀਵੋ ਮਮ ਜਾਤੋਤਿ ਸੁਪ੍ਰਿਯੇ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਸਂਗਮੇ ਕਾਂਤੇ ਸ਼੍ਰਮਸ਼੍ਰਾਂਤੋ ਹਿ ਸਤ੍ਵਰਃ
'ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਿਆਰੀ। ਉਸ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਥਕਿਆ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚਿਆ।'
ਗਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚਾਹਂ ਸਮਾਗਤਃ । ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਮੇ ਕਾਯ ਈਦृਸ਼ਸ੍ਤੇਜਸਾਵृਤਃ
'ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।'
ਸਂਜਾਤੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਂਚੁਕਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਤਾਂ ਗਤਃ । ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਲਿਂਗਸਂਸ੍ਥਾਨੈਃ ਕੁਲੈਃ ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਵੈ ਤਥਾ
'ਕਪੜਾ ਆ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਕੰਜਕ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਥਾਂ ਵਗੈਰਾ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਹੀ ਰਹੇ।'
ਸ੍ਵਪ੍ਰਿਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਭਵਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਂਗਮਂ ਮਮ ਦਰ੍ਸ਼ਯ
ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—'ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸੰਗਮ ਦਿਖਾ।'
ਤਵ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੋਜਨਂ ਪਾਨਸਂਯੁਤਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਵ੍ਯਾਧਃ ਸਤ੍ਵਰੇਣ ਜਗਾਮ ਹ
'ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇਵਾਂਗੀ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਂਗਮੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਤੇਨ ਤਤੋਗ੍ਰੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ । ਸਮੁਡ੍ਡੀਨਾ ਮਹਾਭਾਗ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ; ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਪੰਛੀ ਇਕੱਠੇ ਉਡੇ।
ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੇਵਾਸਂਗਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਤੁ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਮਮ ਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੇਵਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੰਗਮ ਵੱਲ ਗਏ; ਜਦ ਪੰਛੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤਯਾ ਹਿ ਸ੍ਨਾਪਿਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਤਾ ਹਿ ਸਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਧਰੌ ਚੋਭੌ ਦਿਵ੍ਯਕਾਂਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁੜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸਂਜਾਤੌ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਿਵ੍ਯਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਲੇਪਨੌ । ਦਿਵ੍ਯਮਾਲਾਂਬਰਧਰੌ ਦਿਵ੍ਯਗਂਧਾਨੁਲੇਪਨੌ
ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦੇਵ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਾਈ ਹੋਈ।
ਵੈष੍ਣਵਂ ਯਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਗਂਧਰ੍ਵਪੂਜਿਤੌ । ਗਤੌ ਤੌ ਵੈष੍ਣਵਂ ਲੋਕਂ ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਪਰਿਪੂਜਿਤੌ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਯਾਨ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਿਸੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਦਂਪਤੀ ਦृष੍ਟਵਾਨਹਮ੍ । ਵ੍ਰਜਂਤੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕੂਜਂਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤਥਾ
ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੋੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਂ ਪਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰ੍षਵ੍ਯਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਰੈਸ੍ਤਦਾ । ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕृष੍ਣਹਂਸਾਸ੍ਤੇ ਸਂਗਮੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੇ
ਉੱਚਾ ਤੀਰਥਰਾਜ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਾਰ ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵੈ ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਤਾਂ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਤੇ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।
ਤਾਵਤ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕृष੍ਣਾ ਮृਤਾਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਕ੍ਰਂਦਮਾਨਾ ਵਿਚੇष੍ਟਂਤ੍ਯੋ ਹਾਹਾਕਾਰ ਵਿਕਂਪਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਇਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਮਰ ਗਈਆਂ; ਰੋਦਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਘਬਰਾਈਆਂ, ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ।
ਯਮਲੋਕਂ ਗਤਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਤ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਤਦਾ । ਉਡ੍ਡੀਨਾਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਹਂਸਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮਿਰੇ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਈਆਂ; ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਖਿਆ। ਹੰਸ ਉੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਵਂ ਤਾਤ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਕਥਿਤਂ ਤਵ । ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਕਾਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਨ।
ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕੇ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਵੈ ਪਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਗਤਾਨ੍ਮਾਨਸਾਨ੍ਮਧ੍ਯਾਦ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਕੌਣ ਬਣਨਗੇ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਨਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਕੇ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਤਾਤ ਕਥਯ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਕृष੍ਣਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਹਂਸਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਪੁਨਃ
ਕੌਣ ਬਣਨਗੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਹੁਣ ਦੱਸੋ; ਹੰਸ ਮੁੜ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ?
ਸਂਜਾਤਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਾਤ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਏਵਂ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਤਾਤ ਸਂਜਾਤੋ ਦਾਰੁਣੋ ਹृਦਿ
ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮਰੀਆਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਅਦ੍ਯੈਵ ਭਵਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਸਦੈਵ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜੇਹੜੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਮਰ ਸੇਵਕ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸਂਭਾष੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਵਿਰਰਾਮ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਸ ਸ਼ੁਕਃ ਕੁਂਜਲਾਭਿਧਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕੁੰਜਲ ਨਾਂਕ ਪੰਛੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥਵਰ੍ਣਨੇ ਚ੍ਯਵਨਚਰਿਤ੍ਰੇ ਏਕੋਨਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿਚ, ਵੇਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਤੇ ਚਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਣਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੂਤਉਵਾਚ- ਏਵਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਕੁਂਜਲਃ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ- ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਕੁੰਜਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।